Hücrenin Yapısına Yolculuk 2.Sayfa

Kalıtım : Birinin kendinden önceki yakınlarında bulunan bir durumun onda da gözükmesi, soyaçekim

Kalp kası : Çizgili yapısındadır, ancak isteğimiz dışında çalışır Kalpteki kanın vücuda ve akciğerlere gönderilmesini sağlar

Kan Doku :Vücudumuzu oluşturan hücreler canlıdır Bu hücrelerin canlılığını devam ettirebilmesi solunum yapmalarıyla ve beslenmeleriyle sağlanır Hücrelerimizin ihtiyacı olan besin ve oksijenin taşınması kan dokuyla sağlanır Kan doku ayrıca hücrelerde oluşan metabolizma artıklarının, boşaltım organlarına taşınmasını da sağlar Kan doku, plazma (sıvı kısım) ve kan hücrelerinden oluşur Plazmanın büyük bir kısmı sudur İçinde besinler de bulunabilir

Karbonhidrat : Yağlar ve yumurta akı maddeleri yanı sıra, insan ve hayvanların organsal besinlerinden en önemlisi olan organik kimya bileşiklerinin genel adı

Kas : Vücudumuza biçim kazandıran, iskeletimizi ve iç organlarımızı hareket ettiren yapılara kas denir

Kas Doku :Canlının hareket etmesini sağlayan dokudur En önemli özelliği kasılıp gevşeyebilen hücrelerden oluşmasıdır Omurgalı canlılarda ve insanda iskelet kası, kalp kası ve düz kas olmak üzere üç tip kas bulunur

Kemik doku : İskelet sistemimizi oluşturur İskelet sistemi ise kaslarla birlikte hareketin sağlanmasında etkilidir Ayrıca vücudun şeklinin ve bazı iç organların korunması da iskelet sistemiyle sağlanır Kemik doku hücreler ve bu hücreler arasını dolduran ara maddeden oluşur Ara madde bazı minerallerden dolayı kemiğe sertlik ve dayanıklılık kazandırır

Kıkırdak doku : Kemik dokuya oranla biraz daha esnektir Eklem yerlerindeki kemiklerin baş kısmında bulunan kıkırdak doku, sürtünmeden dolayı kemiklerin zarar görmesini engeller Kıkırdak doku, ayrıca burunda, kulak kepçesinde vb yerlerde bulunabilir

Klorofil: Fotosentaz olayında güneş enerjisini kimyasal enerjiye çeviren yeşil pigment maddesi

Kloroplast : Bitkiye yeşil renk verir Yapraklarda, otsu bitkilerin gövdelerinde bulunur Yapısındaki klorofiller fotosentezde görevlidir Besin üretiminin gerçekleştiği organellerdir

Koful :İçi sıvı dolu keselerdir Bulunduğu hücrenin tipine göre çok farklı görevler yapar (Depolama, sindirim, boşaltım…) Tek hücrelilerde beslenme ve boşaltımda, bitkilerde ise su depolamasında görevlidir Bitki hücrelerinde ise küçük ve çok sayıdadır Bitki hücresi yaşlandıkça, kofulları büyür

Koruyucu Doku : Bitkinin çevresinde meydana gelen olumsuz şartlardan korumasını sağlar Bu dokuya ait olup ölü hücrelerden oluşan dokuya mantar doku denir Örneğin; çok yıllık bir ağaçta gövdeyi koruyan kabuk kısmı mantar dokudan oluşmuştur

Kök: Bitkinin toprak altında kalan kısmıdır Bitkiyi toprağa bağlar Gövdenin boşlukta gelişmesine yardımcı olur Topraktan su ve suda çözünmüş madensel tuzların alınmasını sağlar Bazı bitkilerde de yedek besin depo eder

Kromatin iplik :Çekirdek sıvısı içinde ağ şeklinde bulunan yapıdır Bölünme sırasında, kalınlaşıp kısalarak kromozomu oluşturur Yapısında DNA bulunur Kalıtsal karakterleri taşır Çoğalmayı sağlar Üzerinde bulunan genler, yavru hücrelere aktarılarak, yeni karakterlerin oluşması sağlanır

