Bronte Kardeşler

Bronte kardeşler



Bronte kardeşler; Yüzyılı aşkın bir zaman önce adlarını duyuran Charlotte Bronte (181655), Emily Bronte (181848) ve Anne Bronte (182049) adlarındaki üç kız kardeş o günden beri yapıtlarıyla edebiyat ve sanat çevrelerinin ilgisini çekmektedir Üç kardeş de roman yazdı

Bunlardan Charlotte'un Jane Eyre'i (Jane Eyre; 1847), Emily'nin Uğultulu Tepeler'ii (Wuthering Heights; 1847) dünya klasikleri arasına girdi Bronte ailesinin yaşamı da en az bir roman kadar ilginçti Anneleri İngiltere'nin Cornwall bölgesindendi İrlandalı olan babaları ise Yorkshire'da, çıplak bir dağ köyü olan Haworth'da rahipti Anneleri altıncı çocuğu Anne'ın doğumundan kısa bir süre sonra öldü

Teyzeleri Elizabeth çocuklara bakmak için köye geldiyse de, onun varlığı düşsel bir dünyada yaşayan kardeşleri avutmaya yetmedi Karısının ölümünden sonra iki büyük kızını da kaybeden Patrick Bronte çalışma odasından çıkmıyor, çoğu zaman yemeğini tek başına yiyor, günlerini kitap okumakla ve kırlarda dolaşmakla geçiren kızlarıyla ilgilenmiyordu


Üç kız, erkek kardeşleri Branwell'le birlikte, uydurdukları gerçekdışı öyküleri ufacık kâğıtlara yazıyor, bu kâğıtları kitaba benzemesi için dikerek birleştiriyorlardı O sırada 15 yaşında olan Charlotte böyle tam 15 "roman" yazmıştı Bu kurmaca dünyaya kendini gereğinden çok kaptıran Branwell ise tüm yeteneklerine karşın gerçek yaşamda başarı gösteremedi Sonradan içki ve uyuşturucu bağımlısı oldu
Charlotte ve Emily İngiltere'nin Lancashire kentinde, din görevlilerinin çocuklarının gittiği yatılı bir okula yazıldılar Ama, yemekleri kötü, disiplini katı olan bu okulda hiç mutlu olamadılar ve yıl sonunda ayrıldılar

Daha sonra Charlotte Jane Ey re adlı romanında, "Lowood" adını verdiği bu okulu olanca korkunçluğu ile dile getirdi
Baba Bronte'nin yoksulluğu yüzünden üç kız kardeş dönemin toplumsal yargılarına ters düşen bir karar alarak, kendi geçimlerini sağlamak amacıyla çocuk bakıcılığı yapmaya başladı Ne var ki, evden uzakta mutsuz oluyorlardı Bu yüzden bir okul açmaya karar verdiler

Charlotte ve Emily Fransızca'larını ilerletmek ve Almanca öğrenmek için Brüksel'de Constantin Heger ile karısının işlettiği bir okula gittiler Bay Heger'in etkisiyle Charlotte düş dolu dünyasından sıyrılarak, gerçek yaşama ayak uydurmayı başardı Ama daha sonra, Haworth'daki rahip evinde açtıkları okula, hem ıssız bir yerde olması, hem de alkol ve uyuşturucu kullanan Branwell'in kötü ünü yüzünden hiç öğrenci gelmedi

1845'te Charlotte, Emily'nin eskiden yazmış olduğu bazı şiirleri buldu Emily gibi Anne da şiir yazıyordu Bir yıl sonra üç kız kardeş Currer, Ellis ve Acton Bell takma adlarıyla ortak bir şiir kitabı yayımladı İlk harfleri gerçek adlarının başharflerinden alınan bu uydurma adları kullanmalarının nedeni, gizemli bir hava yaratmak isteğinin yanı sıra, kadın oldukları anlaşılırsa kitabın önemsenmeyeceğinden korkmalarıydı Bu kitap Emily'nin en yetkin şiirlerini de içermekle birlikte, yalnızca iki tane satıldı Uğradıkları başarısızlık kitabın basılmış olmasından yüreklenen kızları yıldırmadı Bu kez de roman yazmaya başladılar

