Böbrek Yetmezliği Nedir? Böbrek Yetmezliği Ve Tedavi Çeşitleri Nelerdir?

Böbrek Yetmezliği Nedir? Böbrek Yetmezliği ve Tedavi Çeşitleri Nelerdir?
Böbrek Yetmezliği Nedir? Böbrek Yetmezliği ve Tedavi Çeşitleri Nelerdir?
Bu maddedeki yazılar yalnızca bilgi verme amaçlıdır Yazılanlar, doktor uyarısı ya da uzman önerisi değildir

Böbreklerin çalışması:
Böbrekler, nefron olarak bilinen yüzbinlerce küçük ünitelerden teşekkül etmişlerdir Bunlar tübüller olarak adlandırılan mikroskobik kanallara aktarılmaktadır Her nefron başlı başına bir kimyasal fabrikadır ve kan plasması buradan geçerken idrar meydana gelmektedir Nefronlar ürettikleri idrarı, toplama tübüllerine boşaltır, oradan böbreğin pelsivine ulaşır ve oradan da boruyu andıran bir idrar yolu ile sidik torbasına gider

Böbreklerin fonksiyonları:
Böbrekleriniz, kanımızı nefron adı verilen milyonlarca mikroskobik filtre aracılıyla temizleyerek idrar oluşturur İdrar daha sonra böbreklerimizden mesaneye (idrar torbasına) gelerek vücudumuzdan içindeki iç ortamın çoğunu kontrol eden üç temel göreve sahiptir

1) Vücut Sıvılarının düzenlenmesi Kanı temizlemek üzere böbrek arterlerinden alıp genel dolaşıma böbrek venleri aracılığıyla iletirler Vücut sıvılarının yapısının ve hacminin dengesini, atık ürünleri idrar şeklinde atarak ve besin elektrolitleri (tuzlar) kana geri vererek sağlarlar

2) Kandan Atık Ürünlerin Uzaklaştırılması Atık ürürler yiyeceklerdeki ve normal kas aktivitesi sonucu proteinlerin yıkılmasıyla oluşur Üre, kreatinin gibi bu maddeler daha sonra idrarla atılırlar

3) Hormon Üretilmesi Sağlıklı böbrekler vücudumuza hormon denen önemli kimyasal maddeler salarlar
a) Kalsitriol: D vitaminin aktif bir formudur Yiyeceklerde bulunan kalsiyumun (Kemikteki bir mineral) barsaklardan emilmesini sağlar Yeterli miktarda D vitamini olmadığında vücut kemiklerden kalsiyum çalar ve kemik hastalığına yol açar
b) Eritropoetin: Kemik iliğinde kırmızı kan hücrelerinin yapılmasını sağlar ve eksikliğinde kansızlık olur

Böbrek yetmezliğinin nedenleri:
Her genel ve ciddi iltahaplanma olayı
Böbreklerin dışarı çıkış yolunun mekanik tıkanması
Doğuştan beri var olan genel böbrek anormallikleri
Böbrek tümörleri
Vücuda giren ve böbrek yapısını zedeleyen zehirler
Böbreklere kan akımını engellemeler
Metabolik ve hormonal hastalıklar
Kan akımında normal ölçüde minareler toplanması veya suların boşalması (dehydration)

Böbrek probleminin anlaşılması:
İdrar yolları probleminin erken belirtileri dokularda şişmeye yol açan sıvı tutulumu, idrar sıklığı ve görünümündeki değişiklik, idrar yaparken yanma hissi, yüksek tansiyon, baş ağrısı ve yorgunluktur Ağrı bir şeylerin yolunda gitmediğinin belirgin habercisidir fakat bazı ciddi durumlarda (nefritlerde, hipertansiyonda) ağrısız olabilir Bu belirtilen bir kısmı diğer hastalıklarda da sık bulunur Basit bir idrar tahlili ve kan testleri bir böbrek uzmanı tarafından ileri bir inceleme gerektiren böbrek problemi olup olmadığını aydınlatır Böbreklerin ek kapasitesi fazladır Hatta bazı kişiler bir böbrekle doğarlar ve kötü hiçbir etki görülmeyebilir Kişiler böbrek fonksiyonlarının %30’uyla oldukça iyi idare edebilirler ancak total böbrek yetmezliği tedavi edilmezse öldürücüdür