Kromoplast : Bitkilerde meyve, tohum, yaprak, çiçeklere… sarı, kırmızı ve turuncu rengini verir Örnek : Domates, havuç, papatya, gül, karanfil…

Kromozom: Prokaryot ve ökaryot hücrelerde üzerlerinde genleri taşıyan DNA ve nükleoproteinden oluşmuş yapı Hücrenin kendi kendini eksiksiz olarak kopyalamasına yarayan tüm bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan DNAlar

Lizozom :Hücrenin midesi şeklinde görev yapar İçerisinde 50 çeşit sindirici sıvı (enzim) bulundurur Hücrede büyük yapılı besinlerin (protein, yağ, şeker) sindirilmesini sağlar Yaşlanmış organelleri parçalar Lizozomun zar yapısı bozulursa, hücre kendi kendini sindirir Buna otoliz denir

Lökoplast :Kök, gövde, meyve ve tohum gibi bitki kısımlarında çok bulunur Renksizdir ve nişasta depo eder Örnek : Patates, turp, havuç, elma, ayva…

Metabolizma : Hücredeki tüm yapım ve yıkım olayları metabolizma olarak adlandırılır Canlı organizmanın hücreleri içinde meydana gelen ve enzimlerle kontrol edilen olayların hepsi Metabolizma ile enerji üretimi ve madde yapımı gerçekleştirilir
ATP üretimi ve protein sentezi iki önemli metabolik reaksiyondur

Mitokondri :Bakteriler hariç bütün hücrelerde bulunurlar İki katlı zarla çevrilidir Dış zarı düz ve iç zarı girintilidir Oksijenli solunum ile besinleri yakarak enerji (ATP) üretir

Mitoz: Bir hücreden aynı özellikte iki yeni hücre oluşturan hücre bölünmesi

Molekül : Maddenin bütün niteliğini taşıyan, bir araya gelerek maddeyi oluşturan en küçük bölüm

Organ : Belirli bir görevi yapmak için bir araya gelen dokular organları oluşturur Örnek : Kalp, böbrek

Organel: Hücre içinde belirli bir görevi yapmak üzere özelleşmiş ve zarla çevrili yapılar Çekirdek, mitokondri, kloroplastlar gibi

Organizma :Sistemler bir araya gelerek organizmayı oluşturur Örnek : Kemik hücreleri birleşerek kemik dokusunu, kemik dokuları kemiği, kemikler birleşerek iskelet sistemini, iskelet sistemi diğer sistemlerle birleşerek organizmayı oluşturur

Ökaryot : Çekirdek ve sitoplazmalarında zarlı organellerin bulunduğu hücre tipidir

Ökaryot hücre: Zarla çevrili organelleri ve gerçek çekirdeği olan hücre

Parankima (Temel – Bağ) Doku : Kök, gövde ve yaprak ile diğer dokuların çevresinde yer alır Hücreleri canlıdır Ancak cansız hücreleri de vardır Temel doku, bitkilerdeki işlevlerine göre dörde ayrılır Özümleme - sünger parankiması, iletim parankiması, havalandırma parankiması, depo parankiması

Plastidler : Sadece bitki hücrelerinde bulunur Üç çeşittir : Kloroplast, Kromoplast, Lökoplast Bitkilerde bulunan plastitler birbirine dönüşebilirler Örneğin yeşil domatesin kızarması kloroplastın kromoplasta dönüşmesi, patatesin yeşillenmesi lökoplastın kloroplasta dönüşmesi gibi…

Prokaryot hücre: Zarla çevrilmiş özel organelleri ve gerçek çekirdeği olmayan hücreler Bakteriler ve mavi-yeşil algleri içine alan monera alemindeki canlılar Örnek : Bakteriler

