Mineral, Kayaç Ve Maden Arasındaki İlişki Nedir Minarel Kayaç Ve Maden İlişkisi Nedir

Mineral, Kayaç Ve Maden Arasındaki İlişki Nedir Minarel Kayaç Ve Maden İlişkisi Nedir
Mineral, Kayaç Ve Maden Arasındaki İlişki Nedir Minarel Kayaç Ve Maden İlişkisi Nedir

Aralarındaki ilişkiyi konu başlıklarını tanımlayarak vermek mümkündür:

Kayaçlar
Kayaç, bir ya da daha fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluşmuş bütündür Granit ve bazalt çeşitli minerallerden, kumtaşı değişik özelliklerde kum boyutundaki tanelerin sıklaşmasından, mermer ve kuvarsit tek bir mineralden oluşmuş kayaçlardır
Yerkabuğunu oluşturan 3 temel kayaç türü vardır:[*]Tortul [*]Magmatik [*]Metamorfik (Başkalaşım) Magmatik kayaç yerin derinliklerinde bulunan çeşitli elementlerce zengin eriyik olan magmanın derinlerde ya da yüzeyde katılaşması sonucu oluşur Metamorfik kayaçlar var olan magmatik ya da tortul kayacın yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğraması sonucu oluşur Tortul kayaçlar ise magmatik, metamorfik ya da tortul kayaçların ayrışması, aşınması ve bir çökelme havzasında birikmesi ve ardından taşlaşması sonucu oluşur Magmatik ve metamorfik kayaçlar tüm yer yuvarının yüzde 95'ini meydana getirmesine karşın yer kabuğunun sadece yüzde 25'lik kısmını oluşturur
Kayaçlar sürekli döngü halindedir Bir magmatik kayaç sıcaklık ve/veya basınç altında metamorfik kayaca, metamorfik bir kayaç sıcaklıkla eriyerek magmaya ardından da magmatik kayaca, hem magmatik kayaç hem de metamorfik kayaç ayrışarak tortul kayaca dönüşür Buna kayaç döngüsü adı verilir
Kayaçlar oluşumları sırasındaki doğal ortamı yansıtan belgelerdir Yer kabuğunun jeolojik gelişmesinin izleri kayaç üzerinde izlenmiştir Bu nedenle onlar yer kabuğunun doğal belgeleri sayılır
Bugün yeryüzünde hüküm süren fiziksel olaylar, akarsuların aşındırma ve taşıma etkileri, çöllerin ve denizlerin değişik bölgelerinde farklı tortulların çökertilmesi, yeryüzünün değişik iklim kuşaklarının bulunması gibi jeolojik olayla bütün yer tarihi boyunca hep aynı şekilde, aynı düzende oluşmuştur Yani eski jeolojik devirlere ait kayaçların oluşumu bugün yeryüzünde hüküm süren fiziksel olayların ışığı altında yorumlanabilir Böylece kayaçlar oluşumu sırasında mevcut olan doğal ortamı aynen yansıtırlar

Mineral
Yerkabuğundaki katı, çoğunlukla kristal yapılı kimyasal karışım*lara (bileşiklere) mineral denir Mineral ile kayaç birbirine karıştırılmamalıdır Belirli bir minerali kayaçtan ayıran temel özellik, o mineralin her zaman aynı kimyasal bileşime sahip olmasıdır Aynı tür mineralden alınan örneklerde her zaman aynı elementler, aynı miktarlarda bulunur; ama aynı tür kayaçtan alınan örnekler birbirinden çok farklı bileşim*lerde olabilir Kayaçlar genellikle çeşitli mi*neral karışımlarından oluşur
Minerallerin önemlice bir bölümü korkayaçlarda oluşmuştur; bazen volkanik kayaç da denen korkayaçlar, magmanın, yani erimiş haldeki mineral maddeleri karışımının soğu*yup katılaşması sonucunda ortaya çıkan kayaç türüdür Erimiş kütle soğurken mineral kristalleri oluşur Granit kayaçlarında bulunan mika, feldispat, hornblend ve kuvars mineralleri bu biçimde oluşmuştur Bazı başka mineraller ise, başkalaşım kayaçlarındaki (yüksek ısı ve basınç etkisi altında değişime uğramış kayaç*lar) ısının ve basıncın etkisiyle oluşmuştur Şeyllerde görülen grena bu tür bir başkalaşım mineralidir
Korkayaçların aşınması so*nucunda, bu kayaçlardaki mineraller kayaç bloğundan ayrılarak akarsularca başka yerle*re taşınır ve buralarda dibe çökerek, kumtaşı, kiltaşı ve konglomera (karışım) çökellerini oluştururlar Örneğin kumtaşı, kuvars tane*ciklerinin bu yolla birikip birbirine yapışmasıyla ortaya çıkar
Bazı mineraller ise çözeltiden çökelme yo*luyla damarlar halinde oluşur Korkayaçlar soğurken sular, kayaçlardaki çeşitli mineralle*ri eriterek (çözündürerek) uzaklara taşır; daha sonra bu kızgın sular yerkabuğundaki çatlaklar arasından süzülürken, içindeki mi*neraller çatlaklara çökelir ve böylece mineral damarları ortaya çıkar Mineral damarlarının büyük bölümü, önemli miktarlarda değerli metaller içerir

Maden
Maden, yer kabuğunun iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan minerallere verilen addır

Kısaca anlatmak gerekirse, kayaçlar birkaç mineralin oluşturduğu bir unsurdur Maden ise işelenebilen, ekonomik değeri olan minerallerdir (demir, kömür gibi)

