Yugoslavya |
|
|
#1 |
|
Şengül Şirin
|
YugoslavyaÜlkenin Resmi Tam Adı: Yugoslavya Federal Cumhuriyeti Kısa Şekli : Yugoslavya Yerel Tam Adı: Savezna Republika Jugoslavija Yerel Kısa Şekli: Jugoslavija Yönetim biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet Başkenti: Belgrad Bağımsızlık Günü: 27 Nisan 1992 Milli Bayramları: Cumhuriyet Günü, 29 Kasım Anayasası: 27 Nisan 1992 Üye Olduğu Uluslararası Örgüt ve Kuruluşlar: BIS (Uluslararası İmar Bankası), CE (Avrupa Konseyi), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G- 9, G-15, G-24, G-77, IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICC (Milletlerarası Ticaret Odası), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), NAM, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), OSCE (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü) Güneydoğu Avrupa’da Balkan Yarımadasında yer alan ve iki cumhûriyetten meydana gelen bir devlet Doğusunda Romanya ve Bulgaristan, güneyde Makedonya, güneybatıda Arnavutluk, kuzeyde Macaristan, kuzeybatıda Bosna-Hersek, batıda Adriyatik Deniziyle çevrilidir![]() Târihi Bugünkü Yugoslavya topraklarında yaşadığı bilinen ilk kavim İlliryalılardır Daha sonra Islav grupları Yugoslavya’ya göç etmişlerdir Beşinci yüzyılda artık Yugoslav topraklarında İlliryalılar kalmamıştır Islavlar târih boyunca dâimâ başkaları tarafından yönetilmişlerdir Avusturyalılar, Macarlar, İtalyanlar, Türkler ve Fransızlar değişik zamanlarda bunları idâreleri altına almıştır En uzun ve önemli dönemleriyse Türk idâresinde kaldıkları yıllardır![]() Sırbistan olarak bilinen ülke toprakları 1389 yılında yapılan Kosova Savaşıyla Osmanlılara bağlı bir derebeylik olmuştu Sırp halkı uzun yıllar Osmanlı idâresinde kaldı Osmanlı Devletinin zayıflamaya başladığı yıllarda Balkanlarda çeşitli isyanlar çıktı Bu isyanlardan biri de Sırp İsyanıdır 1878 Berlin Antlaşmasıyla Sırbistan, bağımsız bir krallık oldu Böylece 500 yıllık Osmanlı idâresi sona erdi BalkanHarpleri esnâsında, Osmanlı Devleti oldukça zayıflamıştı Bu durumdan istifâde eden Sırplar 1913 yılında eski Sırbistan ve Makedonya’yı da alarak topraklarını genişlettiler Birinci Dünyâ Harbi sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu çökünce Hırvatistan,Dalmaçya, Bosna-Hersek, Slovenya ve 1389’dan beri bağımsız olan Karadağ toprakları üzerindeki mevcut, Slovenler, Hırvatlar, Boşnaklar ve Sırplar, Sırbistan Krallığı adı altında birleşti Daha sonra bu krallığın ismi “Yugoslavya” şeklinde değiştirildi Bu krallık 1929 yılına kadar devam etti Bundan sonra ülke 1934 yılına kadar Kral Aleksandır-I’in diktatörlüğü altında kaldı Onun öldürülmesiyle yönetim vekiller heyetine geçti![]() Yugoslavya 1941 yılında Almanlar tarafından işgal edildi Ülke içinde gerilla harpleri başgösterdi Rusya’dan destek alan Mareşal Josep Broz Tito, 1943 yılında ülkenin kontrolünü eline geçirdi İkinci Dünyâ Harbi sonunda Almanlar, Yugoslavya’dan geri çekildiler Tito, iç harp esnâsında muhâlifi olan Draja Mikallaviç’i 1946 yılında îdâm ettirdi Bu arada Yugoslavya 1945 yılında cumhûriyet oldu Ardından 1946 yılında birleşik cumhûriyet hâline geldi Tito, hükümet başkanlığına getirildi![]() Tito, Stalin’den farklı bir sosyalist siyâset tâkip etti 1968 Çekoslovak hareketinde, Rusya’ya muhâlefet etti Batılı ülkelerle ticârî münâsebetler içine girdi 1972 yılında Hırvatistan Cumhûriyetinde olaylar çıktıysa da kısa sürede bastırıldı![]() Tito, 1979 yılında yapılan altı zirve toplantısı neticesinde Castro ile olan mücâdelesini kazandı ve Üçüncü Dünyâ diye bilinen bağlantısızlar teşkilâtını Rusya’nın nüfûzundan kurtardı ![]() BaşkanTito, 1980 yılında ölünce yerine Kollektif Başkanlık idâresi geldi 1984 yılında devlet başkanlığı Veselin Djuranovic’e verildi 1989’da görülen ekonomik ve siyâsal bunalım, Hırvatistan ve Slovenya cumhûriyetleri arasında ilişkilerin bozulmasına sebep oldu Aynı yıl doğu blokunda görülen yenileşme hareketleri Yugoslavya’ya da yansıdı ve 1990’da çok partili düzene geçildi 1991’de başlayan cumhûriyetler arasındaki iç savaşın neticesinde aynı senenin sonlarında Slovenya, Hırvatistan, Makedonya ve Bosna-Hersek, bağımsızlıklarını îlân ettiler Karadağ ve Sırbistan birleşerek Yeni Yugoslavya Federal Cumhûriyetini kurdular Sırplar, bâzı bölgelerde hak iddiâ ederek Bosna-Hersek’e saldırdı Avrupa Devletleri ve Birleşmiş Milletlerin göstermelik baskısına rağmen Sırpların vahşice saldırıları devam etmektedir (1994) Fizikî Yapı Güneydoğu Avrupa’da Balkan Yarımadasının Adriyatik kıyısında yer alan Yugoslavya yaklaşık olarak 102 173 km2lik bir yüzölçüme sâhiptir Ülkenin beşte biri hâriç hemen her tarafı dağlık, tepelik ve yüksek yaylalıktır![]() Makedonya sınırıyla Belgrad arası dağlık alanlarla kaplıdır Ülkenin kuzeydoğusunda ise en verimli bölge olan Vojvodino Ovası yer alır![]() Yugoslavya’da çok miktarda nehir vardır Başlıca nehirleri