Romatizma Nedir Nedeleri Ve Tedavi Yöntemi

Romatizma nedir nedeleri ve tedavi yöntemi

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen romatizma, yaygın olmakla birlikte az tanınan, dolayısıyla toplumda, hastalık hakkında doğru olmayan bilgilerin hakim olduğu hastalıklar arasında yer alıyor Böyle bilinmesine karşın soğuk ve nemli hava romatizmaya yol açmıyor ya da hastalık sadece yaşlılarda görülmüyor



Romatizmal hastalıklar hakkında merak ettiğimiz soruları Anadolu Sağlık Merkezi İç Hastalıkları ve Romatoloji Uzmanı Dr Selda Öktem yanıtladı

Romatizma bilinenin aksine sadece yaşlılarda değil gençlerde, hatta çocuklarda görülebiliyor Ömür boyu tedavi ve takip gerektiren romatizmal hastalıkların oluşumunda genetik özellikler önemli rol oynasa da, başlatıcı nedenler tam olarak bilinemiyor Romatizma ile ilgili yanlış bilinen doğrular ve merak ettiklerimizle ilgili Anadolu Sağlık Merkezi İç Hastalıkları ve Romatoloji Uzmanı Dr Selda Öktem bilgi verdi

Romatizma ne demektir, nasıl bir hastalıktır?

“Romatizma” Yunan kökenli bir kelime, eklemlerde kötü özellikli iltihaplı sıvı birikmesi anlamına geliyor Ama günümüzde Romatoloji Bölümünün ilgilendiği hastalıklar grubunun sadece bir kısmını ifade etmeye yetiyor Eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı, sabahları eklemlerde sertlik, daha sonra yavaş yavaş gevşeme, el parmaklarında soğukta beyazlaşma, sararıp solma, cilt altında bezeler, güneşte ciltte aşırı duyarlılık ve yaralar gelişmesi, ellerde veya vücudun herhangi bir yerinde deride sertlik, kas güçsüzlüğü, merdiven inip çıkamama, oturup kalkamama ve kaslarda ağrı, özellikle sabahları daha belirgin bel ağrısı ve tutukluk hali, gözlerde sık sık iltihaplanma gibi belirtilerle ortaya çıkıyor

Romatizmal hastalıklar genel olarak kronik (süreklilik gösteren) hastalıklardır Bu da romatizmal hastalık tanısı konan kişinin bu hastalıkla yaşamayı öğrenmesi anlamına geliyor Bu kişilerin, diyabet ve hipertansiyonda olduğu gibi sürekli ve düzenli olarak hekim izleniminde olmaları ve ilaç kullanmaları gerekiyor

Her eklem ağrısı romatizma mıdır?

Her eklem ağrısı romatizma anlamına gelmez Çoğu romatolojik hastalıkta ağrıya ek olarak eklemde şişlik, hareketlerde kısıtlılık ve özellikle güne başlarken eklemlerde sertlik hali söz konusudur Toplumumuzda çoğunlukla romatizma kelimesi ağrıyla eşdeğer şekilde kullanılıyor ama bu doğru değil Ağrının romatizmal hastalığın göstergesi olup olmadığının hekim tarafından ayırt edilmesi gerekiyor

Romatizmal hastalıklar iç organları da etkiler mi?

Çoğunlukla romatizmal hastalıklar eklemlerden başlıyor ve hastalığın tipine göre eklemlerde şekil bozukluklarına, kalıcı değişikliklere neden oluyor Bazı romatizma çeşitleri akciğer, böbrek, karaciğer gibi iç organlara da zarar verebiliyor Vaskülitler (damar romatizmaları) dediğimiz grupta ise öncelikli hedef damarlardır Eğer iç organları besleyen damarlar romatizmadan etkilenmişse bu durum solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği, inme (felç) ve sindirim sistemi yakınmalarına neden olabiliyor

Bu hastalıklardan korunmak mümkün mü?

