Enflamatuvar Romatizmal Hastalıklarda Semptomlar, Bulgular Ve Sistemik Sorunlar

Enflamatuvar Romatizmal Hastalıklarda Semptomlar, Bulgular ve Sistemik Sorunlar



Enflamatuar romatizmal hastalıklar

Romatizmal hastalıklar; genellikle periferik eklemlerin enflamasyonuyla karakterize eklem ve eklem çevresinde progresif yıkım yapan kronik nonspesifik sistemik hastalıklar grubudur (1)

Kronik Artropatiler(2,3)

Enflamatuar Nonenflamatuvar
Romatoid Artrit Osteoartroz (OA)
Spondilioartropatiler Spondiloepifizyal displazi
Ankilozan Spondilit Diffüz skeletal hiperostozis
Reaktif Artrit Akromegali
Psöriatik Artrit Okronozis
Enteropatik Artrit
Konnektif doku Hast
Mikrobik nedenlerle
Septik artrit

Kronik Artrit içinde en sık ve en tipik görülen Romatoid Artrit (RA) ve özel formlarıdır (4)
Romatizmal hastalıkların tanısıda yararlanılacak temel yöntemler, özenli bir anamnez ve fizik muayenedir Tıbbi tanının iki ana direği olan anamnez ve fizik muayenenin yerini, gittikçe gelişen yeni teknik tanı olanakları tutamaz

Anamnez

Anamnez bize ne sağlar?
Hastanın gerek şikayetini öğrenmek hastalığın tanısını koymak bakımından önemlidir Hareket sistemini çeşitli hastalıklar etkilediği için anamnezin iyialınması gerekir

Kronik romatizmal hastalıkların anamnezinde sorgulanması gereken konular (2,5):
* Hastanın kimliğinin saptanması (yaş, cins, meslek gibi)
* Hastanın yakınması (ağrı, tutukluk, şişlik, zayıflık, yorgunluk, anksiyete gibi)
* Hastanın kronolojisi (başlangıç zamanı, şekli, başlatan neden)
* Yaşam kalitesi (yetersizlik, özürlülük, engellilik)
* Özgeçmişi
* İlaç kullanımı
* Diğer sistemler ile ilgili bilgiler


Hastanın genel anamnezi, diğer hastalıkları da kapsar Burada bilhassa metabolik hastalıklar (gut, diabet), enfeksiyon hastalıkları (özellikle tüberküloz), hipertansiyon, tümameliyatlar ve kazalar sorulup öğrenilmelidir Geçirilmiş göz hastalıkları araştırılmalıdır (konjünktivit ve iritis) Romatizmal semptomların değerlendirilmesinde, bilinen malign hastalıklar ve kan hastalıkları da önemlidir Gastrointestinalsisteme ilişkin bulgular epigastrit rahatsızlık hissi, diare ve hastalıklar da sorulmalıdır


İlaç anamnezi, romatizmal hastalıklar konusunda oldukça yararlıdır Romatizmal hastalıklarda tedavinindüzenlenmesinde o ana kadar uygulanmış olan tedaviler gözönünde tutulmalıdır Bilhassa kronik eklem hastalıklarında daha önce uygulanmış tedavilerin bunların sonuçlarının ve yan etkilerinin bilinmesi önemlidir


Aile anamnezi dehastalıkla ilgili önemli ipuçları verebilir enflamatuar omurga hastalıkları, enflamatuvar eklem hastalıkları, poliartroz ve etabolik hastalıkların bazı ailelerde daha sık görüldüğü bilinmektedir Sosyal anamnez, mesleğe,işyerine, ailevi ve ekonomik duruma yönelik verileri ile hekime ilk anda hiç olmazsa iyi bir dereceye kadar bu faktörlerinhastalığa etkisi hakkında fkir verebilir (2,5)


Dromatizmal hastalıklarda ağrı, tutukluk veya kilitlenme, eklemlerde şişlik,zayıflık veya güç hareket etme, yorgunluk, anksiyete veya depresyon gibi emosyonel labilite en önemli yakınmalardır (2,3,5) Romatizmal yakınmaları olan hastanın bir bütün olarak ele alınması, özellikle tüm kas, kemik ve eklem sisteminin muayenesi zorunludur Çünkü (5)


* Romatizmal hastalıklar; vücudun hemen hemen her dokusunda yerleşebilir
* Hastalık, aslında bir sistem hastalığı olmasına karşın, belirtiler sadece bir organda ortaya çıkabilir
* Hasta, romatizmal hastalıkların en önde glen belirtisi olan ağrıyı, oluşturduğu yerden uzakta duyabilir

