Kendilerine Ait Bir Apartman İçin...

Yusuf Pirhasan imzalı 'Kurtuluş Son Durak', kadına şiddet meselesini bir apartmanda yaşayan ve erkeklerinden zulüm görmüş bir grup kadın üzerinden perdeye taşıyor



Kurtuluş Son Durak
Yönetmen: Yusuf Pirhasan
Senaryo: Barış Pirhasan
Oyuncular: Belçim Bilgin, Demet Akbağ, Nihal Yalçın, Asuman Dabak

27 Aralık 2011 tarihli Radikal’in ‘Şiddet ne hoş, ne güzel şefkatin’ başlıklı manşetinden de hatırlanacağı gibi Konya’da faaliyet gösteren ‘Şefkat-Der’ adlı bir ‘sivil’ toplum kuruluşu var ve bu kuruluşun, ülkemizin başlıca sorunlarından biri olan ‘Kadına şiddet’e karşı ürettikleri en çarpıcı çözümlerden biri de mağdurlara ücretsiz silah dağıtılması Bu, ‘Kendi adaletini kendin sağla’ mantığının uzantısı aslında, elbette ki yeni bir fikir değil Özellikle Amerikan sineması 70’lerde Clint Eastwood’un başrolünü oynadığı ‘Dirty Harry’ serilerinde, macera formatı içinde bu hissiyatı perdeye yansıtırdı Sonrasında özellikle Charles Bronson’ın ‘Death Wash’u, benzer bir kulvarda ilerledi (Peckinpah’ın ‘Köpekler-Straw Dogs’unu da bu tavrın uzak akrabaları arasına katabiliriz)
Kendi derdini kendin çöz
Geçmişte ‘Gran Torino’ (Yön: Clint Eastwood) ve ‘Ondine’ (Yön: Neil Jordan) adlı filmler üzerine bir şeyler karalarken verdiğim örneklere yeniden dönmek durumundayım: Son dönemin benzer sularda yüzen filmleri ise Kevin Bacon’lı ‘Death Sentence’, Jodie Foster’li ‘Brave One’ ve de Sean Bean’li ‘Outlaw’du Bugünden itibaren vizyona giren ‘Kurtuluş Son Durak’, hikâyesinin belli bölümleri itibariyle yukarıda ismini zikrettiğim, adaletin adaletli olmadığı durumlarda devreye giren ‘Kendi derdini kendin çöz’ mantığının, ‘Kadına şiddet’ konusundaki yeni bir tezahürü gibi durmakla birlikte aslında ‘Şefkat-Der’in çizgisinin beyazperdedeki yansıması gibi de duruyor Lakin senaryosunu Barış Pirhasan’ın yazdığı, yönetmenliğini de Pirhasan’ın oğlu Yusuf Pirhasan’ın üstlendiği film, belli bir noktadan sonra son dönem ‘gırgır’ İngiliz suç filmleri koridoruna sapıyor ve kazara öldürüldükten sonra imhası sırasında birtakım tuhaf tesadüflerin bir araya geldiği modern komedilerin alanına kayıyor Ve işte problem de burada başlıyor: ‘Kurtuluş Son Durak’, 105 dakika boyunca savrulup giden ve tonunu ayarlamakta zorlanan bir yapım olmuş