Çoğu romatizmal hastalıkta genetik yapı önem taşıyor Çevresel koşullar, enfeksiyonlar ve bilemediğimiz bazı durumlar romatizmanın başlamasına neden oluyor yani tetiğini çekiyor Kısacası romatizmal hastalıkların nedeni henüz tam olarak bilinemiyor ve ne yazık ki önlem almak mümkün değil

Soğuk hava ve nem romatizmal hastalığa neden olur mu?

Soğuk havalarda ve nem oranının yüksek olduğu durumlarda eklem içinde bulunan az miktardaki kayganlaştırıcı sıvının akışkanlığı ve dağılımı değiştiği için ağrı sızı olması doğal Bu durum sağlıklı bireylerde de görülüyor, kişisel duyarlılıklar önem taşıyor Ancak soğuk hava ve nem tek başına romatizmaya neden olmaz Mevcut sorunların daha da ağrılı algılanmasına neden olur

Romatizma ilerleyen yaşlarda mı görülür?

Yaş ilerleyip eklem ağrıları başladığında bunun romatizma ağrısı olduğu düşünülüyor Oysa, bilinenin aksine çoğu romatizmal hastalık genç yaşlarda başlıyor Özellikle omurga romatizmaları genç erkekleri etkilerken, eklem romatizmaları doğurganlık çağındaki kadınlarda daha sık görülüyor

Genç erkeklerde görülen bel ve kalça ağrıları maalesef mekanik sebeplere ve bel fıtığına yorulup, romatizma düşünülmüyor Bu da çok erken yaşlarda omurga hareketlerinin kısıtlanmasına ve kişinin sakat kalmasına yol açabiliyor Özellikle bel ağrısından yakınan genç yaştaki erkeklerin mutlaka omurga romatizması yönünden değerlendirilmesi gerekiyor Oysa ileri yaşlarda özellikle yük taşıyan eklemlerde (diz, kalça, ayak bileği) başlayan ağrılara ve şekil bozukluklarına çoğunlukla kireçlenme yol açıyor

Çocuklarda romatizma görülür mü?

Romatizma çok küçük yaşlarda bile başlayabiliyor Çocukluk yaş grubuna özgü romatizma tipleri bulunuyor Tanısı erken konulup tedavi edilmezse kalıcı sakatlıklara ve gelişme geriliğine neden olabiliyor

Romatizmal hastalığı olan kişinin bebek sahibi olmasında bir sakınca var mı? Hastalık bebeğe geçer mi?

Bu durum romatizmanın tipine ve iç organlarda yıpranma olup olmamasına göre değişiyor Hastalığın o dönemde aktivitesi azalmış ve kontrol altına alınmışsa, uzun süredir hastalık şiddetinde alevlenme olmamışsa bazı incelemelerden sonra gebeliğe izin verilebiliyor Bu süreçte hastanın çok sıkı izlenmesi gerekiyor Bazı romatizmal hastalıklar gebelik esnasında alevlenip artış gösterirken, bazıları tamamen sessizleşiyor Hekim onayı alınmadan gebe kalınmaması gerekiyor Tedavide kullandığımız bazı ilaçların uzun süren etkilerinin olması nedeni ile ilaç kesildikten sonra da bir süre beklemek önem taşıyor

Bulaşıcılık gibi bir durum söz konusu değildir Ama nadir durumlarda anne kanından bebeğe geçebilen bir takım maddeler nedeni ile bazı romatizmal hastalıklar bebeğin ilk günlerinde geçici olumsuzluklar yaratabilir
Anne veya babada romatizmal hastalık varsa, bebeğe sadece genetik olarak yatkınlık geçebilir Ama bu durum sadece yatkınlık geçişidir, ileride hastalık oluşacağı anlamına gelmez

Tedavide ne tür ilaçlar kullanılıyor, egzersizin yararı var mı?

Tedavide romatizmanın temel etkili ilaçları ve yardımcı ilaçlar kullanılıyor Temel etkili ilaçlar bağışıklık sistemi üzerinde etkili Tedavi süreci düzenli hekim ve kan testleri takibi gerektiriyor Kortizon çok sık kullanılıyor Yine kullandığımız bir takım ilaçlar, bazı kanser türlerinin tedavisinde kullanılan ilaçlarla ortaktır Bu önemli ilaçların mutlaka hekim kontrolünde kullanılıp bırakılması gerekiyor

Mutlaka egzersiz yapılması önem taşıyor Hareketleri sınırlanmış eklem ve omurganın esnekliğine kavuşması için, kas ağrılarında spazmın çözülmesi için egzersizin ihmal edilmemesi gerekiyor

Kaplıca tedavisi romatizmaya iyi gelir mi?