Böbrek yetmezliği:
Böbrek yetmezliği akut ve kronik olabilir Temel fark yetmezliğin olma hızı, ne kadar sürdüğü ve yetmezliğin kendisidir

Akut böbrek yetmezliği saatler veya günler içinde çok hızlı ortaya çıkar Genellikle geri dönüşümlüdür ve diyaliz yalnızca böbreklerin çalışmadığı zamanlarda gereklidir Akut böbrek yetmezliği örneğin şok veya bir kazada yaralanma sonrasında, bazı zehirlenme türlerinde ve böbreğe giden damarların tıkanması veya yaralanması sonucunda oluşabilir Kronik böbrek yetmezliği (son dönem böbrek hastalığı) böbrekleri yavaşça bozan ilerleyici bir hastalıktır Bu durum yıllar boyu sürebilir ve hastalık çok ilerleyene kadar belirtiler görülmeyebilir

Kronik Böbrek Yetmezliğinin Bazı Nedenleri:
• İltihap ve böbreğin filtre harabiyeti (glomerulonefrit) Böbreğin bazı bölümlerinin enfeksiyonu (pyelonefrit)
• Böbreklere giden damarların hasarlanması sonucu azalmış kan akımı
• Diabet
• Hipertansiyon
• Normal böbrek dokusunun yerini kistlerin alması

Tedavi çeşitleri:
Transplantasyon Böbrek yetmezliği tedavisinde transplantasyon (nakil) bir çok avantaj sağlar En önemlisi böbrek fonksiyonlarını normale döndürür İki tip böbrek transplantasyonu bulunmaktadır

Canlıdan alınan transplant: Hastaya genellikle akrabasından alınan canlı bir nakil
Kadavradan alınan transplant: Hastaya yakın bir zamanda ölen birinden böbrek nakli Transplantasyon büyük bir cerrahi girişimi gerektirir ve bu sırada komplikasyonlar görülebilir Ayrıca transplantasyondaki en önemli problem olan reddetme (rejeksiyon) her zaman görülebilir Bu nedenle transplant hastalarının ömürleri boyunca immunsupresör adı verilen baskılayıcı ilaçları almaları gerekmektedir Bu ilaçların bağışıklık sistemini zayıflatma, kilo alımı, akne (sivilce oluşumu), yüzde kıllanma şeklinde yan etkileri bulunmaktadır Ancak bu tedavi için yeni geliştirilen ilaçlarla bu yan etkiler azaltılmıştır Protein, tuz ve kaloriyle ilgili bazı kısıtlamalar olsa da transplant hastasının diyetinin diyaliz hastasınınki kadar sınırlı olmaması artılar tarafında yer alır

Transplant Avantajları:
• Transplant sağlıklı böbrek gibi çalışır
• Hasta kendini "daha sağlıklı" hisseder
• Daha az diyet kısıtlaması
• Transplantasyon sonrasında diyaliz olmaması

Transplant Dezavantajları:
• Bir verici için beklemek
• Büyük cerrahi girişim gerektirir
• Böbörek reddi riski
• Güçlü ilaçlar alma gerekliliği

DİYALİZ
Diyaliz, kanınızı temizleyen ve vücudunuzdan atık ürünleri, kimyasal maddeleri ve fazla sıvıyı uzaklaştıran bir işlemdir Bu işlemin yapılmasıyla ilgili iki temel seçenek bulunmaktadır Bunlar hemodiyaliz ve periton diyalizidir Diyalizin böbrek yetersizliğini tedavi etmeyeceğini ce sağlıklı böbreklerin yaptığı şeyi yapamayacağını aklınızda tutmanız önemlidir Böbrek yetersizliğinin tedavisinde ilaçlar ve diyet önemli bir yer tutmaya devam edecektir