Charlotte'un ilk romanı Istırap Yılları (The Professor; 1857), Brüksel'de bir okulda öğretmenlik yapmakta olan bir İngiliz'in öyküsüydü Ama romanı birçok yayımcı geri çevirdi Oysa, Jane Eyre'i yolladığı yayımcı romana kendini öylesine kaptırdı ki, tümünü bir gecede okuyup bitirdi

Bu romanda Charlotte, öksüz Jane Eyre'in teyzesinin evindeki mutsuz çocukluğunu, katı disiplinli bir yatılı okulda geçirdiği öğrencilik dönemini ve daha sonra Bay Rochester'in kızına eğitmenlik yaptığı günleri anlatır Öyküde Bay Rochester Jane ile evlenmek ister, ama Jane düğün günü Rochester'in akıl hastası olan bir karısı bulunduğunu öğrenir Bunun üzerine evden kaçar Sonunda yeniden Bay Rochester'e dönen Jane, akıl hastası karısının evi yakmak isterken ölmesi üzerine onunla evlenir

Emily'nin tek romanı olan Uğultulu Tepeler (bu yapıt 1942'de Ölmeyen Aşk; 1946'da Rüzgârlı Bayır; 1985'te Uğultulu Tepeler adlarıyla dilimize çevrilmiştir) ise şiirsel, o dönem için alışılmışın dışında derin duygular içeren, güçlü bir kitaptır
Uğultulu Tepeler 1847'de ilk yayımlandığında eleştirmenlerce değeri anlaşılmayıp aşırı kaba ve yabanıl bulunmuştu Oysa zaman içinde İngiliz edebiyatının en iyi romanları arasında yer aldı

Anne Bronte'nin ilk romanı olan Agnes Grey {Agnes Grey; 1847) ise Emily Bronte' nin Uğultulu Tepeler'iyle aynı yılda üç cilt olarak yayımlandı Jane Eyre'e benzerlik gösteren bu roman yayımlandığı sırada büyük ilgi gördü Şatodaki Kadın (The Tenant of Wildfell Hall; 1848) adlı öbür romanında Anne, erkek kardeşi Branwell'den esinlenerek, dürüstlüğünün kurbanı olan bir ayyaşı anlatır

Branwell 1848 Eylül'ünde öldü Cenaze töreninde üşüterek hastalanan Emily kendi kendine iyileşmeye çalıştıysa da durumu giderek kötüleşti ve kardeşinden iki ay sonra öldü Vereme yakalanan Anne bir yıl sonra Emily'yi izledi

Kardeşlerinin ölümünden sonra yapayalnız kalan Charlotte iki roman daha yazdı Shirley' de (Shirley; 1849), Yorkshire'a ilk kez dokuma tezgâhlarının getirilmesi üzerine baş gösteren kargaşa ve tepkiyi anlattı Kendi yaşamından esinlenerek yazdığı Villette (1853) adlı romanda ise yalnız yaşayan bir öğretmeni konu aldı
1854'te babasının yardımcısı rahip Arthur Bell Nicholls ile evlendi Hamileliği sırasında hastalanarak Mart 1855'te öldü
Üç kız kardeş kişilikleri açısından birbirinden çok farklıydı Anne, açık yürekli ve nazlı,

Charlotte sakin görünüşüne karşın çok duyguluydu En yeteneklileri sayılan Emily ise suskun ve içine kapanık bir kızdı Ruhsal ve bedensel acılara karşı çok dirençliydi Kişiliğinin derinlerinde gizlediği tutkular güçlü bir biçimde şiirlerine ve romanlarına yansımıştır