Protein: Yapısında karbon, hidrojen, oksijen ve azot gibi elementleri bulunduran temel moleküllerdir Amino asitlerin peptid ağlarıyla birleşmesinden oluşur Belli bir sırada dizilmiş bir veya birkaç amino-asit zincirinden oluşan büyük moleküller Bu dizilişi genetik kodlamadaki nükleotidler belirler Proteinler vücudumuzdaki hücrelerin, dokuların ve organların oluşması, işlevlerini görebilmesi ve bunu uyum içinde yapmaları için gereklidir Her proteinin kendine özgü bir işlevi vardır Sözgelimi hormonlar ve enzimler adlarını duyduğumuz protein türlerinden ikisidir

Ribozom : Amino asitleri özel bağlarla birleştirerek gerekli proteinleri üretir Bütün canlı hücrelerde vardır Protein sentezi yapar Sitoplazmada ve Endoplazmik Retikulum üzerinde bulunur

Salgı Doku : Bitki için gerekli salgıları oluşturan dokudur Salgı dokuyu oluşturan hücreler; canlı, küçük kofullu ve bol sitoplazmalıdır Salgı doku, diğer dokular arasında dağılmış olarak bulunur

Selüloz : Yalnızca bitkilerde bulunur Bitki hücresinin çeperini oluşturur (Yapı maddesi) Hayvanlar tarafından sindirilemez (Bazı kuş ve geviş getirenler hariç)

Sentrozom (Sentrioller) :Sadece insan ve hayvan hücrelerinde bulunur Birbirine dik 2 sentriyolden oluşur Hücre bölünmesinde görevlidir Hücrenin normalden daha hızlı bölünmesini sağlamaktadır

Sinir Doku :Vücudumuzu oluşturan dokular ve organlar arasında haberleşme sinir hücreleriyle sağlanır Sinir doku ayrıca çevremizdeki değişikliklere tepki göstermemizi ve vücudumuzdaki hücrelerin uyum içerisinde çalışmasını sağlar Sinir dokuyu oluşturan hücreler, farklı uzantılara sahiptir Bu uzantılar sayesinde, iç ve dış çevreden gelen uyartıların alınması ve iletilmesi sağlanmış olur

Sistem : Organlar bir araya gelerek sistemleri oluşturur Örnek : Sindirim sistemi, Solunum sistemi

Sitoplazma :Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, akışkan, yumurta akı kıvamında (kolloidal) bir sıvıdır
İçerisinde bol miktarda su, proteinler, şekerler, yağlar, enzimler, hormonlar, glikoz, yağ asiti, mineraller ve hücre organelleri vardır Hayatsal olayların gerçekleştiği yerdir

Sürgen (Bölünür - Meristem) Doku : Bitkilerde ömür boyu enine ve boyuna büyümeyi sağlayan dokular

Tohum : Embriyon, çenek ve zardan oluşan yapıya tohum denir

Tozlaşma : Çiçek tozlarının dişi organın tepeciğine taşınması olayına tozlaşma denir Açılan başçıktan yayılan çiçek tozları böceklerin, rüzgarın, kuşların, suların, insanların katkılarıyla tepeciğe ulaşır

Yağ doku : Bağ dokunun özelleşmiş bir çeşidi olan yağ dokusu, vücuda alınan fazla besinin yağ şeklinde depolanmasını sağlar Bunun yanında yapısından dolayı diğer dokulara desteklik sağlar Derinin altında biriken yağ dokusu canlıları soğuktan korur yağ dokunun metobolizması yavaş olduğundan kan damarı azdır

Zar: Hücreyi ve çoğu organelleri çevreleyen lipit ve proteinlerden oluşan yapı

Zigot : Döllenmiş yumurta hücresine zigot adı verilir

Hayvan hücresi ile Bitki hücresinin karşılaştırılması

Hayvan Hücresi
Bitki Hücresi
Hücre Duvarı (ölü)

Yok

Var

Plastidler

Yok

Var

Sentrozom

Var

Yok

Koful

Az ve küçük

Çok ve büyük

Hücre zarı

Var

Var

Mitokondri

Var

Var

Ribozom

Var

Var

Golgi cisimciği

Var

Var

Lizozom

Var

Var

Çekirdek

Var

Var

Çekirdekçik

var

Var