Tuna, Sava, Morova, Dravu ve Tisa’dır İşkodra, Gölü ülkenin en büyük gölüdür Scutari Gölü, Arnavutluk sınırında yer alır Balkanların en büyük gölüdür![]() İklimi Yugoslavya’nın dağlık, yüksek yaylalık ve kıyı bölgelerinde farklı şekillerde iklim özellikleri görülür Adriyatik kıyıları genellikle yazları sıcak ve kışları ılık geçen Akdeniz ikliminin etkisi altındadır Kıyı bölgeler ve güney Yugoslavya bu yüzden bol yağış almaktadır Yaz ayları oldukça sıcak geçerken, kış ayları soğuktur![]() Tabiî Kaynakları Yugoslavya mâden kaynakları çok zengin ve çok çeşitli olan bir ülkedir Fakat henüz hepsi işletilmeye başlanmamıştır En önemli yeraltı kaynağı kömürdür Bunun bir kısmı linyittir Doğuda bakır, güneydoğuda Trepca’da çinko yatakları vardır Ayrıca petrol, kurşun, boksit ve antimon da elde edilir Yugoslavya dağları kireç bakımından çok zengindir![]() Yugoslavya’nın diğer önemli tabiî kaynağı nehirlerdir Yaklaşık 9-10 km uzunluğunda çok sayıda nehir vardır Bunlardan en büyüğü Tuna Nehridir Tuna Nehri Macaristan’dan Yugoslavya’ya girer, Belgrad şehrini sular ve Romanya üzerinden Karadeniz’e dökülür![]() Ülkenin % 30’una yakın bir bölümü ormanlıktır Daha çok kayın ağacı (akgürgen), meşe ve çam bulunur![]() Nüfus ve Sosyal Hayat Yugoslavya yaklaşık olarak 10 394 000 kişilik bir nüfûsa sâhiptir Nüfus yoğunluğu kilometrekareye 102 kişi civârındadır Yugoslavya Avrupa ve Asya arasında geçiş yolu üzerindedir Bu yüzden çeşitli işgallere ve egemenliklere mâruz kalmıştır Dolayısıyla etnik yapısı da oldukça çeşitli gruplardan meydana gelmiştir Dalmaçya ve Arnavutluk bölgesinde yaşadıkları sanılan İlliryalıların yerini almış olan Islav grup, bugün birçok etnik gruplara ayrılmıştır![]() Yogoslavya nüfûsunun hemen hemen hepsini Sırplar meydana getirir Resmî dili Sırpçadır Ülkede yazı dili için iki tür alfabe kullanılır Bunlardan biri Islav gruplarının ve Rusların kullandığı Islav alfabesi, diğeri ise Lâtin alfabesidir Islav alfabesine “Kiril” alfabesi de denir![]() Yugoslavya nüfûsunun büyük bölümü Sırp Ortodoks Kilisesine bağlıdır Ayrıca Katolik ve Protestan da vardır![]() Yugoslav halkının % 85’ine yakın bir kısmı okur-yazardır İlköğretim mecbûridir Yugoslavya’nın kültür hayâtı da bir hayli karışıktır Okullarda Slovakça, İtalyanca ve Romence yabancı dil olarak öğretilir Aşağı yukarı 100’ü aşkın yüksek öğretim yapan okul ve teknik enstitü mevcuttur Okullarda öğretim dili çoğunlukta bulunan grubun dilidir![]() Yugoslavların % 43’ü şehirlerde yaşar En büyük ve gelişmiş şehir başşehir Belgrad’dır Diğer önemli şehirler: Novi, Sad ve Niş’tir Nüfûsun % 70’ine yakın bir kısmı endüstride, geri kalan bölümüyse tarım alanında çalışır![]() Yugoslav hayat tarzında, birçok milletin özelliklerinin birbirleriyle karıştığı göze çarpar Kuzey bölgelerde yapılan yemekler genellikle Macar usûlündedir Çorba, kebap, kahve ve çok çeşitli Türk tatlıları Osmanlı Devletinin hâtırasını yaşatır “Pita” adındaki dondurma İtalyanlara âittir![]() Siyâsî Hayat Yugoslavya iki cumhûriyetten meydana gelmiş federal bir cumhûriyettir Bu cumhûriyetler Sırbistan ve Karadağ’dır Yugoslavya Parlementosu 250 sandalyeden meydana gelir (1994)![]() Ekonomi Yugoslavya halkının % 30’una yakın bir bölümü, İkinci Dünyâ Harbinden sonra ülkede endüstri gelişmesi olmasına rağmen, tarımla uğraşır Ülkenin genel olarak başlıca tarım ve hayvancılık ürünleri şunlardır: Arpa, buğday, mısır, yulaf, patates, çavdar, tütün, ayçiçeği tohumu, şekerkamışı, kenevir lifi, kuru erik, et ve yün![]() Endüstri 1945 yılında millîleştirilmiştir Ülkenin başlıca endüstri alanları çelik, orman ürünleri, çimento ve tekstildir Yapılan ilk beş yıllık plân, daha çok tarım ve tüketim eşyâlarına dayanan bir endüstriyle ilgiliydi Daha sonraki yıllarda şeker ve mâden endüstrileri de gelişti![]() Yugoslavya’nın diğer önemli bir gelir kaynağı elektrik enerjisidir Romanya ile birlikte Tuna Nehri üzerine 11 milyar klowat saatlik bir hidroelektrik santralının temeli 1971’de atılmıştır![]() Yugoslavya’nın ticârî hayâtı 1954 yılından sonra gelişmeye başlamıştır Daha çok ABD, Rusya Federasyonu, Birleşik Almanya, İngiltere ve Çek Cumhûriyetiyle ticârî münâsebetleri vardır Başlıca ihraç ürünleri:Makine ve motorlu vâsıtalar, çeşitli mâdenler, canlı hayvan, et, kimyevî ürünler, erik ve çeşitli meyveler, tütün ve kerestedir Dışardan ise, çeşitli endüstri ürünleri ve ham maddeler, ulaştırma malzemeleri ve gıdâ maddeleri satın almaktadır Turizm Yugoslavya için önemli bir gelir kaynağıdır İç savaş devam ettiğinden bir ekonomik kriz yaşanmaktadır (1994-Şubat)![]() Yugoslavya, doğu ve batı arasında geçiş yolu üzerindedir Karayolu ve demiryolu ulaşımı oldukça gelişmiştir Samac-Sarajevo ve Bonovic-Brcko ve Belgrad-Zagreb demiryolları oldukça işlektir Yugoslav demiryollarının bir kısmı elektriklidir Deniz ve nehir ulaştırması da oldukça önemlidir Genel