Türk Medeni Kanunu |
|
|
#1 |
|
Şengül Şirin
|
Türk Medeni KanunuTÜRK MEDENİ KANUNU Kanun No 4721 Kabul Tarihi : 22 11 2001 BAŞLANGIÇ A Hukukun uygulanması ve kaynaklarıMADDE 1 - Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır![]() Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hakim, örf ve adet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir ![]() Hakim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır ![]() B Hukuki ilişkilerin kapsamıI Dürüst davranmaMADDE 2 - Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır![]() Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz ![]() II İyiniyetMADDE 3 - Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır![]() Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz ![]() III Hakimin takdir yetkisiMADDE 4 - Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir![]() C Genel nitelikli hükümlerMADDE 5 - Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır![]() D İspat kurallarıI İspat yüküMADDE 6 - Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür II Resmi belgelerle ispatMADDE 7 - Resmi sicil ve senetler, belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur![]() Bunların içeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça, her hangi bir şekle bağlı değildir BİRİNCİ KİTAP KİŞİLER HUKUKU BİRİNCİ KISIM GERÇEK KİŞİLER BİRİNCİ BÖLÜM KİŞİLİK A Genel olarakI Hak ehliyetiMADDE 8 - Her insanın hak ehliyeti vardır![]() Buna göre bütün insanlar, hukuk düzeninin sınırları içinde, haklara ve borçlara ehil olmada eşittirler ![]() II Fiil ehliyeti1 KapsamıMADDE 9 - Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir![]() 2 Koşullarıa Genel olarakMADDE 10 - Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır![]() b ErginlikMADDE 11 - Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar![]() Evlenme kişiyi ergin kılar ![]() c Ergin kılınmaMADDE 12 - Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir![]() d Ayırt etme gücüMADDE 13 - Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir![]() III Fiil ehliyetsizliği1 Genel olarakMADDE 14 - Ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyeti yoktur![]() 2 Ayırt etme gücünün bulunmamasıMADDE 15 - Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz![]() 3 Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılarMADDE 16 - Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giremezler Karşılıksız kazanmada ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada bu rıza gerekli değildir![]() Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar haksız fiillerinden sorumludurlar IV Hısımlık1 Kan hısımlığıMADDE 17 - Kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur![]() Biri diğerinden gelen kişiler arasında üstsoy-altsoy hısımlığı; biri diğerinden gelmeyip de, ortak bir kökten gelen kişiler arasında yansoy hısımlığı vardır ![]() 2 Kayın hısımlığıMADDE 18 - Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları, aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur![]() Kayın hısımlığı, kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz ![]() V Yerleşim yeri1 TanımMADDE 19 - Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir![]() Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz ![]() Bu kural ticari ve sınai kuruluşlar hakkında uygulanmaz ![]() 2 Yerleşim yerinin değiştirilmesi ve oturma yeriMADDE 20 - Bir yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır![]() Önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı halde Türkiye'de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin halen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır ![]() 3 Yasal yerleşim yeriMADDE 21 - Velayet altında bulunan çocuğun yerleşim yeri, ana ve babasının; ana ve babanın ortak yerleşim yeri yoksa, çocuğun kendisine bırakıldığı ana veya babanın yerleşim yeridir Diğer hallerde çocuğun oturma yeri, onun yerleşim yeri sayılır![]() Vesayet altındaki kişilerin yerleşim yeri, bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yerdir ![]() 4 Kurumlarda bulunmaMADDE 22 - Bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz![]() B Kişiliğin korunmasıI Vazgeçme ve aşırı sınırlamaya karşıMADDE 23 - Kimse, hak ve fiil ehliyetlerinden kısmen de olsa vazgeçemez![]() Kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamaz ![]() Yazılı rıza üzerine insan kökenli biyolojik maddelerin alınması, aşılanması ve nakli mümkündür Ancak, biyolojik madde verme borcu altına girmiş olandan edimini yerine getirmesi istenemez; maddi ve manevi tazminat isteminde bulunulamaz II Saldırıya karşı1 İlkeMADDE 24 - Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir![]() Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır ![]() 2 DavalarMADDE 25 - Davacı, hakimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir![]() Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir ![]() Davacının, maddi ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekaletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır ![]() Manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez ![]() Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir ![]() III Ad üzerindeki hak1 Adın korunmasıMADDE 26 - Adının kullanılması çekişmeli olan kişi, hakkının tespitini dava edebilir![]() Adı haksız olarak kullanılan kişi buna son verilmesini; haksız kullanan kusurlu ise ayrıca maddi zararının giderilmesini ve uğradığı haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat ödenmesini isteyebilir ![]() 2 Adın değiştirilmesiMADDE 27 - Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir![]() Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilan olunur ![]() Ad değişmekle kişisel durum değişmez ![]() Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir ![]() C Kişiliğin başlangıcı ve sonuI Doğum ve ölümMADDE 28 - Kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar ve ölümle sona erer![]() Çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder II Sağ olmanın ve ölümün ispatı1 İspat yüküMADDE 29 - Bir hakkın kullanılması için bir kimsenin sağ veya ölü olduğunu veya belirli bir zamanda ya da başka bir kimsenin ölümünde sağ bulunduğunu ileri süren kimse, iddiasını ispat etmek zorundadır![]() Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse, hepsi aynı anda ölmüş sayılır ![]() 2 İspat araçlarıa Genel olarakMADDE 30 - Doğum ve ölüm, nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur![]() Nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kanıtla ispat edilebilir ![]() b Ölüm karinesiMADDE 31 - Bir kimse, ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren durumlar içinde kaybolursa, cesedi bulunamamış olsa bile gerçekten ölmüş sayılır![]() III Gaiplik kararı1 Genel olarakMADDE 32 - Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir![]() Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir ![]() 2 Yargılama usulüMADDE 33 - Gaiplik kararının istenebilmesi için, ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmiş olması gerekir![]() Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilanla çağırır ![]() Bu süre, ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır ![]() 3 İstemin düşmesiMADDE 34 - Gaipliğine karar verilecek kişi, ilan süresi dolmadan ortaya çıkar veya kendisinden haber alınırsa ya da öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer![]() 4 HükmüMADDE 35 - İlandan sonuç alınamazsa, mahkeme gaipliğe karar verir ve ölüme bağlı haklar, aynen gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılır![]() Gaiplik kararı ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur |
|
|
|