Ağrı

Ağrı ana yakınmadır
Ağrı anamnezinde, ağrınınlokalizasyonunun, şeklinin, zamanının ve türünün araştırılması gereklidir
Ne zaman?, Niçin?, Nerede? sorularına cevap aranmalıdır

Ağralırın ne kadar zamanda artıp, bu duruma gelindiği de, hastalığın nedenine ilişkin ipuçları verebilir Ağrı saatler içinde veya haftalar, aylar içinde başlamış olabilir Genellikle üç aya kadar olan ağrılar akut, bu tarihten itibaren olan ağrılar ise kronik olarak değerlendirilir enflamasyon sebebi ile oluşan ağrı genellikle günün sonunda kötüleşir ve tutukluluk ile ilişkilidir


Akut ya da subakut bir başlangıç daha çok enflamatuar kökenli bir olayı düşündürür Aylar ve yıllar içinde yavaş bir şekilde artan ağrılar ise, ön planda dejeneratif eklem değişimlerini düşündürür Sürekli ağrılılık hali ise, enflamatuvar olaylarda olabileceği gibi, dejeneratif ve yumuşak doku romatizmalarının ileri devrelerinde de söz konusudur Romatoid artrit, romatizmal polimiyalji ve ankilozan spondilitte ise sabahın erken saatlerinde, hatta gece başlayan ağrı ve tutukluluk tipiktir
Meteorolojik koşullarla, en çok da fırtına ve ısı değişimleri ile ilgili ağrı en fazla artrozlar ve yumuşak doku romatizmalarında gözlenir


Nerede? Ağrının nerede olduğunu belirlemek önemlidir Tek bir yerdeki bölgesey bozukluklardaki ağrı generalize olanlardan ayrılmalıdır Ne var ki iskelet sistemi ağrısının lokalizasyonu somatik orijinli ağrıya göre zordur Ağrının nerede olduğunu hastaya muhakkak göstererek söyletmek gerekir "Kalça" gibi belirgin olmayan ifadeler yanlış sonuçlara götürebilir Ağrının alanının veya yayılımının araştırılması, tanı açısından çok yardımcı olur "her tarafında" gibi bir ifade, yaygın eklem tutulumunda anlamlıdır Eğer buna uyan bulgu yoksa, ağrının farklı algılanmasına etki edebilecek psişik faktörler gözönüne alınmalıdır


Generalize ağrı fibromiyalji ve polimyalgia romatika'ya bağlı olabilir Poliartralji viral enfeksiyon ve pek çok artropatilerde görülür

Ağrıyı ortaya çıkaran nedenler:

* Tekrarlayan hareketler (merdiven çıkma, sandalyenin kalkma gibi)
* Mekanik sebepler (Ağır kaldırma, zorlama, düşme gibi)
* Enfeksiyon (Üst solunum yolu enfeksiyonu, intestinal veya üriner enfeksiyon gibi)

Şiddeti: Ağrı hafif dereeden dayanılmaz dereceye varan şiddetlerde olabilir Görsel ağrı skalasında 0-10 dereceleri arasında değerlendirilir Kronik olaylarda hafif derecede ağrı gözlenirken akut enflamatuvar olayların akut dönemlerinde çok şiddetli ağrı bulunabilir


Enflamatuvar ağrılar istirahatte ve sıcak ile artış gösterirken egzersiz ve hareketle, soğuk uygulaması ile azalır Gece uykudan uyandırır


Ağrının ne şekilde ortaya çıktığı da önemlidir Kendiliğinden mi yoksa belli bir nedene ya da zorlamaya bağlı olarak mı, fizik yüklenme ile mi ağrının ortaya çıktığı öğrenilmelidir Fizik yüklemeyle ortaya çıkan ağrılar, dejeneratif ya da enflamatuvar hastalıklarla ilgili olabilirler Psişik yüklemeler tüm yakınmaların, bilhassa yumuşak dokuya ilişkin romatizmal yakınmaların artmasına yol açarlar


Ağrının karakterine ilişkin veriler (zonklayıcı, kramp tarzı, sızlaycı, yanıcı, batıcı gibi), romatizmal hastalğın türü hakkında daha az fikir vericidir Akut olaylarda genelde keskin, batıcı, kronik olaylarda; künt ağrı görülür (2,3,4,5,6)


Makale yazarı
Ferda ÖzdemirTrakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Edirne