Destanlar Niçin Söylenmiştir

Destanlar Niçin Söylenmiştir
Destanlar Niçin Söylenmiştir
Asya kıtasının çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk boyları arasında zengin bir destan geleneği vardır Bilinen Türk destanları arasında en eskisi Yaratılış Destanı’dır Altay Türkleri arasında söylenmektedir V Radlov tarafından saptanıp yazıya geçirilmiştir
Saka Destanı, İskit Türkleri’ne aittir Bu destan zinciri içinde Alp Er Tunga ve Şu parçaları bulunur Bunlar Kaşgarlı Mahmud’u Divanü Lugati-t-Türk adlı eserinde yer almıştır
Oğuz Kağan Destanı 14’üncü yüzyılda derlenmiş özet nitelikte bir metindir Oğuz Kağan’ın doğumu ve üstün nitelikleri, askeri başarıları ve ülkeyi oğulları arasında pay edişi anlatılır
Oğuz Türkleri’nden günümüze gelen tek destan metni ise Dede Korkut Kitabı’dır Bayındır Han soyundan geldikleri sanılan Akkoyunlular’ın egemen olduğu Kuzeydoğu Anadolu’daki olaylar ve Müslüman Oğuzlar’ın yaşamı anlatılır Göktürk Destanları çeşitli parçalardan oluşmuştur Bozkurt parçasında Göktürkler’in bir boz kurdun soyundan geldikleri, Ergenekon parçasında ise Ergenkon’a sığınmaları, çoğalıp buraya sığmayınca dağı eriterek dış dünyaya çıkmaları anlatılır Köroğlu parçasında, göçebe Oğuzlar’ın Horasan ve Hazar’da İranlılarla savaşlarından söz edilir
Manas Destanı’nda Kırgız Türkleri’nin putperest Kalmuk ve Çinliler’le savaşları vardır
Cengiz Han Destanı, Moğol istilasından sonra Kıpçak bozkırlarında ve eski Uygurların yaşadığı bölgelerdeki olayları anlatır
Timur Destanı, Timur’un savaşları ve kişiliğine yer verir Danişmend Gazi Destanı’nda Türklerin Anadolu’yu ele geçirmeleri anlatılır
Battal Gazi Destanı’nda da Anadolu’daki Türk-Bizans savaşları yer alır

Destan Söyleme Geleneği Neden ve Ne Zaman Ortaya Çıkmıştır?

Masal ve destanlar sözlü edebiyat geleneğimize ait ürünlerdir Yani henüz yazı kullanmadan önce ortaya çıkmışlardır Günümüze ağızdan ağıza söylenerek, dilden dile aktarılarak gelmiştir

Halk hikayelerine ilk örnek Dede Korkut hikayeleri olarak bilinir Bu hikayeleri incelediğimizde 15yy Anadolu Türkçesi kullanıldığı görülür Yani Oğuzlar zamanıdır O zaman diyebiliriz ki halk hikayeleri de destan ve masal gibi yazıdan önce ortaya çıkmış fakat başarılı bir şekilde yazıya aktarılmışlardır Mesnevi, nazım biçimi olarak İran edebiyatının malıdır Arap ve Türk edebiyatına İranlılardan geçmiştir Türk edebiyatında mesnevi, divan edebiyatı nazım türlerindendirturkeyarenanet Türk edebiyatına girişi 11 yüzyılda Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla başlar

Roman ve hikaye Tanzimat döneminde edebiyatımıza girmiştir Batılılaşma döneminin etkisiyle, batı edebiyatlarının mahsulü olan bu türler de edebiyatımıza girmiştir

Ders kitabımızdaki bu sorunun asıl amacı, bizlere edebi geleneklerimizi ve geleneklerin ürünleri kavratmaktır Özetle şunu diyebiliriz; masal, destan gibi ürünler sözlü edebiyat geleneğine; mesnevi divan edebiyatı geleneğine; roman, hikaye gibi ürünler de Tanzimat dönemi Türk edebiyatı geleneğine ait anlamaya bağlı olay yazılarıdır