Genel olarak iltihaplı eklem romatizmalarına kaplıca ve sıcak uygulamalar iyi gelmez Hatta aktif hastalık esnasında yakınmaları daha da artırabilir Sadece inaktif hastalık durumunda ve hareket kısıtlılığı varsa uygulanabilir Daha çok kireçlenmenin tedavisinde önerilir Kaplıcaya gitmeye karar vermeden önce hekim onayı alınması gerekiyor

Romatizma Nedir?

Vücudumuzun hareket etmesini sağlayan kaslar, kemikler, eklemler ve bu yapıları birleştiren bağlarda ön planda ağrı ve hareket kısıtlılığına bazen de şişlik ve şekil bozukluğuna neden olan hastalıklara genel olarak romatizma adı verilmektedir
Romatizmal durumlarda, ağrı: tüm vücutta mevcut özgül alıcıları, yani ağrı ve acı alıcılarını uyarmanın bir sonucudur
Bu uyarımın iki kaynağı olabilir: ağrı alıcılarının gerilmesi, uzaması veya sıkışmasıyla meydana gelen mekanik uyarı ve iltihap aracıları yoluyla, bir iltihap esnasında ortaya çıkan kimyasal uyarı
Belirli sürelerle tekrarlanan, hareket edince artan ve dinlenince yatışan mekanik ağrılarla (artroz ağrıları), iltihabın ilerlemesine bağlı olarak gece şiddetlenen, sabahları da bir kasılmayla birlikte hissedilen (iltihabı ağrıları) birbirinden ayırmak gerekir
Romatizmal hastalıkları sınıflandırmak uzun ve çapraşık bir iştir; çünkü çoğu basit bir etyoloji göstermediği gibi lezyonların yapısı da kesin bir özellik taşımaz

En Sık Görülen Romatizma Türleri

1 Osteoartrit (Dejeneratif Eklem Hastalığı):
Düşük seviyeli enflamasyon sonucu eklemlerde ağrıya yol açan, eklemlerde bir tür tampon gibi işlev gören kıkırdağın anormal bir ölçüde yıpranması veya yok olması veya bu eklemleri kayganlaştıran sinoviyal sıvının azalması sonucu oluşan, klinik bir sendromdur
Kemik yüzeyleri kıkırdak tarafından gittikçe daha da az korunurken hasta ağırlık kaldıran eylemlerde bulundukça ki buna yürüme ve ayakta durma dahildir, ağrı hisseder

2 Romatoid Artrit (RA):
Geleneksel biçimde, bağışıklık sisteminin eklemlere saldırmasına yol açan kronik, enflamatuvar bir otoimmün bozukluk olarak tanımlanmıştır
Engelleyici ve ağrılı bir enflamatuvar durumdur, ağrı ve eklem aşınması sebebiyle önemli oranda hareket kaybına yol açabilir
Hastalık sıklıkla vücuttaki deri, kan damarları, kalp, akciğer ve kaslar gibi birçok eklem dışı dokuyu da etkilediği için sistemiktir Multifaktöryel bir mekanizmayla ortaya çıktığı düşünülse de kesin nedeni ortaya konamamıştır

Özellikleri
1 Eklem ve yumuşak dokularda oluşan şişlik
2 Cilt yüzeyinde tahribatlı görüntü
3 Akciğer, tükürük ve gözyaşı kanallarını etkileyen yan etkiler
4 Hücre sıvısında potasyum oranı düşüktür
5 Eklemlerin aşındığını gösteren radyolojik değişiklikler vardır

3 Yumuşak Doku Romatizması (Fibromiyalji):
Fibromiyalji hastalığının nedeni tam olarak açıklanamamakla beraber, belirtilere yol açan bozukluğun merkezi sinir sisteminden kaynaklandığı düşünülmektedir