Hemodiyaliz - Hemodiyalizde, "yapay böbreğe", yani diyalizer denen özel bir filtre içeren bir makinaya bağlanacaksınız Kanınız bir süre vücudunuzun dışında, bu makinanın içinde dolaşarak tekrar vücudunuza dönecek Bu gerçekleştikçe atık ürünler uzaklaştırılır Hemodiyaliz kanınızı doğrudan temizlediği için kanınıza ulaşıp onu uzaklaştırması, temizlemesi ve sonra geri size iletmesi gerekir Hastadan diyalizöre giden ve geri gelen kan, hastaya bağlanan üç şekli olan diyaliz yollarından (plastik tüpler) biriyle taşınır

a) Fistül: Bir ven arterin cildin hemen altında, genellikle ön kolda, birlrştirilmesi, iğnenin girişini kolaylaştırmak için venin şişmesini sağlar ve her tedaviden sonra uzaklaştırılır Tedaviler sırasında yanlız küçük bir yara izi ve şişkinlik görülür
b) Subklavyan Kanül : Yumuşak, plastik bir tüp köprücük kemiğin altından damara yerleştirilir Bu ciltten dışarı çıkar ve kullanılmadığı zaman ağzı kapatılarak yerinde bırakılır
c) Şant: Bir ven arterin kol veya bacakta yarı-kalıcı yapay birlrştirilmesi ara bağlantının uçları cilt yüzeyinde bulunur ve kullanılmadığı zaman kapatılır

Fistül:
Hastada; yeterli kan dolaşımını sağlamak için, atar damarla toplar damarın birleştirilmesidir Fistül açıldıktan sonra hasta; 15-20 gün için, Pıhtılaşma-Enfetsiyon-Kanama açısından yakından gözlenir
Pıhtılaşma: Pıhtılaşmayı önlemek için; fistüllü kola, sıcak su ile pansuman yapılır
İnfeksiyon: İnfeksiyon durumunda; antiseptik solüsyonla bölgeyi temizleyip, steril gazlı bezle kapatmak ve antibiyotik kullanmak gerekir
Kanama: Cerrahi müdahale sonucunda fistül yerinde; sıcaklık ve hematom (pıhtılaşmış kan kitlesi) görülürsa bölgeye soğuk pansuman yapılır Fistül bölgesi kızarıklık, şişkinlik yönünden gözlenmelidir

Fistüllü bölgenin Korunması:
• Fistüllü kolunuzla ağır kaldırmayınız
• Kolunuzu çarpmalardan koruyunuz
• Fistüllü koldan kan aldırmayınız
• Fistüllü koldan tansiyon ölçtürmeyiniz
• Fistülün üzerine saat takmayınız, dar kollu giyisiler giymeyiniz
• Bölgedeki derinin esnekliğini için yumuşatıcı kremler kullanınız
Fistülünüz yeterince gelişmediyse bölgeye sıcak su pansumanı yaparak akışkanlığın artmasını ve damarlarınızın gelişmesini sağlayınız Fistülünüz aşırı gelişmişse kesinlikle sıcak su pansumanı yapmayınız
Fistüllü bölgeyi temiz tutunuz
Fistüllü bölgeyi soğuktan koruyunuz Kışın gevşek yün eldiven giyiniz

