Süryaniler Kadim Toprakların Kadim Hıristiyanları

[SIZE=7]SÜRYANİLER
Kadim toprakların kadim Hıristiyanları

Mezopotamya'da yeşeren ve uygarlığın gelişiminde önemli rol oynayan köklü bir kültürün mirasçıları olan Süryaniler, milattan önceki çağlarda Arami ve Asurlular olarak biliniyorlardı Hıristiyan olan Süryaniler günümüzde dünyanın değişik bölgelerinde dağınık bir şekilde yaşıyorlar Türkiyede ise şu anda 15 bin kadar Süryani bulunuyor

İsa'nın Mendili

Süryaniler tarihleri boyunca, özellikle de Hıristiyanlığı kabul ettikten sonra inançlarına bağlı olarak yaşadılar Hıristiyanlığı ilk kabul eden toplumlardan olan Süryanilerin çok ünlü bir mendil öyküsü var: Hz İsa zamanında bir Süryani kenti olan Edessanın (Süryanice'de Orhoy, bugünkü Urfa) kralı olan Abgar Ukomo (Kara Abgar) hastalanır ve hastalığından kurtarması için mucizelerini duyduğu İsa'yı kentine davet eder Hz İsa, Edessa'ya gelemez ama yüzüne sürdüğü ve kendi suretinin çıktığı bir mendili Abgar'a yollar Kral Abgar mendili alınca hastalığından kurtulur Bu olaydan çok etkilenen kral, Hıristiyanlık inancını kabul eder

Mendildeki Hz İsa'nın resmi dünyaya buradan yayılmış, Mandilo olarak ünlenen bu resim hem kilise hayatında önemli bir yer tutmuş hem de ikona çizimlerini etkilemiştir

İkinci Kilise

Kudüs'teki ilk kiliseden sonra ikinci kilise, MS 37 yılında Antakya'da Süryaniler tarafından kuruldu
Hz İsa'nın öğrencilerinden Petrus, Antakya'ya geldiğinde insanlara Hıristiyanlığı benimsetmiş ve burada kendi adıyla anılan bir kilise inşa edilmiştir

Daha sonraları Süryaniler burada ilk patrikhaneyi kurdular

Yeryüzünün ilk üniversitesi

Dünyadaki ilk üniversite Urfa Harran'da, MS II yüzyılda Süryaniler tarafından kuruldu Burada din, astronomi, tıp, matematik ve felsefe okutuluyordu Bu üniversitenin açtığı yolda ilerleyen pek çok ekol ortaya çıkmış, İncil ilk defa burada Süryanice'ye çevrilmiştir Öte yandan, Yunan uygarlığının çok önemli metinleri de Süryanice'ye çevrilmiş, bu çeviriler daha sonra Arapça'ya tercüme edilerek Arap felsefesi ve bilimlerinin gelişmesi sağlanmıştır

Tarihten bugüne

İlk yüzyıllarda Doğu'da Hıristiyanlığın önderliğini elinde bulunduran Süryaniler, IV yüzyıldan sonra bir yandan içine düştüğü teolojik çekişmeler, bir yandan da Roma ve İstanbul kiliselerinin baskı ve zulümleriyle gün geçtikçe zayıfladı Egemen olduğu yerlerde İslamiyet'in de etkisiyle sayıca azalan Süryaniler bugünkü durumuna geldiler

Göçler Göçler

Süryaniler anayurtları olan Mezopotamya'dan sürekli olarak göç etmek zorunda kaldılar Bu göç dalgası 1 Dünya Savaşı sırasında yoğunlaştı Özellikle Osmanlı imparatorluğunun idaresi altında yaşayan Süryaniler, 1914 yılında alınan tehcir kararından büyük ölçüde etkilendi ve bir çok Süryani göç etmek zorunda kaldı Göç ettikleri yollarda sık sık saldırılara uğrayan Süryaniler ağır kayıplara uğradılar Süryanilerin tarihinde derin izler bırakan bu olaylar Seyfo (Kılıç) olarak adlandırılıyor

Günümüzde Süryaniler

Bugün 65 milyon kadar Süryani dünyanın değişik bölgelerinde dağınık bir şekilde yaşıyor Bu nüfusun yaklaşık yarısını, 3 milyon Süryani'yi Hindistan barındırıyor Dünya Savaşı sonrası çizilen sınırlar sonucu Süryaniler değişik ülkelerin egemenliğinde kaldılar Süryaniler bugün Irak, Türkiye, Suriye, Lübnan ve diğer ülkelerde dağınık olarak yaşıyorlar Süryani geleneğinden olan tüm Hıristiyan kilise cemaatlerinin nüfusunu bilmek zor olsa da, bölgede sayılarının iki milyonu bulduğu tahmin ediliyor Ayrıca Amerika, Kanada, İsveç, Almanya, Belçika, Hollanda, Avusturya ve Avusturalya gibi değişik ülkelerde önemli sayıda Süryani yaşamakta


Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye'de yaşayan azınlıkların statüsü belirlendi Bunun için Türkiye'de yaşayan Hıristiyan azınlıklardan temsilciler Lozan'a çağırıldı Ermeni, Rum ve Yahudi azınlıklarının temsilcileri Lozan Barış antlaşmasına katılıp statülerini belirleyip, birtakım haklar elde ettiler Fakat Süryani temsilcisi azınlık hakkını almak istemediklerini, kendilerini Türk olarak gördüklerini belirtti O zamana kadar hep kırsal kesimde yaşadıkları için bilinçli ve eğitilmiş bir aydın sınıfından yoksun olan Süryaniler, azınlık olarak kabul edilmelerinin kendilerine getireceği avantajları değerlendiremediler

