Demokritos'un Ahlak Görüşleri

Demokritos'un Ahlak Görüşleri


Ahlak Görüşleri; Demokritos, mutluluğu yaşamın amacı sayar O, bu mutluluğu, sağlık, iyi huy ve ruhun huzurunda arar Şart olarak da ölçülülüğü koyar Ona göre hazzın nesnesi beden değil ruh olmalıdır Bedeni değil ruhu tatmin etmeye çalışmalıyız Hiçbir şeye karşı tutkulanmamak, korku ve ümitsizlikten uzaklaşmak; kendini herşeye hazırlamış olmak, her türlü tasa ve kaygı sebeplerin ve en başta evlenmeden kaçınmak, hayatını bir kadına bağlamaktan ise, başkalarının çocuklarını evlat edinmek, yüce iyiliği ruhun değişmez bir denge ve uyumunda görmek, gibi esaslar, onun bilge kişiye sunduğu başlıca ahlak ve yaşam kurallarıdır

Demokritos için erdem bütün davranışların birbiri ile uyumudur Bu erdem anlayışı daha sonra Platon’da da karşımıza çıkar Platon’a göre ruh üç parçalıdır; erdem ise her bir parçanın kendi işlevini en iyi biçimde yerine getirmesidir Üç parçanın ayrı ayrı erdemleri bilgelik, cesaret ve ölçülülük olup, bunlar gerçekleştikten sonra, üç parçadan meydana gelen bütünün uyum içinde olması da adalet erdemidir



Demokritos’un ahlak ile ilgili görüşlerini birer kural olarak düşünmemeliyiz O iyi yaşam ile ilgili hiçbir genel şart ileri sürülmemesi gerektiğini düşünür Onunkiler iyi yaşam için sadece birer tekliften ibarettir

Onun ahlakla ilgili bazı sözleri şöyledir:

-
■ Gönül ferahlığı içinde yaşamak isteyen bir kimse ne kendi ne de kamu sorunlarında
birçok işi birden bir arada yürütmeye kalkışmamalıdır Ve yaptığı işte de gücünü
yeteneğini aşmamalıdır Şansı yaver gitse ve görünüşe göre her şey onu yükseltmeye
çalışır görünse bile, gücünü aşan işlerle ilgilenmemeye ve onlara elini sürmemeye
dikkat etmelidir

-> Sokrates’ten önce ruhumuza özen göstermemiz gerektiğini söyler

■ İnsanlara yakışan, ruhu vücuttan çok hesaba katmaktır; çünkü ruhun yetkinliği vücudun zayıflığını doğrultur, düşünceyle birarada olmayan vücut gücü, insanı hiçbir şeyde daha iyi kılmaz

■ Mutluluk da ruhundur, mutsuzluk da

■ Yalnız düşmanları değil, hazları yenen de yiğittir Bazıları ise şehirlerin efendileri, kadınların da köleleridir

■ Sahip olmadıklarından acı duymayan, sahip olduklarından sevinç duyan kişi anlayışlıdır

■ Şiddetli ağrılar içinde kaskatı kesilen nefsin ıstırabını akılla kaldır, uzaklaştır

■ Yemede içmede yahut sevgi işlerinde tam kararı aşarak hazlarını mideden alanların hepsi için ve kısa bir zaman, yiyip içtikleri müddetçe sürer, acılar ise pek çoktur Çünkü bu arzulama aynı şeyler için daima mevcuttur, ve arzulanan şey onların olunca haz hemen geçer gider, onlarda kısa bir hazdan başka bir şey kalmaz ve yeniden aynı şeylere gereksinim duyulur

-
■ Kadın kötü düşünceler için erkekten çok daha ateşlidir

■ Az konuşma kadının süsüdür: süsün sadeliği de güzeldir

■ Damattan yana mutlu çıkan oğul bulur, mutsuz çıkan kızını da kaybeder

■ Çocuk yetiştirme şüpheli bir iştir: başaranın döğüş ve üzüntü dolu bir hayatı olmuştur, başaramayanın da daha büyüğü olmayan bir acısı