İstatistiki Bilgiler Konum: Güneydoğu Avrupa'da, Adriyatik Denizi kıyısında, Arnavutluk ile Bosna - Hersek arasında yer alır Coğrafi Konumu: 44 00 Kuzey derecesi, 21 00 Doğu boylamıBulunduğu Kıta: Avrupa Yüzölçümü: 102,350 km² Sınırları: toplam: 2,246 km Sınır Komşuları: Arnavutluk 287 km, Bosna - Hersek 527 km, Bulgaristan 318 km, Hırvatistan (kuzey) 241 km, Hırvatistan (güney) 25 km, Macaristan 151 km, Makedonya 221 km, Romanya 476 km Denize Kıyısı (Sahil şeridi): 199 km İklimi: Kuzeyde kıtasal iklim, orta kısımda kıtasal ve Akdeniz iklimi, güneyde kıyı boyunca Adriyatik iklimi görülür ![]() Arazi Yapısı: Verimli ovalar, kireçtaşı havzaları, dağlar ve tepelikler Deniz Seviyesinden Yüksekliği: en alçak noktası: Adriyatik Denizi 0 m en yüksek noktası: Daravica 2,656 m Doğal Kaynakları: Petrol, gaz, kömür, antimon, bakır, kurşun, çinko, nikel, altın, krom, hidro enerji, işlenebilir topraklar Arazi Kullanımı: tarıma uygun topraklar: %40 Devamlı Ekilen Alanlar: %0 Otlakları: %20 7Ormanlık Arazisi: %17 3Diğer Arazileri: %22 (1993 verileri) Ülkede Görülme Olasılığı Olan Doğal Afetler: Yıkıcı depremler Nüfus: 10,677,290 (Temmuz 2001 verileri) Nüfus Artış Oranı: %-0 27 (2001 verileri)Mülteci oranı: -4 71 mülteci/1,000 nüfus (2001 tahmini)Bebek Ölüm Oranı: 17 42 ölüm/1,000 doğan bebek (2001 tahmini)Ortalama Hayat Süresi: Toplam Nüfusun: 73 5 yılErkeklerde: 70 57 yılKadınlarda: 76 67 yıl (2001 verileri)Ortalama Çocuk Sayısı: 1 75 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)Ulus: Sırp Nüfusun Etnik Dağılımı: Sırp %62 6, Arnavutluk %16 5, Montenegrin %5, Macar %3 3, diğer %12 6 (1991)Din: Ortodoks %65, Müslüman %19, Roma Katolikleri %4, Protestan %1, diğer %11 Diller: Sırp %95, Arnavut %5 Okur Yazar Oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler Toplam Nüfusta: %93 erkekler: %97 2kadınlar: %88 9 (1991) GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 24 2 milyar $ (2000 verileri)GSYİH - reel büyüme: %15 (2000 verileri) GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %20 endüstri: %50 hizmet: %30 (1998 verileri) Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %42 (1999 verileri) İş Gücü: 1 6 milyon (1999 verileri)İşsizlik oranı: %30 (2000 verileri) Endüstri: Makineler, metalürji, madencilik, tüketim malları, elektronikler, petrol ürünleri, kimyasallar ve ecza ürünleri Endüstrinin büyüme oranı: %-22 (1999 verileri) Elektrik Üretimi: 34 455 milyar kWh (1999)Elektrik Tüketimi: 33 006 milyar kWh (1999)Elektrik İhracatı: 960 milyon kWh (1999) Elektrik İthalatı: 1 923 milyar kWh (1999)Tarım Ürünleri: Meyve, sebze, tütün, zeytin, sığır, keçi, koyun İhracat: 1 5 milyar $ (1999)İhracat Ürünleri: Sanayi malları, gıda ve canlı hayvanlar, hammaddeler İhracat Ortakları: Bosna - Hersek, İtalya, Makedonya, Almanya (1998) İthalat: 3 3 milyar $ (1999)İthalat Ürünleri: Makine ve parça, yakıtlar, sanayi malları, kimyasallar, gıda ve canlı hayvanlar, hammaddeler İthalat Ortakları: Almanya, İtalya, Rusya, Makedonya (1998) Dış Borç Tutarı: 14 1 milyar $ (1999 verileri)Para Birimi: Yeni Yugoslav Dinarı (YUM) (1999) Para Birimi Kodu: YUM Mali Yılı: Takvim yılı |
|
Cevap : Yugoslavya |
|
|
#2 |
|
Şengül Şirin
|
Cevap : YugoslavyaDEVLETİN ADI: Yugoslavya Federal Cumhûriyeti BAŞŞEHRİ: Belgrad NÜFUSU: 10 394 000 YÜZÖLÇÜMÜ: 102 173 km2 RESMİ DİLİ: Sırpça DİNİ: Sırp Ortodoks PARA BİRİMİ: Yeni Yugoslavya Dinarı Güneydoğu Avrupa'da Balkan Yarımadasında yer alan ve iki cumhûriyetten meydana gelen bir devlet Doğusunda Romanya ve Bulgaristan, güneyde Makedonya, güneybatıda Arnavutluk, kuzeyde Macaristan, kuzeybatıda Bosna-Hersek, batıda Adriyatik Deniziyle çevrilidir![]() Târihi Bugünkü Yugoslavya topraklarında yaşadığı bilinen ilk kavim İlliryalılardır Daha sonra Islav grupları Yugoslavya'ya göç etmişlerdir Beşinci yüzyılda artık Yugoslav topraklarında İlliryalılar kalmamıştır Islavlar târih boyunca dâimâ başkaları tarafından yönetilmişlerdir Avusturyalılar, Macarlar, İtalyanlar, Türkler ve Fransızlar değişik zamanlarda bunları idâreleri altına almıştır En uzun ve önemli dönemleriyse Türk idâresinde kaldıkları yıllardır![]() Sırbistan olarak bilinen ülke toprakları 1389 yılında yapılan Kosova Savaşıyla Osmanlılara bağlı bir derebeylik olmuştu Sırp halkı uzun yıllar Osmanlı idâresinde kaldı Osmanlı Devletinin zayıflamaya başladığı yıllarda Balkanlarda çeşitli isyanlar çıktı Bu isyanlardan biri de Sırp İsyanıdır 1878 Berlin Antlaşmasıyla Sırbistan, bağımsız bir krallık oldu Böylece 500 yıllık Osmanlı idâresi sona erdi BalkanHarpleri esnâsında, Osmanlı Devleti oldukça zayıflamıştı Bu durumdan istifâde eden Sırplar 1913 yılında eski Sırbistan ve Makedonya'yı da alarak topraklarını genişlettiler Birinci Dünyâ Harbi sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu çökünce Hırvatistan,Dalmaçya, Bosna-Hersek, Slovenya ve 1389'dan beri bağımsız olan