‘Pembe fularlar kulübü’
Ama her zaman olduğu gibi önce kısa bir özet: Dışarıdan bakıldığında adı gibi ‘Saadet’ dolu bir görüntü veren apartmana yeni taşınan psikolog Eylem, kısa bir süre sonra kuaför Füsun, ev kadını Gülnur, kızı Tülay, Vartanuş hanım, eski konsomatris Goncagül gibi isimlerden oluşan komşularıyla her bir şeyini paylaşır duruma gelir Evlenmek üzere olduğu Okan’la ilişkisi sona eren ve bu ayrılığın acısını fazlasıyla hisseden Eylem, zamanla grup üyelerinin sorunlu hayatlarına el uzatır Bir tür ‘Kadınlar kulübü’ne dönen bu topluluk, kendilerine şiddet uygulayan erkeklerine, yaptıklarını ‘ağır cezalar’la ödetmeye başlar Ama daha ilk hamlelerinde sınırı fazlasıyla geçerler ve bu, sonraki eylemleri için sadece bir atlama taşına dönüşür Peşi sıra süreç onları, ülke gündemine oturtacak ve kadına şiddet için önemli birer figür olacaklardır
Şiddete karşı çözüm şiddet midir? Doğrusu ‘Kurtuluş Son Durak’ın böyle bir önermesi yok ama film karamizah bir yoğunlukla ilerlemeye çalıştığı için, belli bir noktaya kadar ‘Şefkat-Der’in ‘öğretileri’ne göz kırpıyor gibi görünüyor Daha sonrasında ise mizahın sınırları genişliyor, zaman zaman trajik ve ağırbaşlı bir hüzne sahip olan öykü absürd bir kılığa bürünüyor Tabii bir film boyunca bu türden ‘kabuk değiştirme’lerin bir sakıncası yok, elbette öyküler yaratıcılarının istedikleri ve tercih ettikleri türden anlatılabilir Lakin ‘Kurtuluş Son Durak’ta geçişler tam başarılamamış ve türler arası yolculuk yama gibi duruyor
Öte yandan film, zaman zaman gayet iyi espriler de sunmuyor değil Çoğu durum komedisine dayalı bu espriler evet, etkili oluyor ama genel bir çerçevede, seyirci gönlümüzde harcanmış hissi uyandırıyor

En iyisi Mete Horozoğlu
Ya oyunculuklar? Kadro zaten doğru isimlerden seçilmiş ve ortada performanslar açısından, kötü bir sonuç yok Ama çok iyi çizilmemiş karakterler, olağanüstü performanslara zaten kâğıt üzerinde bile izin vermiyor Psikolog Eylem diyelim: Niye bu kadar evliliğe takık, sonradan içindeki lider ruh açığa çıkan okumuş yazmış bir kadın bu denli mi sistemin kendisine önerdiği hayat biçimlerini önemser; işte bu türden ‘kafa karışıklıkları’ karakterleri karikatür düzeyinde ele almamıza neden oluyor Yine de başta Belçim Bilgin olmak üzere Demet Akbağ, Asuman Dabak, Nihal Yalçın, Ayten Soykök ve Damla Sönmez, kadınlar cephesinde senaryonun elverdiği oranda gayet iyi oynuyorlar Ama ben bu filmin erkek karakterlerinin daha dikkat çekici ve özenli yazıldığının, özellikle de Nejat’ta Mete Horozoğlu’nun çok başarılı olduğu kanaatindeyim Keza Macit’te de Ahmet Mümtaz Taylan, kısa ama öz bir performansa imza atmış
‘Kadına şiddet’, içinde yaşadığımız şizofrenik toplumun kapanmayan öncelikli yaralarından Evet, bu ülkede başta devlet vatandaşına şiddet uyguluyor ama en çok da erkekler -ki her sınıftan, her eğitim düzeyinden- kadınlara şiddetten vazgeçmiyor ve en kötüsü de devlet bu ‘eşit güçlerde olmayan’ mücadeleleri uzaktan izliyor ve çoğu kez müdahalede bulunmuyor, aksine görmezden geliyor Ve kimi dramlar, ölümle biten öykülere dönüşüyor Bu açıdan ‘Kurtuluş Son Durak’, kendince eleştirel bir bakış atıyor ve bu tavrıyla çok sayıda doğru içeriyor Lakin filmin içerik ve sinematografik değer açısından vasatı aşamadığı kanaatindeyim Ama şurası da bir başka gerçek, malum ‘İlk filmlerin günahı olmaz’ Bu çerçevede genç yönetmen Yusuf Pirhasan’a hem ‘Hoş geldin’ diyelim hem de amiyâne futbol deyiminden mülhem “Önümüzdeki filmlere bakalım” temennisinde bulunalım…