■ Çocuklar için haddinden çok para yığma mal düşkünlüğünün ayrı bir şeklini açığa vuran bir bahanedir

^ Eğitim ile ilgili görüşleri

■ Erdem yolunda kuvvetli bir eğitimci olarak görünecek olan kimse, doğru yolu gösterme ve sözle inandırma yolunu tutandır, kanun ve zor yolunu değil Çünkü kendini haksızlıktan kanunun alıkoyduğu kimse olasılıkla gizlice yanlış yolu tutacaktır; ödeve inandırma tarafından götürülenden ise ne gizlice, ne de açıkça yanlış birşey yapması beklenmez

■ Kötülerle sürekli birarada bulunma kötülüğe yeteneği arttırır



■ Gençlerde akıllılık, yaşlılarda akılsızlık bulunduğu olur; düşünceliliği öğreten zaman değil, zamanındaki eğitim ve yaratılıştır

-
■ İhtiyar gençlikten geçmiştir; gencin ihtiyarlığa ulaşabileceği belli değildir İmdi
tamamlanmış mal, gelecekteki ve şüpheli olandan ağır basar



■ İhtiyarlık hiçbir şey eksilmeden vücudun organlarının kesilmesi demektir; herşey
vardır, hepsi muhtaçtır

-
■ İnsanlar düşüncesizliklerini gizlemek için kendilerine bir kader heykeli yaptırmışlardır; çünkü kader pek nadir olarak düşüncelilikle savaşır,(kadere düşünceyle yaklaşma) hayatta en çok şeyi yola koyan anlayışlı keskin görüşlülüktür

■ Uyuşmuş ruhun hakim olunamayan kaderini akılla kov

-
■ İnsan için en iyi şey yaşamı boyunca şen olmak ve olabildiği kadar kederden
uzaklaşmaktır Bu da kendimizi geçici şeylere bağlamamakla olur

-> Kanaatkarlığa sık sık vurgu yapar

■ Orta bir talih, bütün servetlerden daha çok güven verir

■ Açlığa ve yorgunluğa karşı en tatlı ilaç, bir parça arpa ekmeği, bir saman döşektir

-
■ Kötü işlerden korkuyla değil, ödev duygusuyla uzaklaşmalıdır Çünkü kötülük yapan, kötülüğe uğrayandan daha talihsizdir

■ Bir insanı erdemli yapmak için kanun ve zorlamaya başvurmaktan çok teşvik ve inandırma yolunu tutan başarı gösterebilir

-
■ Haksızlık etmemekle öğünmeye değmez, onu akıldan bile geçirmemelidir

■ İnsan başkalarından asla kendinden korktuğundan çok çeknmemelidir Kimse öğrenmeyecek olsa da bütün insanların öğreneceği halden çok kötülük yapmamalıdır Tam tersine en çok kendinden çekinmeli ve şu, kanun olarak ruhun karşısında bulunmalıdır: yakışmayan hiçbir şeyi yapmamalı

■ Haksızlığa uğrayanı bütün gücümüzle korumak ve haksızlığın yapılmasına engel olmak borçtur

■ Söz, eylemin gölgesidir

■ Doğruyu söylemek gerektir, çok söylemek değil

■ Özgürlüğün öz malı açık sözlülük, tehlikesi uygun zamanın bilinmesi

-
■ Zenginler, fakirlerin ihtiyaçlarını gidermeyi, onlara yardım etmeyi, onları
sevindirmeyi düşünebilselerdi, yurttaşlarda hemen bir an kadar kısa bir zaman
zarfında şefkat, dayanışma, kardeşlik, yardımlaşma ve bunlara benzeyen ve
sayılamayacak kadar çok nimetler görülebilirdi

-
■ Taze günün taze düşünceyle başlasın

-
■ Bilgeye her ülke açıktırÇünkü asil bir ruhun vatanı bütün dünyadır