Karadağ toprakları üzerindeki mevcut, Slovenler, Hırvatlar, Boşnaklar ve Sırplar, Sırbistan Krallığı adı altında birleşti Daha sonra bu krallığın ismi 'Yugoslavya' şeklinde değiştirildi Bu krallık 1929 yılına kadar devam etti Bundan sonra ülke 1934 yılına kadar Kral Aleksandır-I'in diktatörlüğü altında kaldı Onun öldürülmesiyle yönetim vekiller heyetine geçti![]() Yugoslavya 1941 yılında Almanlar tarafından işgal edildi Ülke içinde gerilla harpleri başgösterdi Rusya'dan destek alan Mareşal Josep Broz Tito, 1943 yılında ülkenin kontrolünü eline geçirdi İkinci Dünyâ Harbi sonunda Almanlar, Yugoslavya'dan geri çekildiler Tito, iç harp esnâsında muhâlifi olan Draja Mikallaviç'i 1946 yılında îdâm ettirdi Bu arada Yugoslavya 1945 yılında cumhûriyet oldu Ardından 1946 yılında birleşik cumhûriyet hâline geldi Tito, hükümet başkanlığına getirildi![]() Tito, Stalin'den farklı bir sosyalist siyâset tâkip etti 1968 Çekoslovak hareketinde, Rusya'ya muhâlefet etti Batılı ülkelerle ticârî münâsebetler içine girdi 1972 yılında Hırvatistan Cumhûriyetinde olaylar çıktıysa da kısa sürede bastırıldı![]() Tito, 1979 yılında yapılan altı zirve toplantısı neticesinde Castro ile olan mücâdelesini kazandı ve Üçüncü Dünyâ diye bilinen bağlantısızlar teşkilâtını Rusya'nın nüfûzundan kurtardı ![]() BaşkanTito, 1980 yılında ölünce yerine Kollektif Başkanlık idâresi geldi 1984 yılında devlet başkanlığı Veselin Djuranovic'e verildi 1989'da görülen ekonomik ve siyâsal bunalım, Hırvatistan ve Slovenya cumhûriyetleri arasında ilişkilerin bozulmasına sebep oldu Aynı yıl doğu blokunda görülen yenileşme hareketleri Yugoslavya'ya da yansıdı ve 1990'da çok partili düzene geçildi 1991'de başlayan cumhûriyetler arasındaki iç savaşın neticesinde aynı senenin sonlarında Slovenya, Hırvatistan, Makedonya ve Bosna-Hersek, bağımsızlıklarını îlân ettiler Karadağ ve Sırbistan birleşerek Yeni Yugoslavya Federal Cumhûriyetini kurdular Sırplar, bâzı bölgelerde hak iddiâ ederek Bosna-Hersek'e saldırdı Avrupa Devletleri ve Birleşmiş Milletlerin göstermelik baskısına rağmen Sırpların vahşice saldırıları devam etmektedir (1994)![]() Fizikî Yapı Güneydoğu Avrupa'da Balkan Yarımadasının Adriyatik kıyısında yer alan Yugoslavya yaklaşık olarak 102 173 km2lik bir yüzölçüme sâhiptir Ülkenin beşte biri hâriç hemen her tarafı dağlık, tepelik ve yüksek yaylalıktır![]() Makedonya sınırıyla Belgrad arası dağlık alanlarla kaplıdır Ülkenin kuzeydoğusunda ise en verimli bölge olan Vojvodino Ovası yer alır![]() Yugoslavya'da çok miktarda nehir vardır Başlıca nehirleri Tuna, Sava, Morova, Dravu ve Tisa'dır İşkodra, Gölü ülkenin en büyük gölüdür Scutari Gölü, Arnavutluk sınırında yer alır Balkanların en büyük gölüdür![]() İklimi Yugoslavya'nın dağlık, yüksek yaylalık ve kıyı bölgelerinde farklı şekillerde iklim özellikleri görülür Adriyatik kıyıları genellikle yazları sıcak ve kışları ılık geçen Akdeniz ikliminin etkisi altındadır Kıyı bölgeler ve güney Yugoslavya bu yüzden bol yağış almaktadır Yaz ayları oldukça sıcak geçerken, kış ayları soğuktur![]() Tabiî Kaynakları Yugoslavya mâden kaynakları çok zengin ve çok çeşitli olan bir ülkedir Fakat henüz hepsi işletilmeye başlanmamıştır En önemli yeraltı kaynağı kömürdür Bunun bir kısmı linyittir Doğuda bakır, güneydoğuda Trepca'da çinko yatakları vardır Ayrıca petrol, kurşun, boksit ve antimon da elde edilir Yugoslavya dağları kireç bakımından çok zengindir![]() Yugoslavya'nın diğer önemli tabiî kaynağı nehirlerdir Yaklaşık 9-10 km uzunluğunda çok sayıda nehir vardır Bunlardan en büyüğü Tuna Nehridir Tuna Nehri Macaristan'dan Yugoslavya'ya girer, Belgrad şehrini sular ve Romanya üzerinden Karadeniz'e dökülür![]() Ülkenin % 30'una yakın bir bölümü ormanlıktır Daha çok kayın ağacı (akgürgen), meşe ve çam bulunur![]() Nüfus ve Sosyal Hayat Yugoslavya yaklaşık olarak 10 394 000 kişilik bir nüfûsa sâhiptir Nüfus yoğunluğu kilometrekareye 102 kişi civârındadır Yugoslavya Avrupa ve Asya arasında geçiş yolu üzerindedir Bu yüzden çeşitli işgallere ve egemenliklere mâruz kalmıştır Dolayısıyla etnik yapısı da oldukça çeşitli gruplardan meydana gelmiştir Dalmaçya ve Arnavutluk bölgesinde yaşadıkları sanılan İlliryalıların yerini almış olan Islav grup, bugün birçok etnik gruplara ayrılmıştır![]() Yogoslavya nüfûsunun hemen hemen hepsini Sırplar meydana getirir Resmî dili Sırpçadır Ülkede yazı dili için iki tür alfabe kullanılır Bunlardan biri Islav gruplarının ve Rusların kullandığı Islav alfabesi, diğeri ise Lâtin alfabesidir Islav alfabesine 'Kiril' alfabesi de denir![]() Yugoslavya nüfûsunun büyük bölümü Sırp Ortodoks Kilisesine bağlıdır Ayrıca Katolik ve Protestan da vardır![]() Yugoslav halkının % 85'ine yakın bir kısmı okur-yazardır İlköğretim mecbûridir Yugoslavya'nın kültür hayâtı da bir hayli karışıktır Okullarda Slovakça, İtalyanca ve Romence yabancı dil olarak