Günah

GÜNAH a (fars günâh)

1 ilahi yasaları, dinsel buyrukları bilerek ve isteyerek çiğneme: Günah işlemek, günaha girmek (Bk ansikl böl Hırlst ve isi)

—2 Dince suç sayılan iş, davranış: Yalan söylemek günahtır

—3 Vicdanı inciten davranış; yazık: Günahtır, küçücük bir çocuğa hiç bu kadar yük taşıtılır mı?

—4 Suç, hata: Günahım neydi de beni götürmedi-niz?

—5 Günah benden gitti, "ben üzerime düşeni yaptım, bundan sonra olacaklardan sorumlu değilim" anlamında söylenir: Ben onu uyardım, günah benden gitti

|| Günah çıkartmak, suçluluk duyduğu bir davranışını anlatarak özür dilemeye çalışmak: Elinden gelen her kötülüğü yaptı, şimdi günah çıkarıyor

|| Günah işlemek, günaha girmek, dini yasaları çiğnemek

|| Günah keçisi, iyi gitmeyen her türlü İşten sorumlu tutulan kimse ya da kurum: Bütün bunlarda basın bir günah keçisi gibi görülüyor, ona yükleniyor herkes

|| Günah olmak, yazık olmak, boşa gitmek: Böyle işlere para harcamak doğrusu günah olur

|| (Birini) günaha sokmak, bir kimsenin dince yasaklanan, suç sayılan bir işi yapmasına neden olmak: Bırak bu tür laflan, beni günaha sokma

|| Günahı boynuna, bir işi yaparken "bu işten doğacak sorumluluk bana değil bunu bana yaptıranadır" anlamında kullanılır || Günahı kadar sevmemek, hiç sevmemek

|| Günahına girmek, günahını almak, bir kimseye yapmadığı bir işi, söylemediği bir sözü yükleyerek onun hakkında kötü düşünmek

|| (Birinin) günahını çekmek, başkasının yaptığı ya da başka birine yapılan bir kötülüğün cezasını çekmek

|| Günahını vermez, bir kimsenin en değersiz, işe yaramaz şeyleri bile başkasına vermeye kıyamayacak kadar cimri olduğunu belirtmek için kullanılır

—Esk Günah-pîşe, günah işlemeyi alışkanlık haline getiren

—Hırist Günah çıkartma, katoliklikte bağışlanma amacıyla papaza günahların itiraf edilmesi (Bk ansikl böl)

—ANSİKL Ed Divan edebiyatında aşk günah, âşık da bu günahı İşleyen kişidir Bu nedenle de sürekli af diler Böyle olmasına rağmen aşk vazgeçilemeyen bir mezhep gibidir "Günah" sözcüğü divan şalrlerince şarap, zühde karşı gelme, yasaklanmış İlişkiler anlamında da kullanılır

Hırlst Başlangıçta hem dinsel inancını dile getirme, hem Tanriyı ululama anlamında kullanılan "günah çıkartma" deyimi Tanrı ve Kilise önünde günah ların itiraf edilmesi anlamını da içermeye başladı Bu kavram, bağışlanma dileğini ve günahların kefaretinin ödenmesini de kapsayabilir Sözlü itiraf, çeşitli biçimlerde uygulanan bütün bir kefaret ödeme ve bağışlanma sürecinin ilk aşamasıdır: hıristi-yanlığın İlk yüzyıllarında, ağır suçlar ya da kamuya karşı işlenen suçlarda, açık İtiraftan sonra, kamu önünde sert cezalandırmalara gidilmiştir; VIII yy'dan başlayarak papaz önünde gizli itiraf uygulamasına yer verildi IV Laterano konsili (1215), Katolik kilise'sine bağlı herkesin, yılda en az bir kez temel günahlarını itiraf ederek günah çıkartmasını buyurdu 1973'ten bu yana, kefaret ödeme töresi, kilisede günah çıkartma bölmesinde yapılan bireysel günah çıkartmanın yanı sıra, toplu biçimleri de öngörmektedir: kişisel günah çıkartma ve bağışlanmayla birlikte olabildiği gibi -bazı özel durumlarda- kişisel itirafta bu-lunulmaksızın, toplu bağışlanma yoluyla da günah çıkartılabilir Bütün bir dönemin ya da yaşamın günahlarını içeren itirafa genel günah çıkartma denir Ortadoks ki-llsesi'ndeyse günah çıkartma çoğu kez kişinin genel olarak günah işlediğini itiraf etmesinden öteye geçmez Bazı protestan kiliseleri bu uygulamayı sürdürmüş ancak, günah çıkartmayı kutsama saymamışlardır


—İkonogr Yedi büyük günah alegorilerinin gravürleri sık sık yapılmıştır (Bruegel' İn resimleri kaynak alınarak yapılmış gravür dizisi) Son yargı temasını işleyen Ortaçağ resimlerinde ve alınlık tablolarında bunun çarpıcı örneklerine rastlanır; Bosch'un Dünya nimetleri bahçesi adlı yapıtının sağ kanadındaki Cehennem bölümünde günahların değişik biçimlerde canlandırıldıkları görülür ( - iğva ve ilk günah teması hıristiyan sanatının başlangıcında Napoli'deki aziz Gennaro katakomplarında^ bir resimde (II yy), ardından Dura-Europos fresklerinde ve Junius Bassus'un lahdi üzerinde yer alır (Vatikan): Bilgi ağacının gövdesine sarılmış baştan çıkarıcı yılan, elmayı Hawa*'ya uzatır, o da Âdem ile paylaşır (Modena, Poitiers, Bologna, Amiens, Aux-erre'de kilise cepheleri; Cluny, Clermont -Ferrand'da N-D-du Port, Saint-Benoit -sur-Lolre'da sütun başlıkları) Baştan çıkarıcı yılana Saint-Savln'deki fresklerde ve Uccello'nun (Floransa, Yeşil manastır), Van der Goes (Viyana), Van Scorel (Ha-arlem), Gossaert (Berlin), Michelangelo (Sistina capellası), Raffaello (Vatikan locaları), Tıziano (Madrid), Cranach (Floransa) ve Rubens'in (Madrid) yapıtlarında da rastlanır

