Yavuz Sultân Selim’İn Sol Kulağında Küpe Bulunan Bir Resmi Mevcuttur. Bu Doğru Mudur?

Yavuz Sultân Selim’in Küpeli resmi
Yavuz Sultân Selim’in sol kulağında küpe bulunan bir resmi mevcuttur Bu doğru mudur?

Konuyu bir kaç açıdan ele almakta yarar vardır:

1) İslâm Hukukuna göre kulakların küpe takılmak üzere delinmesi ve küpe takılması, kadınlar için câiz görülmüş; ama erkekler için câiz görülmemiştir Bazı hukukçular, erkek çocukların da kulaklarının delinebileceğini ve bu tür bir olayın Hz Peygamber zamanında yapıldığı halde yasaklanmadığını ileri sürmektedirler Her hal ü kârda ergen erkeklerin kulaklarını deldirmeleri ve küpe takmaları, çoğu hukukçulara göre haram ve bazılarına göre ise mekrûhdur; yani kısaca câiz değildir

İşte bu şer’î hükmü bilen Yavuz Sultân Selim’in kulağını deldirip küpe taktığına ihtimal dahi vermiyoruz Zira Yavuz, Mısır Seferi dönüşünde oğlu Süleyman’ın süslü elbiselerini görünce, ‘Bre Süleyman, sen böyle giyinirsen, anan ne giysin?’ dediğini biliyor ve onun şahsî hayatında sade ve süsten uzak olduğunu kaynaklardan öğreniyoruz Yavuz, süs ve ihtişâmdan hoşlanmayan bir Padişahtır Doğru olan resimlerinde, pala bıyıklar vardır; ancak küpe yoktur

2) Şu anda Topkapı Sarayı’nın Portreler Bölümünde 17/66 numara ile 70 x 65 cm ebadında bulunan küpeli Yavuz Portresi ile Macar bir ressâma ait olduğu söylenen küpeli resme gelince; Evvela, Yavuz’un minyatürlerde ve elimizde bulunan resimlerinde, bunun gibi küpeli olan üçüncü bir resmi bulunmamaktadır Kaldı ki, bu resimler arasında resmî nakkaşlar tarafından yapılanları vardır İkincisi, Yavuz’a isnad olunan, ama tamamen hayalî ve uydurma olan Avrupalı ve İranlı ressâmlara ait resimler çokça bulunmaktadır Tarih kaynakları bu noktanın altını çizmektedirler Bu küpeli resmin de, uydurma resimlerden biri olması kuvvetle muhtemeldir Zira Sultânın kulağında küpe , boynunda incili madalyon, sarığında tac bulunmaktadır Osmanlı Padişahlarının kıyâfetleri ile bağdaşmayan bu süsler, tablonun yakın tarihlerde yapıldığını göstermektedir Zaten 1926 yılında Dolmabahçe Sarayından getirilmiştir Dolma Bahçe Sarayına ne zaman konulduğu da bilinmemektedir Üçüncüsü, bazı araştırmacılara göre, bu küpeli resim Şah İsmail’e aittir Zira başında Şi’î Mezhebinin alâmeti olan kızıl börk ve bunun üzerinde İran Şahlarına mahsus taç vardır Ayrıca küpe de Şi’a mezhebinde câiz görülmektedir

3) Küpeli resmin Yavuz ’a ait olmadığı ortadadır Ait olsa bile, son zamanların bazı ahlaksız insanlarının bunu, gay’liğe yorumlamaları, en az bu resmin Yavuz’a isnad edilmesi kadar yanlıştır Doğru olsa bile böyle yorumlanmasının mantıksızlığını, iç oğlanı meselesinde uzun uzadıya açıklamış bulunuyoruz Kaldı ki, bazı kölelerin, kölelik alâmeti olarak kulaklarına küpe taktıkları bilinmektedir Tek kulağında olduğu hiç mevzubahis dahi edilmemiştir Bazı yazarlar, Yavuz’un bu küpesini Allah ’a kul olma özelliği olarak taktığını ve bununla Cihan hâkimi olmasına rağmen âciz bir kul olduğunu göstermek istediğini anlatmaya çalışmışlardır Bize göre bu yorumlar kısmen zayıf yorumlardır Zira küpeli resim hadisesi doğru görünmemektedir Fakat kölelerin küpe taktıkları doğrudur Bu arada, küpenin bir Türk töresi olduğunu ifade eden yazarlar olduğu gibi, Yavuz’un Şah İsmail’in askerlerine şirin gözükmek için taktığını iddia edenler de bulunmaktadır[1]