öğretilir Aşağı yukarı 100'ü aşkın yüksek öğretim yapan okul ve teknik enstitü mevcuttur Okullarda öğretim dili çoğunlukta bulunan grubun dilidir![]() Yugoslavların % 43'ü şehirlerde yaşar En büyük ve gelişmiş şehir başşehir Belgrad'dır Diğer önemli şehirler: Novi, Sad ve Niş'tir Nüfûsun % 70'ine yakın bir kısmı endüstride, geri kalan bölümüyse tarım alanında çalışır![]() Yugoslav hayat tarzında, birçok milletin özelliklerinin birbirleriyle karıştığı göze çarpar Kuzey bölgelerde yapılan yemekler genellikle Macar usûlündedir Çorba, kebap, kahve ve çok çeşitli Türk tatlıları Osmanlı Devletinin hâtırasını yaşatır 'Pita' adındaki dondurma İtalyanlara âittir![]() Siyâsî Hayat Yugoslavya iki cumhûriyetten meydana gelmiş federal bir cumhûriyettir Bu cumhûriyetler Sırbistan ve Karadağ'dır Yugoslavya Parlementosu 250 sandalyeden meydana gelir (1994)![]() Ekonomi Yugoslavya halkının % 30'una yakın bir bölümü, İkinci Dünyâ Harbinden sonra ülkede endüstri gelişmesi olmasına rağmen, tarımla uğraşır Ülkenin genel olarak başlıca tarım ve hayvancılık ürünleri şunlardır: Arpa, buğday, mısır, yulaf, patates, çavdar, tütün, ayçiçeği tohumu, şekerkamışı, kenevir lifi, kuru erik, et ve yün![]() Endüstri 1945 yılında millîleştirilmiştir Ülkenin başlıca endüstri alanları çelik, orman ürünleri, çimento ve tekstildir Yapılan ilk beş yıllık plân, daha çok tarım ve tüketim eşyâlarına dayanan bir endüstriyle ilgiliydi Daha sonraki yıllarda şeker ve mâden endüstrileri de gelişti![]() Yugoslavya'nın diğer önemli bir gelir kaynağı elektrik enerjisidir Romanya ile birlikte Tuna Nehri üzerine 11 milyar klowat saatlik bir hidroelektrik santralının temeli 1971'de atılmıştır![]() Yugoslavya'nın ticârî hayâtı 1954 yılından sonra gelişmeye başlamıştır Daha çok ABD, Rusya Federasyonu, Birleşik Almanya, İngiltere ve Çek Cumhûriyetiyle ticârî münâsebetleri vardır Başlıca ihraç ürünleri:Makine ve motorlu vâsıtalar, çeşitli mâdenler, canlı hayvan, et, kimyevî ürünler, erik ve çeşitli meyveler, tütün ve kerestedir Dışardan ise, çeşitli endüstri ürünleri ve ham maddeler, ulaştırma malzemeleri ve gıdâ maddeleri satın almaktadır Turizm Yugoslavya için önemli bir gelir kaynağıdır İç savaş devam ettiğinden bir ekonomik kriz yaşanmaktadır (1994-Şubat)![]() Yugoslavya, doğu ve batı arasında geçiş yolu üzerindedir Karayolu ve demiryolu ulaşımı oldukça gelişmiştir Samac-Sarajevo ve Bonovic-Brcko ve Belgrad-Zagreb demiryolları oldukça işlektir Yugoslav demiryollarının bir kısmı elektriklidir Deniz ve nehir ulaştırması da oldukça önemlidir
|
|
Yugoslavya-Tarihi-Ekonomisi |
|
|
#3 |
|
Şengül Şirin
|
Yugoslavya-Tarihi-EkonomisiAvrupa'nın güneydoğusunda yer alan bir sosyalist federal cumhuriyettir Balkan Yarımadası'ndaki ülkelerin en büyüğü olan Yugoslavya, Adriya Denizi'nin doğu kıyılarında çok sayıda adaya ve uzun, girintili çıkıntılı bir kıyı şeridine sahiptir Sıradağlar ve vadiler çoğunlukla kuzeybatı-güneydoğu yönünde kıyıya paralel olarak uzanır Doğal Yapı ve İklim Yugoslavya altı küçük cumhuriyet ve ikiözerk bölgeden oluşur Kuzeybatıda dağlık bir bölge olan Slovenya Cumhuriyeti, İtalya ve Avusturya'dan Alp Dağları'yla ayrılır Slovenya'nın güneyinde, kıyıdaki sarp dağlardan Pannonia Havzası'ndaki Macaristan sınırına kadar uzanan Hırvatistan Cumhuriyeti vardır Hırvatistan'ın güney sınırı boyunca, Belgrad'da büyük Tuna Irmağı'yla birleşen Sava Irmağı akar Belgrad, Sırbistan Cumhu-riyeti'nin ve aynı zamanda ülkenin başkentidir Sırbistan'ın kuzeyinde, Yugoslavya'nın kuzeydoğu köşesindeki ovaları kaplayan özerk Vojvodina bölgesi vardır Ülkenin en büyük cumhuriyeti olan Sırbistan doğuda Romanya ve Bulgaristan sınırına kadar uzanır Sırbistan ve Hırvatistan arasında, dağlık bir bölge olan Bosna-Hersek Cumhuriyeti yer alır Bosna-Hersek'in güneyinde, Karadağ Cumhuriyeti' nin sarp kayalık Dağları ülkenin güneybatı ucunda kıyıya kadar uzanır YUGOSLAVYA'YA İLİŞKİN BİLGİLER RESMİ ADI: Yugoslavya Federal Cumhuriyeti ![]() YÖNETİM BİÇİMİ: İki meclisli, çok partili federal cumhuriyet YÜZÖLÇÜMÜ: 102 173 km2 NÜFUS (1992): 10 394 000![]() BAŞKENT: Belgrad ![]() BAŞLICA KENTLER (1991): Belgrad (1 553 584), Novi Sad (264 533), Niş (247 898), Kragujevac (178 881), Leskovac (160 948)![]() DOĞAL YAPI: Kuzey ve kuzeydoğuda Tuna Irmağı'nın akaçladığı verimli bir düzlük vardır Ülkenin geri kalan bölümünün büyük çoğunluğu dağlıktır Adriya Denizi kıyı şeridinde çok sayıda ada bulunur![]() BAŞLICA ÜRÜNLER: Mısır, buğday, şekerpancarı, ayçiçeği tohumu, patates, kenevir, tütün, üzüm, zeytin, hayvancılık kereste; kömür, boksit,-krom, demir, kurşun, bakır, çinko, molibden ve antimon cevheri, petrol, doğal gaz EĞİTİM: 7-15 yaşları arasındaki çocuklar için zorunlu ve parasızdır Karadağ'ın doğusunda, Sırbistan'daki Kosova özerk bölgesi, Sırbistan'ın güneyinde de Makedonya özerk bölgesi yer alır Yugoslavya güneybatıda