Böylece, azınlık olarak kabul edilen toplumlar, kendi dillerinde eğitim yapabilmek, vakıf kurmak, vakıflarına mal bağışlayabilmek gibi haklara sahip olabilirken Süryaniler bunlardan mahrum kaldılar Süryaniler ise bundan sonra görünürde Türk olarak kabul edilmekle birlikte, uygulamada azınlık gibi algılandılar Bu da Süryaniler açısından olumsuz sonuçlar doğurdu


Süryaniler günümüzde bir çok mezhebe bölünmüş şekilde yaşıyorlar Ama Süryani Kadim kilisesi en kalabalık mezhebi oluşturuyor Süryani Kadim kilisesi, Hıristiyanlığı ilk kabul eden topluluk olduğundan dolayı, ilk günkü kilise ve inanç şeklini kuralları ile birlikte günümüze kadar yaşatmış bulunuyor Türkiye'de yaşayan Süryanilerin büyük çoğunluğu da Süryani Kadim Kilisesine mensup


Süryanice, Sami diller grubuna ait bir Arami lehçesi Bu dilin tarihi MÖ 2000 yılına kadar gidiyor Yaşadığımız yüzyılda hâlâ yazım ve konuşma dili olarak Ortadoğu ve başka bölgelerdeki topluluklar arasında konuşulmakta Aramice, Grek ve Pers hükümdarlarının egemenliğine rağmen Suriye ve Mezopotamya'daki Arami toplulukları tarafından kullanıldı Bu toplulukların büyük çoğunluğu daha sonraları Hıristiyan dinini benimsedi ve Süryanice böylece Hıristiyan dili oldu

Süryani ezgileri

Hıristiyan din kültüründen de beslenen Süryani Halk Müziği'nin örneklendiği "Süryaniler" ve "Anadolu'nun Solan Rengi" başlıklı iki albüm Süryani müziğini Hıristiyan ilahilerinden oyun havalarına uzanan geniş bir yelpazede sunuyor Süryani kökenli sanatçıların da yapımında yer aldığı albümler, Antakya ve Tur Abdin kiliselerinde kaydedildi Dini ve halk müziğini buluşturan "Süryaniler" adlı albümü, Kalan Müzik hazırladı 38 parçanın yer aldığı albüm, Türkçe, İngilizce, Fransızca ve Süryanice hazırlanmış bir kitapla birlikte satılıyor

Mimar Sinan Üniversitesinden Melih Duygulu'nun hazırladığı kitapta Süryani tarihi ile birlikte, bu kültürün müzikal özellikleri hakkında bilgi veriliyor

Çift CD'den oluşan albüm, Doğu ve Batı lehçelerinin yaygın olduğu bölgelerden yerel sanatçıların okudukları otantik örnekler, kadın, erkek seslerinden koral eserlerle bir başvuru kaynağı olma özelliği de taşıyor Süryani kökenli sanatçılardan Juliana Jendo, Nahrin Garis, Şamiram Malke, Linda George, Habib Musa ve Nuri İskender gibi isimlerin de yer aldığı albümün ilahileri Antakya Kilisesi ile Tur Abdin Kilisesi'ndeki ayinlerde kaydedilmiş Albüm, Mardin'de kaderine terkedilmiş taş ibadethanede başlayıp, avlusundan köydeki düğün halayına uzanan bir yolculuğu anlatıyor
"Anadolu'nun Solan Rengi"

Anadolu Müzik Yapım Şirketi'nin hazırladığı ve Süryani şarkılarından oluşan derleme ise halk kültürünün özgün örneklerini yansıtıyor "Anadolu'nun Solan Rengi" başlıklı albümün kitapçığında Hüseyin Elçi, "Bilinmeyen kültürlere, renklere, seslere, ezgilere yönelik yapılacak yolculukta; aramızdaki, yanıbaşımızdaki 'öteki'nin dünyasına yaklaşmanın kazanımlarını müzikten başka ne verebilir ki" sözleriyle anlatıyor eseri Çoğunlukla Hıristiyan din kültüründen beslenen Süryani halk müziğinde aşk, ayrılık ve ülke özlemi temalarına da rastlanıyor Halk ezgilerini, Linda George ve Fuat İspir yorumlamış

Günümüzde Süryanilerin kiliselerde seslendirdiği ilahi ve ayinlerin geçmişi 4 yüzyıla dayanıyor Süryani kilisesi müziğinin başlangıç noktası olarak Süryanice'ye çevrilen Yunan Ortodoks ilahileri ve bundan yüzyıllar boyu etkilenen Bizans geleneği sayılabilir Ud, cümbüş, kanun, bağlama, keman, davul-zurna, darbuka, zil gibi enstrümanlarla icra edilen Süryani halk ezgilerinde komşu kültürden motifler de sıklıkla hissediliyor

Anadolu'nun Solan Rengi isimli CD farklı ülkelerde yaşayan Süryani şarkıcıların söyledikleri halk şarkıları örneklerinden oluşuyor CD'lerin yanında hazırlanan 144 sayfalık kitapçık ise gerçekten albüm üzerine ne kadar titiz bir çaba gösterildiğini kanıtlıyor Süryanice, Türkçe, İngilizce ve Fransızca olarak hazırlanan bu kitapçıkta Süryani tarihi, kültürü ve müziği hakkında bilgiler var