A
ÜLKEMİZDEKİ MADENLER MADEN KAYAÇ ve MİNERAL aralarındakİ ilişkii

Ülkemiz maden yatakları bakımından 29 çeşit ile dünyada ilk on ülke arasında yer alır
2 Ülkemizdeki başlıca madenler nelerdir?

a Demir b Bakır c Bor ç Krom d Boksit e Cıva f Kükürt g Fosfat

h Zımpara Taşı i Manganez j Mermer k Volfram l Asbest
A Demir

Yerkabuğunda en çok bulunan metaldir Tüm metaller içerisinde en çok kullanılandır ve tüm dünyada üretilen metallerin %95’ini oluşturur
Ülkemiz bu maden bakımından oldukça zengindir Düşük fiyata ve yüksek dayanıklılık özelliklerine sahip olduğundan birçok alanda bu madenden faydalanılır
Demir volkanik faaliyetlerin sık olduğu arazilerde oluşan madenlerden biridir
Çıkarıldığı yerler:

Karabük,
Divriği (Sivas),
Simav(Kütahya),
Hekimhan(Malatya),
Eymir(Balıkesir)

B Bakır

Altına benzemesiyle bakır, bugünde önemini yitirmemiştir
Kırmızımsı bir metal olan bakır, doğal ortamda, kayalarda, toprakta, suda ve havada bulunur Bilinen tüm canlılar için olmazsa olmaz bir elementtir Kolay işlenebilmesi ve renginin Demirden sonra ülkemizdeki en önemli madendir Bakır volkanik faaliyetlerin fazla olduğu arazilerde yaygın olan madenlerimizdendir

Çıkarıldığı yerler:

Murgul(Artvin)
Küre(Kastamonu)
Maden(Elazığ)
C Bor

Bor madeni ilk bakışta beyaz bir kayayı andırıyor Çok sert ve ısıya dayanıklı olan bu maden, doğada tuz şeklinde bulunmaktadır Roket yakıtından diş macunu yapımına kadar her alanda kullanılan bir madendir Dünya bor rezerv dağılımına bakıldığına ülkemiz %72’lik payla Dünya’da ilk sırada yer alır



Çıkarıldığı yerler;
Bigadiç, Sındırgı, Susurluk (Balıkesir),
M Kemalpaşa(Bursa),
Seyitgazi(Eskişehir),
Emet(Kütahya)

D Krom

Çelik grisi renginde, parlak, çok sert, iyi cilalanabilen ve paslanmayan metalik bir elementtir
Ülkemiz, krom madeni bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir Ülkemizin dışarıya en çok sattığı madendir Ayrıca krom çıkarma bakımından da ülkeler arasında başta gelenlerdendir

Çıkarıldığı yerler:

Guleman(Elazığ),
Fethiye, Köyceğiz, Milas (Muğla),
Orhaneli(Bursa),
Acıpayam(Denizli)

E Boksit

İnce taneler ve katı killer halinde görülür Alüminyumun ham maddesidir Ülkemizin en zengin rezerve sahip olduğu madenlerden biridir

Çıkarıldığı yerler:
Seydişehir(Konya),
Akseki(Antalya),
Milas(Muğla),
Saimbeyli(Adana)

F Cıva

Doğada sıvı halde bulunan tek madendir Tıpta, eczacılıkta, termometrelerde ve fotoğrafçılıkta kullanılır

Çıkarıldığı yerler:
Ödemiş(İzmir),
Sarayönü(Konya),
Banaz(Uşak),
Gönen(Balıkesir)

G Kükürt

Limon sarısında, katı bir cisimdir Doğada yaygın olarak bulunan bir elementtir Eski volkanların yakınında doğal halde bulunur
Bağcılıkta önemli yeri vardır Asmaların ve sebzelerin yapraklarında üreyen bakteriler kükürtlü bileşiklerle yok edilir

Çıkarıldığı yerler:
Keçiborlu(Isparta),
Sarayköy(Denizli),
Simav(Kütahya)
Diyadin(Ağrı)

H Fosfat

Çıkarıldığı yerler:
Mazıdağı(Mardin),
Kilis

I Zımpara Taşı

Çeşitli kesici, törpüleyici ve silici aletlerin yapımında kullanılan zımpara taşı yönünden ülkemiz çok zengindir

Çıkarıldığı yerler:

Tire(İzmir),
Manisa
Söke(Aydın),
Milas(Muğla),
Tavas(Denizli)

J Manganez

Çıkarıldığı yerler:
Uşak, Afyon, Muğla, Adana, Erzincan, Artvin, Trabzon K Mermer

Ülkemiz mermer bakımından zengindir

Çıkarıldığı yerler:
Afyon, Kütahya, Marmara Adası, Kırşehir, Tokat, İzmir,

LVolfram(Tungsten)

Çok sert olması nedeniyle özel sanayi çeliği olarak kullanılır

Çıkarıldığı yerler:
Uludağ(Bursa)

M Asbest
Diğer bir adı Amyant olan bu maden 14 bin °C sıcaklığa dayanıklıdır

Çıkarıldığı yerler:
Eskişehir
Bursa
Erzincan<

• Mineral
Mineral doğal şekilde oluşan homojen, belirli kimyasal bileşime sahip ve belirli bir kristal öz yapıları olan inorganik kristalleşmiş katı
• Kayaç
Kayaç, mineral ler ve/veya mineraloid lerin doğal olarak bir araya gelmesiyle oluşan katı birikintilerdir
Maden, yer kabuğunun iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan minerallere verilen addır