Arnavutluk, güneyde de Yunanistan'la komşudur Slovenya dışında, Yugoslavya'nın kuzey iç bölümleri düzlüktür![]() Kıyı boyunca uzanan dağlara Dinar Alpleri adı verilir Hırvatistan'ın bir bölümü olan bu bölgenin adı Dal-maçya olarak bilinir Yugoslavya'nın güneyindeki dağlar Yunanistan'daki Pindus Dağ-lan'yla, ülkenin güneydoğusundakiler ise Bulgaristan'daki Rodop Dağları'yla birleşir Kışlar sert ve karlı, yazlar da sıcak ve yağmurlu geçtiğinden, Yugoslavya'nın iklimi Akdeniz ülkelerinden çok, Güneydoğu Avrupa ülkelerinin iklimine benzer Akdeniz iklimi özelliklerini gösteren tek bölge Dalmaçya' dır Bu bölgenin iklimi de bora adlı, kışın esen soğuk kuzey rüzgârının etkisiyle sık sık değişiklik gösterir Yugoslavya'nın kıyı bölgelerinde çam ağaçlan ve herdemyeşil ağaççıklar, iç bölgelerde meşe ve kayın ormanları, dağların yamaçlarında köknar ve melez ağaçlan, vadilerde ise kızılağaç ve söğüt vardır![]() Küçük, keçiye benzeyen elik (bak Elîk) Slovenya Alpleri'n-de yaşar Öbür bölgelerde kış aylarında kurt ve ayılar yiyecek bulmak için genellikle yaşadıkları ormanlardan inerler Ayrıca çok sayıda kaz ve ördek gibi yabanıl kuşlar da yaşar Toplumsal Yapı Yugoslavlar'ın çoğunluğu Slav kabilelerinin soyundan (bak Irk) gelir Yugoslav sözcüğünün anlamı "Güney Slavlar"dır En büyük toplulukları Sırp, Hırvat, Sloven ve Makedonyalılar oluşturur Bunların yanı sıra, öncelikle Arnavutlar ve Macarlar olmak üzere Slav olmayan başka topluluklar da vardır Yugoslavlar'ın büyük çoğunluğu, ana dilleri olmasa bile Sırp-Hırvat dilini anlar Bu arada birçok kişi de Slovence, Makedonca, Arnavutça ve Macarca konuşur Sırplar, Kiril (Rus) alfabesini kullanırlar Sırplar, Makedonyalılar ve Karadağlıların çoğunluğu Ortodoks Kilisesi'ne, Hırvat ve Slovenler'in çoğunluğu da Katolik Kilisesi'ne bağlıdır Bosna'da yaşayanların çoğunluğu ise Müslüman'dır 7-15 yaşlan arasındaki Yugoslav çocukların ücretsiz olan devlet okullarına gitmeleri zorunludur![]() Kilise okulları ya da özel okullar yoktur Belgrad ve dört başka kentte üniversiteler vardır En büyük kent Belgrad'dır (bak Belgrad), Belgrad'dan sonra ikinci büyük kent, Hırvatistan'ın başkenti olan Zagreb'dir Ülkenin en modern kenti olan Zagreb bir ticaret ve iş merkezidir Slovenya'nın başkenti Ljubljana, Bosna-Hersek'in başkenti Sarajevo (Saray-bosna), 1963'te bir depremle yerle bir olan Makedonya'nın başkenti Skopje (Üsküp) ve Vojvodina'da Novi Sad ülkenin öbür büyük kentleridir Çok sayıda yabancı turist tarafından ziyaret edilen daha küçük bir kent ise Hırvatistan kıyısındaki Dubrovnik'tir Birçok caminin bulunduğu güneydeki Öbür kentlerde Avrupa'dan çok Asya etkisi görülür Ekonomi Yugoslavlar'ın yandan çoğu çiftçilikle uğraşır Toprakların büyük bölümü küçük parçalara bölünmüştür![]() II Dünya Savaşı'ndan (1939-45) sonra hükümet, SSCB'de olduğu gibi büyük "kolektif çiftlikleri" yaygınlaştırmaya çalıştıysa da, bunu başaramadı Mısır ülkenin en başta gelen ürünüdür Bunu patates, buğday, şekerpancarı ve ayçiçeği tohumu izler İklimi ılıman olan bölgelerde daha çok tütün ve üzüm yetiştirilir ve başta erik olmak üzere çok sayıda meyve bahçesi vardır Adriya Denizi kıyısında turunçgiller ve zeytin yetiştirilir Domuz en yaygın çiftlik hayvanları arasındadır Sığır ve at da yetiştirilir, yaylalarda çok sayıda koyun beslenir Hükümet Yugoslavya'daki sanayi üretimini artırmada büyük atılımlar gerçekleştirmiştir Ülkenin birçok bölgesinde kömür çıkarılır ve Hırvatistan ile Bosna'daki demir yatakları ulusal demir-çelik sanayisinin kurulmasını sağlamıştır Sırbistan'daki Bor'da Avrupa'nın en büyük bakır madeni vardır Slovenya'da, Ptuj yakınlarındaki Kidricevo'da çıkarılan boksitten alüminyum elde edilir Kosova'daki Trepea madeninden kurşun, çinko ve gümüş çıkarılır Burası da Avrupa'nın en büyük madenlerinden biridir Hükümet metal ürünleri, gemi, çimento ve kimyasal madde üretimi gibi sanayilerin geliş- tirilmesini desteklemiştir Ormanlardan kereste ve kontrplak elde edilir Küçük işyerleri dışında bütün sanayi kuruluşları hükümete aittir Çok yakın geçmişe kadar Zagreb ile Belgad arası ve kuzey bölümü dışında iyi nitelikte karayolları çok azdı Demiryollarının yapımı da arazi koşullarının elverişsizliği nedeniyle engelleniyordu Rijeka (eski adı Fiume), Split (eski adı Spalato) ve Dubrovnik (eski adı Ragusa) Yugoslavya'nın önde gelen limanla-ndır Belgrad dışındaki başlıca havaalanı Zemuh'tur![]() Tarih Yugoslavya 1918'e kadar bağımsız bir ülke değildi 1918'den önceki tarihini ise Balkan Yarımadası'nda yaşayan Sırplar, Hırvatlar, Slovenler, Karadağlılar ve Makedonyalıların tarihi oluşturur Hırvatlar 9 yüzyılda bağımsız bir krallık kurdular Daha sonra bağımsızlıklarını yitirerek Macaristan İmparatorluğu'nun egemenliği altına girdiler Bugünkü Yunanistan ve Makedonya'nın büyük bölümünü fetheden Kral Stefan Dusan (1308-55) en güçlü Sırp hükümdarlarından biriydi