Şanlıurfa Siverek Ilçesi

Şanlıurfa Siverek ilçesi

Siverek Genel Bilgi



Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Şanlıurfa İline bağlı bir ilçe olan Siverek, kuzey ve doğusunda Diyarbakır, güneydoğusunda Mardin, güneyinde Viranşehir ve Merkez ilçeleri, güneybatısında Hilvan, batısında da Adıyaman ili ile çevrilidir Şanlıurfa’nın kuzeydoğu kesiminde yer alan ilçe topraklarının, kuzeyindeki küçük bir bölümü Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içerisindedir İlçenin güney, güneybatı ve batı kesimleri Şanlıurfa Platosunun kuzeydoğu bölümünde yer alır İlçenin doğusunu ise, doruğu ilçe sınırları dışında kalan Karacadağ’ın batı bölümü engebelendirir

İlçe topraklarından kaynaklanan sular Fırat Nehrine katılır Karacadağ’ın batı yamaçlarından kaynaklanan Çamdere Atatürk Baraj Gölüne dökülür Habur Çayının Karadağ’ın güney yamaçlarından çıkan kolları ilçe toprakları içerisindedir Bunların yanı sıra Hacı Hıdır Deresi, Esmer Çayı, Zengecür Çayı, Hamdun Çayı, Beşkardeş Çayı ve Çak Suyu ilçedeki diğer küçük akarsulardır Fırat kıyısındaki toprakların bir bölümü Atatürk Baraj Gölünün suları altında kalmıştır Şanlıurfa’ya 96 km uzaklıktaki ilçenin deniz seviyesinden yüksekliği 801 ile 840 m arasında değişmektedir Yüzölçümü 4314 olup, 2000 Yılı Genel Nüfus sayım sonuçlarına göre; toplam nüfusu 217088’dir

Siverek’te, Akdeniz, ve Karasal İklimin etkileri görülmektedirKarasal ve çöl ikliminin etkisiyle yazları oldukça sıcak geçen Siverek’te nem oranının yüksek olmaması nedeniyle,bu sıcaklar boğucu ve rahatsızlık verici derecelere ulaşmamaktadırBu yönüyle Akdeniz ikliminden ayrılırKışlar soğuk ve yağışlıdırŞanlıurfa’nın diğer ilçelerine göre Siverek’te yağış oranı daha yüksektir



İlçe ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır Yetiştirilen tarımsal ürünlerin başında; buğday, arpa, mercimek, susam, nohut, çeltik, Antepfıstığı, üzüm gelmektedir Ayrıca sebze ve meyve de yetiştirilir Şanlıurfa’nın en çok mercimek ve susam yetiştiren ilçesi Siverek’tir Hayvancılıkta koyun ve kıl keçisi yetiştirilir Canlı hayvan ve hayvansal ürünler ilçe ekonomisinin başında gelmektedir İlçede süt ürünlerini işleyen bir fabrika bulunmakta olup, kilim dokumacılığı ve keçecilik ön plandadır Batman-Dörtyol Ham Petrol boru hattı ilçenin güney kesiminden geçmektedir

Siverek eskiden Sevavorak, Sebaberak ve Sevaverek isimleri ile tanınıyordu Bu isim zamanla Siverek’e dönüşmüştür

Aşağı Fırat projesi kapsamında yörede yapılan kurtarma kazılarında Hassek Höyük ve Çavit tarlasında ele geçen buluntular yöredeki yerleşimin Kalkolitik Çağa (MÖ5500-3500) kadar uzandığını göstermiştir MÖ2000’li yıllarda Şanlıurfa topraklarının büyük bölümü Hurrilerin Yurdu olarak tanımlanmaktadır Yöre 1600 yıllarında Mitanilleri yenen Hititlerin egemenliği altına girmiştir MÖXIyüzyılda Mezopotamya’dan kuzeye doğru göç eden Aramiler burayı ele geçirmiş ve MÖXyüzyılda burası Bit-adini Krallığına bağlanmıştır Asurlular MÖIXyüzyılın ortalarına doğru bu krallığı ortadan kaldırarak Siverek’in de dahil olduğu Şanlıurfa topraklarını ele geçirmişlerdir Anadolu’nun büyük bir kısmına hakim olan Persler Urfa ile birlikte Siverek yöresine de yerleşmişlerdir Büyük İskender’in Persleri ortadan kaldırmasından sonra yöre bir süre Makedonyalıların, İskender’in ölümünden sonra da Seleukosların egemenliğine girmiştir Bu dönemleri Roma, sasani ve Bizans dönemleri izlemiştir




VIIyüzyılda yöreye Arap akınları başlamış ve Araplar bir süre buraya hakim olmuşlardır Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Türkmen boyları buraya yerleşmeye başlamış, bunu Selçuklu hakimiyeti izlemiştir Şanlıurfa ile birlikte Siverek bir süre Urfa Haçlı Kontluğu’nun yönetimine girmiştir Musul Atabekleri yönetiminden sonra XIIIyüzyılda yöre, yeniden Selçukluların egemenliği altına girmiştir Moğolların Selçukluları yenmesinden sonra Şanlıurfa ile birlikte Siverek de Moğollar tarafından yağmalanmıştır Moğolların Anadolu’dan çekilmesinden sonra Memluklular, Akkoyunlular ve Safeviler buraya hakim olmuş, 1517’de Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferi sırasında da Osmanlı topraklarına katılmıştır Safaviler 1522’de burayı yeniden ele geçirmiş ve Kanuni Sultan Süleyman zamanında yeniden Osmanlı topraklarına dahil edilmiştir

XIXyüzyılda Diyarbakır Vilayetinin merkez sancağına bağlı bir kaza olarak yönetilmiş, 1908’de Viranşehir,Çermik ve Karacurun (Hilvan) kendisine bağlanarak bağımsız bir sancak olmuştur Kurtuluş Savaşı sırasında Siverekliler Müdafa-i Hukuk Cemiyetini kurmuş ve Kuvayi Milliye teşkilatına destek vermişlerdir Cumhuriyetin ilanından sonra Sancakların il yapılması ile birlikte İl konumuna getirilmişse de 1926’da Urfa’ya ilçe olarak bağlanmıştır

İlçede günümüze gelebilen tarihi eserler arasında;

Siverek Kalesi
Yer altı Hamamı
Abdalağa Hamamı
Serap Çeşmesi
Ulu Cami
Gülabibey Cami
Hüseyin Çeribaşı (Sulu) Camisi
Haliliye Camisi
Hasan Çelebi Camisi
Hacı Ömer Cami
Eski Hükümet Konağı (1903) ve Gazi Paşa İlkokulu (1903) bulunmaktadır