kaynak:
[1] İbn-i Âbidin, Redd’ül-Muhtâr, c VI, sh 420; Heyet, Resimli-Haritalı Mufassal Osmanlı Tarihi, İstanbul 1958, c II, sh 717, 719, 725, 731, 739, 788; Gönenç, Halil, Günümüz Meselelerine Fetvâlar, İstanbul 1983, c II, sh 164; Dirier, Ayten, “Yavuz Selim Küpeli miydi?”, Zafer Dergisi, Haziran 1995, sayı 222, sh 28-29; Kuşoğlu, M Zeki, Tılsımdan Takıya, İstanbul 1998, sh 52 vd; Bardakçı, İlhan, Tarihten Bugüne 1982, İstanbul 1983, sh 121-

Prof Akgündüz :
1 İslam Hukuku'nda erkeklerin kulağını deldirmesi caiz değildir Selim de bu şer'i hükmü bilen bir padişahtı 2 Minyatürlerde ve elimizde bulunan diğer resimlerde Yavuz'un küpeli olduğu bir üçüncü örnek yoktur 3Yavuz, sadelikten hoşlanan, süsten uzak bir hükümdardır
Prof Akgündüz, Yavuz'un "Allah'a kul olma" düşüncesini yansıtmak için küpe taktığı fikrini de zayıf bir ihtimal olarak görüyor
Selim'in sadece iki küpeli resmi var Biri Topkapı Sarayı'ndaki Yavuz Portresi; ikincisi ise Macar bir ressama ait olduğu sanılan bir resim Yavuz'un sade bir insan olduğunu belirten tarihçiler, küpenin yabancı ressamların yorumu olabileceğini söylüyor ve bir anekdot anlatıyorlar: Yavuz, Mısır seferinden döndüğünde oğlu Süleyman'ın şatafatlı giyimini görür ve çok kızar; "Bre Süleyman! Sen böyle giyinirsen anan ne giysin!"
Prof Dr Yusuf Halacoğlu:
Topkapı Sarayı'nda sergilenen resimde Yavuz'un başında 12 dilimli bir taç bulunur Ancak Yavuz, 12 dilimli taç giymez Şii'likteki 12 İmam'ı temsil eden taç Şah İsmail'e aittir Bunun gibi hatalar çok oluyor Yavuz, minyatürlerde tablolardakinden çok farklı resmedilmiştir Kulağında küpe yoktur minyatürlerde Sadece Batı kaynaklı gravürlerde küpeli görünür Bu da Batı yorumu olarak yansımıştır resimlere Doğruyu yansıtmaz
Dr Necati Ulunay Uzunsatar :
Avrupa müzelerinde Yavuz'a ait onlarca resim gördüm ama hiç birinde küpeli bir tablosuna rastlamadımYavuz'un sert mizacı ve önderliği onu küpe takmaktan alıkoyacak özelliklerdir Yavuz, belagati ve hitabeti güçlü, asaleti olan ve askerine önem veren bir önderdi Ayrıca gerek İslam'da gerekse ordu içi gelenekte erkeğin süslenmesi uygun değildir Avrupalı ressamlar kendi yorumlarını katmışlardır bu gibi çoğu resme
Prof Dr Kemal Çiçek:
Kaynaklarda Yavuz'un küpe taktığına dair bir bilgi yok Ayrıca Yavuz, Fatih gibi doğrudan portresini yaptırmış bir padişah değildir Bazı portrelerinde şatafatlı bir giyim tarzı içinde resmedilir oysa oğlunu giyim konusunda uyardığı bilinir Bu şekilde resmedilen başka padişah yok tarihimizde Avrupalı ressamlar bu şekilde çizilmiş, Osmanlı minyatürlerinde tam tersine, sade görünümlü 12 dilimli sarık da resmin orjinal olmadığı fikrini güçlendiriyor