Gücünü daha çok kendi enerjisinden ve kişiliğinden alıyordu![]() Sırbistan onun ölümünden sonra eski gücünü yitirdi 1389'da Osmanlılar Sırplar'ı I Kosova Savaşı'nda yenince Sırbistan'ın büyük çoğunluğu Osmanlı yönetimi altına girdi Soylulardan oluşan ufak bir grup Karadağ'a kaçarak kuşaklar boyunca Osmanlılar'a karşı mücadeleyi sürdürdü Hırvatlar da Osmanlılar'a karşı savaştılar 1493'te Hırvatlar'ın büyük çoğunluğu Osmanlılar'a teslim oldu Zagreb Kalesi Osmanlılar'a karşı bir sınır oluşturdu Ulusal bilincin uyanışı sonucunda Sırplar sık sık Osmanlılar'a karşı ayaklandılar Bu ayaklanmalar, 19 yüzyılda Sırplar'a belli özyönetim haklan verilmesini sağladı Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra 1878'de Berlin Kongresi'nde Sırbistan ve Karadağ'ın bağımsızlığı kabul edildi, Bosna-Hersek ise Avusturya'nın yönetimine bırakıldı Sırbistan'ın Hırvatistan, Karadağ ve Bosna-Hersek'i de içine alan "daha büyük bir Sırbistan" kurma hayallerinden kaygılanan Avusturya, 1908'de Bosna-Hersek'i ilhak etti 1912'de Balkan Savaşı'nda Sırplar ve Karadağlılar birleşerek Osmanhlar'ı yendiler![]() Avusturya'nın Slav bölgelerinde Slavlar'a düşüncelerini açıklama özgürlüğü verilmiyordu Haziran 1914'te Avusturya veliaht prensi Franz Ferdinand, Bosna-Hersekli bir öğrenci tarafından Saraybosna'da öldürüldü Bu olay I Dünya Savaşı'nın patlak vermesine yol açtı Savaşta Sırbistan orduları Avusturya ve Bulgar orduları tarafından yenilgiye uğratıldı Ama Avusturya-Macaristan İmparatorluğu' nun 1918'de yenilmesiyle, Sırp, Hırvat ve Slovenya Krallığı kuruldu Yeni krallığın gerçek gücü Sırp ordusuna dayanıyordu![]() Çok geçmeden Hırvatlar ile öbür bazı Güney Slav grupları hükümete karşı hoşnutsuzluk duymaya başladı 1929'da Kral I Aleksandar diktatörlük kurdu ve ülkenin adını Yugoslavya olarak değiştirdi 1941'de, II Dünya Savaşı sırasında Almanya, Yugoslavya'yı Alman ve İtalyanlar'm yanında savaşması için ikna etmeye çalıştı Yugoslavlar bunu reddedince, Yugoslavya Almanlar ve İtalyanlar tarafından işgal edildi İşgalciler Yugoslavya'nın büyük bir bölümünü aralarında paylaştılar ve geriye kalan Sırbistan toprakları da Alman birlikleri tarafından işgal edildi Savaş süresince Sırplar, Hırvatlar ve Müslümanlar Alman ve İtalyanlarda savaştıkları gibi kendi aralarında da savaştılar Direniş güçlerinin en başarılısı, Josip Broz Tito adlı bir Hırvat tarafından yönetilen Yugoslavya Komünist Partisi'ydi Josip Broz Tito 1945'te Mareşal Tito adıyla Yugoslavya cumhurbaşkanı oldu Komünist rejim altında sanayi ve ticarette önemli gelişmeler kaydeden Yugoslavya uluslararası ilişkilerinde de bağımsız bir yol izledi ve 1948'de SSCB ile görüş ayrılığına düştü![]() Yugoslavya Afrika ve Asya?nın gelişmekte olan uluslarıyla olumlu ilişkiler kurdu Tito bu ülkelerin, sosyalist olan ve olmayan ülkeler arasındaki anlaşmazlıklarda üçüncü bir "ses" oluşturmalarını istiyordu Yugoslavya batı ülkeleri ile ticaret ilişkilerine girişti ve hızla gelişen bir turizm sanayisi kurdu 1950'lerde Yugoslavya'nın dış politikasında beliren yeni eğilim, Yunanistan ve Türkiye' nin de katıldığı Balkan Paktı'yla (1953) somutluk kazandı Tito bir yandan izlediği bağlantısızlık politikasını sürdürürken, sanayileşme ve kentleşme alanlarında da önemli basanlar elde ediyordu Ne var ki, bütün çabalara karşın ülkede baş gösteren dengesiz gelişme ve 1970'lerin başlarındaki petrol bunalımının yol açtığı işsizlik ve enflasyon önemli sorunlar doğurdu Tito'nun Mayıs 1980'de ölmesinden sonra, ekonomik bunalım ve etnik huzursuzlukların yanı sıra giderek artan borç yükü yüzünden Yugoslavya çöküş tehlikesiyle karşı karşıya kaldı 1981'de Kosova'da başlayan siyasal amaçlı gösteri ve eylemlerle doruğuna varan bu huzursuzluk sık sık hükümet değişikliklerine yol açtı![]() 1989 sonlarında doğu bloku ülkelerinde beliren değişme eğiliminin etkisi ve Mart 1989'da başbakanlığı üstlenen Ante Markovic'in de desteğiyle Yugoslavya'da kamu işletmeleri üzerindeki siyasal denetim kaldırıldı Bu işletmelere yabancı şirketlerle ortak yatırım yetkisinin tanınması gibi bazı yeni açılımlar 1990'da gerçekleştirildi Ekonomik reformlarla birlikte eski siyasal sistemden kopma yoluna giren Yugoslavya'da demokrasiye ve piyasa ekonomisine geçiş çabaları yavaş ve eşitsiz bir süreç izledi Bu durum çok geçmeden federal yapının sarsılmasına ve ülkeyi oluşturan cumhuriyetlerin bağımsızlığa yönelmesine yol açtı II Dünya Savaşı'ndan sonraki ilk çok partili seçimlerin yapıldığı 1990'da ortaya çıkan tablo federal birliği korumanın güçlüğünü açıkça gösterdi Slovenya'da komünist olmayan partilerin oluşturduğu ittifak parlamentoda çoğunluğu elde etti Slovenya'da aralık ayında düzenlenen halkoylamasında halkın büyük çoğunluğu bağımsızlıktan yana oy kullandı![]() Hırvatistan'da da bağımsızlık yanlısı Hırvatistan Demokratik Birliği reformcu komünistlere karşı kesin bir zafer