Brecht Bertolt (1898-1956)

Brecht Bertolt (1898-1956)


Yüzyılımıza damgasını vuran oyun yazarı ve tiyatro kuramcılarından Bertolt Brecht Bavyera'nın Augsburg kentinde doğdu Aynı zamanda yetenekli bir şair olan Brecht ilk şiirlerini 1913'te okul gazetesinde yayımladı Bundan bir yıl sonra ise yaşadığı kentin yerel gazetesinde yazıları çıkmaya başladı Edebiyata ve tiyatroya büyük ilgi duymasına karşın bir süre tıp öğrenimi gördü i Dünya Savaşı'nın son yılında askere alındı ve bir hastanede görev yaptı Aynı yıl "Ölü Askerin Öyküsü" adlı bir şiir yazdı Bu şiiri, yıllar sonra Naziler'ce suçlanarak Alman yurttaşlığından atılmasına neden oldu 1919 şiir çalışmaları açısından verimli bir yıldı Şiirlerini Die Hauspostille'de (1927; "Dua Kitabı") topladı

Bu sırada tiyatroya olan ilgisi de sürüyordu 1924'te Berlin'e gitti Burada Carl Zuckmayer, Max Reinhardt ve Helena Weigel gibi dönemin ünlü sanatçılarıyla tanıştı ve birlikte çalışma olanağı buldu Bir süre sonra yetenekli bir oyuncu olan Helena Weigel'le evlendi ve bu evlilik ömrünün sonuna kadar sürdü Brecht'in oyunlarının pek çoğunda Weigel başrolde oynadı

Tiyatro yönetmeni Erwin Piscator ve besteci Kurt Weill ile tanıştıktan sonra Brechttiyatro yaşamında yeni bir adım attı Piscator' la birlikte Jaroslav Hasek'in ünlü romanı Aslan Asker Şvayk'ı sahneye uyarladıktan sonra yazdığı Adam Adamdır (Mann ist Mann; 192426) adlı oyunu "epik tiyatro" anlayışının ilk denemesiydi Bu öğretici bir tiyatro türü olup, olaylar geleneksel tiyatrodakinin aksine, dramatik bir biçimde canlandırılacak yerde, izleyiciye anlatılır İzleyici sahnede olup biteni bir gözlemci gibi izler Epik tiyatroda amaç düşündürmek, izleyicinin aklını kullanarak bir karara varmasını, harekete geçmesini sağlamaktır Brecht dünyanın

değişmesinden; insanların fırsat eşitliğine, düşünce özgürlüğüne sahip olduğu, adaletli bir düzenin kurulmasından yanaydı Benimsemiş olduğu Marxist dünya görüşü doğrultusunda, böylesine bir dönüşümün gerçekleşeceğine inanıyordu Tiyatronun bu amaca ulaşmak için etkili araçlardan biri olduğu kanısındaydı
Gene bu sırada yazdığı ve Kurt Weill'in bestelediği, dünya çapında ün kazanacak olan
Mahagonny (1927) ve Üç Kuruşluk Opera (Die Dreigroschenoper; 1928) adlı müzikalleri sahneye koydu
Naziler'in yönetime gelmesiyle birlikte Brecht'in Almanya'da çalışma olanağı ortadan kalktı 1933'te Almanya'yı terk etti Önce İsviçre'ye, oradan Danimarka'ya gitti 1939'a kadar kaldığı Danimarka'da Taktik (Die Rundköpfe und die Spitzköpfe; 193134), Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti (Furcht und Elend des Dritten Reiches; 193538), Galilei' nin Yaşamı (Leben des Galilei; 193738), Cesaret Ana ve Çocukları (Mutter Courage und ihre Kinder; 193839) gibi her biri bir başyapıt olan oyunlarını yazdı Sezuan'ın İyi İnsanı' nı (Der Gute Mensch von Sezuan; 193841) da burada yazmaya başladı
1939'da Danimarka'nın da Nazi tehdidi altına girmesi üzerine önce Finlandiya'ya, oradan da 1941'de ABD'ye gitti Brecht'in oyunlarından bazıları bu dönemde İngilizce' ye çevrildi ve ABD'de sahnelendi Ne var ki, bu ülkedeki izleyici Brecht'in oyunlarındantedirgin oldu ve ilgi göstermedi 1947'de ABD'de esen Soğuk Savaş rüzgârı, Brecht'in Amerika'ya Karşı Etkinlikleri Soruşturma Komisyonu'nca sorguya çekilmesine yol açtı Dünya görüşüne ilişkin suçlamalara karşı çıktı Sonuçta ABD'de barınamayacağını anlamıştı
Brecht, Alman Demokratik Cumhuriyeti yöneticilerinin çağrısı üzerine Doğu Berlin'e yerleşti ve içlerinde eşi Helena Weigel'in de bulunduğu bir grup oyuncuyla 1948'de Berliner Ensemble adlı tiyatro topluluğunu kurdu Berliner Ensemble, gerek kuramsal çalışmaları, gerek sahnelediği çok başarılı oyunlarıyla, dünya çapında ün kazanmakta gecikmedi
Ülkemizde de tanınan ve oyunları çok sevilen Brecht 1956 ilkbaharında hastalandı, bundan kısa bir süre sonra Berlin'de öldü