—isi Kuran'da günah ile eşanlamlı olarak zenb, ism, hatie, cürüm, fısk, fücur sözcükleriyle bunların türevleri de kullanılır Bu terimler, genellikle dinsel emirlerin, ahlak kurallarının, hukuk yasalarının çiğnenmesi sonucu ya bu dünyada ya da ahi-rette cezalandırılmayı gerektiren davranışların işlenmesi anlamına gelir Kuran'da ir-tidat (dinden çıkma, dini reddetme), hırsızlık, haksız yere adam öldürme, zina, namuslu kadınlara zina iftirasında bulunma gibi bazı günahlar için hukuksal yaptırımlar öngörülürken, özellikle dinsel ve ahlaksal emirlere uymamaktan doğan günahları işleyenlerin ahirette ceza görecekleri bildirilir Ayrıca, Hz Muhammet'in hadisleri (sünnet) ve daha sonraları kurumlaşan islam hukukunda da, Kuran ve sünnete dayanılarak çeşitli günahlar için yaptırımlar konulmuştur

islam kelam bilginleri günahları kebire (çoğulu kebair=büyük günahlar) ve sa-gire (çoğulu saga/r=küçük günahlar) olarak İkiye ayırırlar Kuran'da, ahirette her insanın önüne bir kitap (amel* defteri) konulacağı ve bu kitapta kişinin bütün sevap ve günahlarının yazılı olacağı bildirilir (XVIII, 49) Daha başka ayetlerde büyük günahlardan söz edilirse de, bunların ne tür günahlar olduğu konusunda açıklık yoktur Ancak, Hz Muhammet'in hadislerinde bu tür günahlar hakkında bilgi verilir

Bu hadislerden birinde büyük günahlar şöyle sıralanır:

1 Allah'a ortak koşmak (şirk),

2 haksız yere adam öldürmek,

3 büyü yapmak,

4 faiz yemek,

5 yetim malı yemek,

6 savaştan kaçmak,

7 namuslu mümin kadınlara zina iftirasında bulunmak Başka bir hadiste, bu günahların sayısı dokuza çıkarılır:

8 müslüman ana babaya başkaldırmak,

9 müslüman-ların ebedi kıblesi Kâbe'den yüz çevirmek Hz Muhammet, bunlardan Allah'a ortak koşma ve ana babaya başkaldırmanın "büyük günahların en büyüğü" olduğunu belirtir ve ayrıca yalan ve yalancı tanıklığın da büyük günah sayıldığını söyler
Blrçek islam bilgini, büyük günahların bu hadislerde belirtilenlerden fazla olduğunu, bunların birer örnek sayılması gerektiğini öne sürerek, büyük günahları, genellikle dünya ve ahirette cezayı gerektirdiği kesin kanıtlarla bilinen yasak işler ya da haramlar diye tanımlarlar Başka bir tanıma göre, işlenmesi Allah'a başkaldırma sayılan her günah büyük günahtır Bir görüşe göre de her günah, daha ağırına göre küçük, daha hafifine göre büyüktür Ancak, en büyük günah Allah'ı tanımamak (küfür) ya da O'na ortak koşmaktır (şirk) Nitekim, Kuran'da "Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun dışındaki günahları diledikleri için bağışlar" (IV, 116) denir

Büyük günah işleyenin (mürtekib-i kebire) dinsel durumu, kelam biliminde önemli bir tartışma konusudur Mürcie* mezhebine göre, büyük günah imana zarar vermez Haricilere* göre, büyük günah İşleyen kâfir sayılır Mutezile* mezhebi, büyük günah İşleyenin dinden çıkmış olacağını, ancak kâfir de sayılmayacağını, İkisinin ortasında bir yerde (menzile beyn el-menzlleteyn) bulunacağını ileri sürer Onlara göre, mürtekib-i kebire, koşulları yerine getirerek tövbe ederse imana döner; tövbe etmezse öldüğü andan başlayarak kâfir sayılır ve sürekli cehennemde kalır Küçük günahlar ise, kişinin cehenneme gitmesine neden olmazsa da cennette iyi olmayan bir yerde kalmasına yol açar Büyük günah İşleyen için Allah' ın bağışlaması (af) ve Hz Peygamber'in şefaati sözkonusu olamaz

Ehl-i sünnet mezhebiyse, amel İmandan cüz değildir (eylem, İnanç alanının dışındadır) İlkesinden yola çıkarak, Islamın getirdiği İnanç İlkelerini benimseyen ve dinin hükümlerinin doğruluğuna, bildirildiği gibi inananların, büyük günah işlemekle dinden çıkmayacağını savunur Ehl-i sünnet inancına göre, büyük olsun küçük olsun bütün günahlar cezalandırmayı gerektirmekle birlikte Allah dilerse inanmış bir İnsanın, tövbe etmemiş bile olsa, bütün günahlarını bağışlar; Hz Muhammet ve öteki iyi ve erdemli müminler de, günahkâr birinin bağışlanmasını sağlamak amacıyla şefaat edebilirler