HEMODİYALİZ PRENSİBİ
Temel Prensip Hemodiyaliz Nasıl Işler ? Kan diyalizör (yapay böbrek) olarak bilinen bir fitrede temizlenmek üzere vücut dışına çıkarılır Diyalizör, selüloz veya benzer bir üründen yapılmış yarı-geçirgen bir membranın bir tarafından kanın diğer tarafına dializatın akması prensibine göre işler Diyalizat, normalde vücutta bulunan fakat böbrek yetersizliliğinde aşırı miktarlara varan mineral ve tuzlardan ayarlanmış bir miktar içerir Membranın değişik boyutlardaki küçük delikleri; kandaki fazla sıvı ve maddelerin değişik hızlarda küçük moneküller hızlı ve büyük olanlar daha yavaş, geçerek kanda doğru bir denge sağlanana kadar diyalizata aktarılmasını sağlar
Bir böbrek makinası, kan akımını, basıncı ve değişim hızını ayalar Herhangi bir zaman diliminde diyalizörde yanlız çok az iktarda kan olduğu için, kan hastadan>dializere>hastaya yaklaşık dört saatte dolaşır Tedavi genellikle haftada üç keredir Her hasta için diyalizin zamanı ve miktarı programlanabilir Tedavinin sıklığı ve süresi elbette ki böbrek yetersizliğinin derecesine ve uzaklaştırılması gereken toksin (zehir) ve sıvı miktarına bağlıdır

Hemodiyaliz Avantajları:
• Tedavi; Eğitilmiş bir ekip tarafından yürütülür
• Tedavi kısadır: 4-6 saat her hafta 2-3 kez Dezavantajları
• Haftada birçok kez tedavi merkezine gitme süresi
• Diyette potasyum, sıvı ve proteinle ilgili pek çok kısıtlama bulunmaktadır

Kronik böbrek hastalarının dikkat etmesi gereken önemli noktalar: • Her gün; aynı tartı aleti ve aynı giyisi ile, aynı saatte tartılınız
• Alacağınız günlük sıvı miktarını ayarlayınız Bu miktarın üzerine çıkmayınız
• Kan basıncınızı sık sık kontrol ettiriniz
• Diyet programınıza kesinlikle uyunuz
• İlaçlarınızı önerilen miktarlarda ve zamanında alınız
• Mümkün olan sıklıkta (her gün yada gün aşırı) banyo yapınız Bilhassa fistüllü kolu iyice temizleyiniz
• Düşme ve çarpmalarda kendinizi koruyunuz
• Fistül bakımınıza dikkat gösteriniz
• Size verilen hemodiyaliz programına ve saatlerine mutlaka uyunuz

PERİTON DİYALİZİ

PERİTON DİYALİZİ NEDİR?

Periton; karın boşluğunda bulunan, karın duvarını ve organları saran bir zardır

Periton Diyalizi, karın boşluğuna küçük bir ameliyat ile yerleştirilen, ince, yumuşak, silikondan yapılmış kalıcı bir tüp (katater) aracılığı ile yapılır

Periton Diyalizi iki şekilde uygulanır:

SAPD (Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi)

Hastanın vücut yapısına göre çocuklarda 100-1000 ml,yetişkin insanlarda 2000-2500 ml, kadar özel periton diyaliz solüsyonu karın boşluğuna verilir Vücuda verilen solüsyon 4-6 saat kadar karın boşluğunda kaldıktan sonra yeni solüsyonla değiştirilir Bu zaman süresince kanda bulunan üre, kreatinin gibi atık maddeler ve vücutta bulunan fazla sıvı, diyaliz solüsyonuna geçer Karın boşluğuna diyaliz sıvısının verilmesi ve boşaltılması, yer çekimi ile gerçekleştirilir Bu işleme �Diyaliz Torba Değiştirme İşlemi� denir Diyaliz işlemi hasta tarafından günde 4-5 kez yapılır Bu şekilde uygulanan periton diyalizine SAPD(Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi) denir

APD (Aletli Periton Diyalizi)

Evde makine aracılığı ile uygulanan periton diyalizi işlemine APD (Aletli Periton Diyalizi) denir Bu tedavi biçiminde , hasta yatmadan önce set ve solüsyon torbalarını periton diyaliz makinasına yerleştirir ve makinasını önerildiği şekilde programlar Kişi uyurken gece boyunca (8-10 saat), makina karın boşluğunu diyaliz sıvısını verir, bekletir ve boşaltır Kişinin durumuna göre tedavide değişiklik yapılabilir