Yutak Nedir ? Görevleri Nelerdir?

YUTAK

Beden orta çizgisi üstünde, boyun omurlarının önünde yeralan, kafa tabanından yemek borusuna doğru uzanan, kas ve zarlardan yapılı bir kanaldır: Önde, yukardan aşağı doğru burun boşlukları, ağız boşluğu ve gırtlakla ilişkilidir

Ağız ve özellikle burun solunumu yutaktan geçerse de, asıl görevi yutmayla ilgilidir



ANATOMİ

YUTAĞIN GENEL GÖRÜNÜMÜ

Çok sayıda ve geniş ön açıklıkları nedeniyle yutak, yukarda kafa tabanına yapışmış, önden açık bir yarım silindir biçimindedir Omurlar önü aralık ya da yutakardı aralığı denen aralıkla ayrıldığı boyun omurlarının önünden aşağı iner ve ilk 5 boyun omurunun gövdelerine uyar Yutağın dış yüzeyi yanlarda da, yutak yanı aralığı denen ve içinde gevşek bağdokusu bulunan bir aralıkla komşudur Yutağın boyun parçası her iki yanda şahdamarı eksenine uyarak, aşağıda önce ana şahdamarıyla, sonra dış ve iç şahdamarlarıyla, yukarda da iç şahdamarıyla komşudur Ayrıca, yutağın çeperleri tiroyit kıkırdak ve dil kemiğiyle yan yanadır Yutak, üst bölümünde alt çenenin arkasından geçerek, kafa tabanına kadar uzanır Aşağıda yüzüksü kıkırdak düzeyine kadar iner; sonra yemek borusuyla devam eder ve 5 ve 6 boyun omurlarının birleşme yerine uyar Yutağın burun ve ağız bölümleri arasında kapayıcı bir organ yeralır: Ağız tavanının arka bölümünü yapan yumuşak damak Yumuşak damak, her iki yanlardaki kaslarıyla kafa tabanına, dile, yutak ve gırtlak iskeletine bağlıdır Yumuşak damak kasılınca, yutağın ağız parçası ile burun boşlukları arkasındaki parça arasına gerilerek, lokmaların yutağın burun parçasını geçmesine engel olur (yutkunma eylemi)

Yutağın burun parçasını incelemek için arkadan burun muayenesi uygulanır

YUTAK KASLARI

Yutak, içerde ve dışarda bir akörtüyle (apo-nevroz) kaplı kaslardan oluşmuştur Yutak kasları yatay kasları, yarım çember biçimi ya da büzücü kasları,kafa tabanından inen dikey ya da kaldırıcı kasları kapsar

Büzücü kaslar

Üç tanedirler Birleşerek yutak oluğunu oluştururlar:

— yutak üst büzücü kası, yutağın burun parçasına uyar; kamamsı kemiğin kanatsı çıkıntılarının arka kenarlarına yapışır;

— orta büzücü kas, yutağın ağız parçasına uyar; dil kemiğinin boynuzları üstüne yapışır;

— alt büzücü kas, yutağın gırtlak parçasına uyar; yukarda tiroyit kıkırdağın arka bölümüne, aşağıda yüzüksü kıkırdağa yapışır

Yüzüksü kıkırdak-yutak kası

Tiroyit kıkırdağa yapışan demet çok daha kalındır Yüzüksü kıkırdak-yutak kası ya da yemek borusu ağzı kası adını taşır Aşağıda, yutak ile yemek borusu arasındaki geçişi belirler

Kaldırıcı kaslar

Büzücü kasların her iki yanından, onların dışında olarak aşağıya inerler Yukarda yutak-dikensi çıkıntı kası aracılığıyla, damak kemiği düzeyinde de yutak-damak kası aracılığıyla dikensi çıkıntıya yapışırlar

Yutağın akörtüleri

Yukarda anlatılan kasları sararlar: Dışarda kalındırlar, içerde incedirler ve malpigi tipinde epiteli olan bir mukozayla kaplıdırlar