elde etti Cumhuriyet nüfusunun yüzde 12'sini oluşturan Sırplar özerklik için ayaklandılar ve silahlı çatışmalar çıktı Bosna-Hersek'te komünistler Müslüman, Sırp ve Hırvat partileri karşısında yenilgiye uğradı Nüfusun yüzde 40'nı oluşturan Müslümanları temsil eden Demokratik Eylem Partisi'nin lideri Aliya İzzetbegoviç devlet başkanlığına seçildi![]() Makedonya'da en çok oyu milliyetçi eğilimli Makedon partisi elde ederken Arnavutlar'ı temsil eden parti ikinci sırada yer aldı Eski komünistlerin oluşturduğu reformcu ittifak Öteki ayrılıkçı cumhuriyetlerde olduğu gibi başarısızlığa uğradı Sırbistan ve Karadağ cumhuriyetlerindeki çok partili seçimlerde ise reform yanlısı komünistler büyük bir zafer elde ettiler Slobodan Miloseviç önderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisi (SSP) parlamentodaki 250 sandalyenin dörtte üçünü kazandı![]() Kosova'daki nüfusun yüzde 90'ını oluşturan Arnavutlar seçimleri boykot ettiler Sırbistan yönetimince kapatılan Kosova meclisinin üyeleri Eylül 1990'da gizlice toplanarak federal bir cumhuriyet oluşturma kararı aldı Ama bu girişim boşa çıkarıldı Yugoslavya 1991'de iç savaş ve ekonomik çöküntü içinde dağılma sürecinin sonuna yaklaştı Slovenya ve Hırvatistan eski devlet yapısını para, savunma ve dış politika alanlarında ortak kurumlara dayalı gevşek bîr federasyona dönüştürme yolundaki çabalarını sürdürdü Sırbistan ve Karadağ ise daha merkezi bir federasyondan yana tutum takındı Mart 1991'de Bel-grad'da Miloseviç yönetimine karşı başlayan gösteriler sert biçimde bastırıldı Aynı ay karışıklıklar Hırvatistan'a da sıçradı Mayıs'ta Hırvatistan'da düzenlenen halkoylamasında büyük bir çoğunluk bağımsızlık yönünde oy kullandı Avrupa Topluluğu'nun (AT) cumhuriyetleri bir arada tutma ve sorunların barışçı yollardan çözülmesini sağlama girişimi sonuç vermedi![]() Temmuzda Hırvatistan ve Slovenya bağımsızlıklarını ilan ettiler İki gün sonra federal ordu birliklerinin saldırısıyla Slovenya'da da çatışmalar başladı AT ülkelerinin isteği üzerine Slovenya ve Hırvatistan bağımsızlık kararlarını bir süre için askıya aldılar Slovenya'da ateşkes sağlandı ve federal ordu çekildi Hırvatistan'da ise Sırp çetecilerin saldırılan sürdü Ekim başlarına gelindiğinde Hırvatistan'ın üçte biri federal ordunun denetimine girmişti Çatışmaların durmaması üzerine AT 16 Aralık'ta bağımsızlığı seçen Yugoslav cumhuriyetlerini tanımaya karar verdi![]() Ardından Slovenya, Hırvatistan, Makedonya ve Bosna-Hersek'in resmen federal birlikten ayrılmasıyla Yugoslavya 1992'ye yalnızca Sırbistan ve Karadağ'ı kapsayan bir devlet olarak girdi Federal Meclis'in Nisan 1992'de kabul ettiği anayasayla yeni Yugoslavya resmen ortaya çıktı Bosna-Hersek'te Müslüman Boşnaklar ile Yugoslavya destekli Sırp milliyetçileri arasındaki çarpışmalar 1992'de yaygınlaştı Bosnalı Sırp liderler 27 Mayıs'ta Yugoslavya'ya bağlı bir cumhuriyet ilan ettiler Bu cumhuriyetin denetimine giren federal ordu birlikleri Boşnaklar'a karşı sistemli bir "etnik temizleme" hareketine girişti Bosna sorunu uluslararası bir bunalıma dönüştü Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi 30 Mayıs 1992'de saldırganlıkla suçladığı Yugoslavya'ya karşı kapsamlı yaptırımlar uygulanmasını kararlaştırdı![]() Bu yaptırımlar ticaret ambargosunu, sivil hava ulaşımının yasaklanmasını, yurtdışındaki varlıkların dondurulmasını, Yugoslav diplomatların sınırdışı edilmesini, bütün kültürel, sportif ve bilimsel ilişkilerin askıya alınmasını ve başka Önlemleri kapsıyordu Ekimde de, insancıl yardım çalışmaları dışında, Bosna üzerindeki bütün uçuşların yasaklanmasına ilişkin bir karar çıktı Miloseviç yönetimi Rusya, Romanya ve Yunanistan gibi ülkelerin örtülü desteğiyle ablukayı önemli ölçüde aşmayı başardı Bununla birlikte yaptırımlar etkisini gösterdi Sanayi üretimi gerilerken, mal sıkıntısı ve enflasyon büyük boyutlara ulaştı Belgrad ve öteki kentlerdeki bazı gösterilere karşın, Miloseviç yönetimi halk arasındaki desteğini sürdürdü![]() Temmuzda başbakanlığa getirilen Milan Paniç'in içeride ve dışarıda izlediği esnek politikalar değişim yönünde bir umut doğurdu Ama 20 Aralık ta yapılan parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinde demokratik muhalefet yenilgiye uğradı Miloseviç karşısına aday olarak çıkan Pa-niç'i yenerek yeniden cumhurbaşkanlığına seçildi Bu arada Kosovalı Arnavutlar 24 Mayıs'taki gayri resmi seçimlerin ardından Batı Avrupa'da bir sürgün hükümeti kurdular Sırplar'ın Bos-na'daki gibi bir "etnik temizlik" hareketine girişmesinden çekinen yerel Arnavut liderlerin yatıştırıcı çabalarına karşın 1993'ün ikinci yarısına girildiğinde Kosova'da huzursuzluk sürüyordu Bosna'daki uluslararası girişimler iç savaşı önlemede yetersiz kaldı Batılı ülkelerin askeri müdahaleden kaçınması 1993'te bu ülkenin etnik temellere göre bir dizi bölgeye ayrılmasını gündeme getirdi
|
|
|
|