10-20-2012
|
#1
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Varlık Felsefesinde İdealizm Hakkında
Varlık Felsefesinde İdealizm Hakkında
Her türlü varoluşun insanın düşüncesinde var olduğu görüşünü savunan felsefi akımdır
İdea, Platon felsefesinde, her türlü maddî varlığın ve kavramın idealar dünyasında ve insan zihnindeki orijinal şekli idi Bu kavram, daha sonraki filozoflarda da düşünce, düşüncenin bir tipi, doğuştan ruhumuzda veya zihnimizde var olan doğru kavramlar olarak kullanıldı![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Platon, gerçek dünya olarak idealar dünyasını alıyordu, Varlık dünyasındaki her şey, idealar dünyasından pay alarak maddi gerçekliğe ulaşıyor; ama madde bozulup yok olduğu halde idealar yaşamaya devam ediyordu![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
İdea fikri, Tanrı'nın bu dünyadaki varlıkları ve oluşu yaratıp yönettiği fikirleri olarak Ortaçağ filozoflarında da yaşadı![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Descartes, Locke ve Hume'da ideler, varlık dünyasının insan bilincindeki doğru tasarımları idi İnsanların sübjektif olarak oluşturdukları tasarılara dayanan bu idealizm, ideleri tanrısal kaynaktan ayırıp insan psikolojisine bağlıyordu![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Ancak "idealizm" kavramı ilk kez 18 yüzyıl ortalarında Berkeley'in felsefesini adlandırmak için kullanıldı Berkeley, "hiç bir zaman tasarımlarımızdan başkasını bilmediğimize göre, niçin, onların herhangi bir şeyi temsil ettiklerini varsayıyoruz" diyordu Herhangi bir şeyin varlığı, onun algılanmasından ve zihinde bir tasarım olmasından ibarettir Bir nesnenin bilinçten bağımsız olarak varolduğunu söylemek, boş şey söylemektir Varlık dünyası sadece düşünüp tasarlayabildiklerimizdir Doğa veya evren dediğimiz şey de Tanrı'nın algısının bütününden ibarettir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
17 yüzyıl filozoflarından Leibniz, evrenin esas ilkesi olarak "kuvvet" kavramını kabul etmiş; evrenin, "monad" adını verdiği bu enerji birimlerinden ibaret olduğunu savunmuştur Sınırsız değişme yeteneğine sahip olan bu monadlar onu idealist bir atomculuğa götürmüştür![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
İdealizmin en aşırı şekli Berkeley'de gözükse bile, idealizmi sürekli bir felsefe okulu haline getirenler 18 yüzyılda Kant ile başlayan Alman idealist filozoflardır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kant'a göre, gerçi insan zihninden ve düşüncesinden bağımsız bir gerçek nesne dünyası vardır Ama biz onu tam gerçek şekliyle bilemeyiz Biz, sadece algıladığımız şeyi biliriz Gerçek dünyanın da özünü (numen) algılayamayız, sadece görünüşleri (fenomen) algılarız Algılarken de duyu organlarımız, anlama ve değerlendirme kategorilerimiz hem algılarımızı hem de bilgimizi düzenler Bilgide, dış dünya kadar insanın iç dünyası da etkili olur Kant, gerçek dünyanın var olduğunu kabul ediyor ama bizim onu tanımamız ve bilmemiz konusunda oldukça idealist davranıyordu![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Fichte'ye göre, ister biçim ister içerik olsun bütün bilgilerimiz ruhumuzdan, benliğimizden çıkar Bütün varlık dünyası "ben"in faaliyetinin ürünüdür Fichte böylece Berkeley'in sübjektif idealizmine geri gitmiştir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Fichte'nin idealizmini "öznel" bulan Schelling, öznenin oluşumunu nesneye, doğaya bağladı Varlık dünyasının sadece zihinsel ve ruhsal çaba ve kavramlarla tanınabileceği doğru idi Ama doğa ve zihin birdirler, doğadaki reel bilgilerle insan zihnindeki ideal bilgiler birbiri ile uyumlu idi (bu nedenle Schelling idealizmine "realist idealizm" denir)![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Schelling çizgisinde giden Hegel, düşünce ile varlığın aynı şey olduğunu söyler Gerçeğe sadece düşünce ile varmak mümkündür Varlık dünyası da düşünme de aynı aklın bir başka şekillenmeleri olduğu için; düşünce, dışarıdan bir desteğe veya onaya gerek duymadan, kendi kendisini besleyerek gerçeğe ulaşır Duyumlar bizi gerçeğe götürmekten ziyade, gerçeğin çokluğu ve bölünmüşlüğü ile oyalanırlar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
|
|
|