Özellikleri
Ağrı, yorgunluk ve uyku bozuklukları

4 Osteoporoz:
(Kemik erimesi) kemik metabolizmasında bir bozukluk sonucunda kemikteki protein örgüsünün seyrelmesiyle iskelette ortaya çıkan ve kemiklerin çok kolay kırılabilmesine sebep olan bir hastalıktır
Kemiğin birim hacimdeki mineral yoğunluğu azalmıştır Bu nedenle kemikler daha kolay kırılır hale gelir En çok omurlarda, kalça ve bilek kemiklerinde görülse de vücuttaki bütün kemikler bu durumdan etkilenir Her iki cinste de görülebilmekle beraber hastaların %80'i kadındır

5 Akut Eklem Romatizması (Akut Romatizmal Ateş):
Geçirilmiş boğaz enfeksiyonu sonucu vücuda yerleşen ve halk arasında "beta mikrobu" olarak bilinen A grubu beta hemolitik Streptokoklar ve bunların yaptığı ateş sonucu oluşur
Eklemler, kalp, böbrekler, beyin ve deride hastalık oluşturur

Diz, ayak bileği gibi büyük eklemleri tutar Eklem şiş, kızarık ve ağrılıdır

Eklem iltihabının özelliği, gezici olmasıdır Bir eklem tutulur; bir süre sonra geçer, başka eklem tutulur Tedavide Aspirin'e yanıt vardır

Romatizma İle İlgili Merak Edilen Sorular

1 Eklem ağrıları Romatizma Habercisi midir?
Çoğu romatizma hastasında ağrıya ek olarak eklemde şişlik, eklem hareketlerinde kısıtlılık söz konusudur Toplumumuzda çoğunlukla eklem ağrıları, romatizmal hastalık göstergesi olarak algılanmıştır Ağrının romatizmal olup olmadığı hekim tarafından belirlenmelidir

2 Romatizma İç Organları Etkiler mi?
Romatizmal Hastalıklar eklemlerden başlar Hastalığın tipine göre eklemlerde şekil bozukluklarına ve kalıcı değişikliklere neden olurken bir kısmı da iç organlarda harabiyet yaratır

3 Romatizma Hastalarında Sık Görülen Şikayetler Nelerdir?

• Eklemlerde ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Sabahları sert eklemler
• El parmaklarında soğukta beyazlaşma ve sararma
• Cilt altında ağrısız bezeler
• Güneşe aşırı duyarlılık
• Güçsüzlük
• Gözlerde iltihaplanma

4 Romatizmanın Nedeni Nedir? Romatizmadan Korunmak İçin Neler Yapılmalıdır?
Çoğu romatizmal hastalıklarda genetik yapı önemlidirYani bazı genlerin varlığı romatizmaya yatkınlık yaratır Romatizmal hastalıkların nedeni hala tam olarak bilinmemekle birlikte önlem alabilmek gibi bir durum söz konusu değildir

5 Soğuk Hava ve Nem Romatizmal Hastalığa Neden Olur mu?
Soğuk havalarda ve nem oranının yüksek olduğu hallerde eklem içerisinde bulunan az miktarda kayganlaştırıcı sıvının akışkanlığı ve dağılımı değiştiği için ağrı ve sızı olması doğaldır Bu durum sağlıklı bireylerde de görülür

6 Çocuklarda Romatizma Görülür mü?
Evet Çocukluk yaş grubuna özgü romatizma tipleri vardır Çok küçük yaşlarda bile başlayabilir Erken teşhis ve tedavi edilmezse kalıcı sakatlıklara ve gelişme geriliğine neden olur
7-Romatizma Tedavisi Nasıldır?
Romatizma şeker hastalığı ve hipertansiyon gibi kronik bir hastalıktır Bu nedenle tedavi ömür boyu sürer
Hastalığı tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir

8 Romatizma Hastalığı Genetik midir?
Romatizmal Hastalıkların nedenleri arasında genetik yapının önemi büyüktür Aile içerisinde romatizmal hastalık olması yatkınlık olduğunu düşündürür