Mezopotamya Medeniyeti, Mezopotamya Medeniyetleri Hakkında

Mezopotamya Medeniyeti, Mezopotamya Medeniyetleri Hakkında
Mezopotamya Medeniyeti, Mezopotamya Medeniyetleri Hakkında

Mezopotamya Medeniyetleri

Tarihin en eski uygarlık merkezlerinden biri olan Mezopotamya, Dicle ile Fırat nehirleri çevresinde kalan bölgedirİklimi, coğrafi şartları ve göç yolları üzerinde bulunması nedeniyle bir çok mede¬niyete beşiklik etmiştir
Diyarbakır ile Bağdat arasında kalan bölgeye "Yukarı Mezopotamya", Bağdat-Basra arasında ka¬lan bölgeye ise "Aşağı Mezopotamya" adı verilir Bu adlandırma nehirlerin akış yönüne göre yapılmıştır
Bölgede kurulan en önemli uygarlıklar Sümerler, Akadlar, Babiller, Asurlar ve Elamlılardır
Mezopotamya'da yüksek bir medeniyet kurulmasına rağmen günümüze kadar önemli eserleri ulaşamamıştır Bunun nedeni, bölgede taş bulunmadığı için evlerin ve tapınakların kerpiçten yapıl¬masıdır

a Sümerler:
Son araştırmalara göre örf adet ve gelenekle¬rine, kullandıkları dil yapısına ve aletlere bakılarak, Orta Asya'dan göç etmiş oldukları tahmin edilmektedir Birbirinden bağımsız bir çok küçük şehir devletçiklerinden oluşan bir uygarlık kurdular En önemli şehirleri Ur, Uruk, Kiş, Lagaş olan Sümer devletçiklerinin başında "Patesi" denen krallar bu¬lunmaktaydı Patesiler aynı zamanda rahiptiler
Şehir devletleri arasında savaş eksik olmuyordu Kuvvetli bir prens, yakınındaki diğer şehirlere de söz geçirerek bir krallık kuruyordu Bazen de dıştan gelen bir tehlikeye karşı prensler birleşiyor ve içlerinden en kuvvetlisini kral seçiyorlardı
Mezopotamya'daki ilk medeniyet olan Sümerler, aynı zamanda tarihte bilinen ilk yazıyı da kullanmışlardır MÖ 3000'lerde kullanılmaya başlanan yazı sayesinde kültür aktarımı daha kolaylaşmıştır
Aşağı Mezopotamya'da bulunan Sümerlerin kralı Urgakina tarafından ilk yazılı kanunlar oluşturulmuştur (MÖ 2375) Bu kanunların cezalandırma yöntemi genel olarak "fidye" yani "bedel" sistemine dayalıydı) Bataklıkları kurutarak tarım arazilerini oluşturmayı başarmışlardır
Çok tanrılı dinlere inanan Sümerlerin kralları da rahip-kral olarak bilinirdi En önemli tanrıları Enki, Enlil ve Anu'dur öncelikle dini amaçlı yaptıkları "Ziggurat" denen tapınaklar aynı zamanda rasathane ve soğuk hava deposu olarak da kullanılmaktaydı Zigguratlar kerpiçten yapıldıkları için günümüze kadar ulaşamamış ve genellikle coğrafi aşınmalar nedeniyle yok olmuşlardır
Sümerlerde her erkek asker sayılmakla beraber, sistemli ve düzenli bir orduları olduğu söylenemez Bu nedenle Mezopotamya'da ilk düzenli orduyu kuran Akatlar tarafından kolayca ortadan kaldırılmışlardır
Bilimde de ilerlemiş olan Sümerler dört işlemi kullanmışlar, dairenin alanını hesaplamayı başarmışlardır Edebiyat alanında günümüze kadar ulaşan en önemli eserleri Yaradılış, Tufan ve Gılgamış destanlarıdır
Akatlar tarafından yıkılan Sümerlerin kültürleri Mezopotamya'da daha sonra kurulan tüm uygarlıklar tarafından devam ettirilmiştir

b Akadlar:
Arap yarımadasından gelen Sami kökenli Akatlar Orta Mezopotamya'ya yerleşip Sümerleri yıktılar
Paralı ve devamlı orduları sayesinde kısa sürede Mezapotamya'nın tamamına hakim oldular En geniş dönemlerinde Doğu Anadolu'ya kadar sınırlarını genişlettiler
Başkenti Agade olan bu uygarlık, çok tanrılı bir inanışa sahipti Kerpiç ve tuğladan yaptıkları Agade denen tapınaklar en önemli mimari eserleridirZafer anıtını diktiler
Akadlar tarihte bilinen ilk büyük imparatorluğu ilk düzenli ve sürekli orduları kurmuşlar,bunun sonucu olarak da Sümer uygarlığını geniş ölçüde Ön Asya'ya yaydılar

c Elam :
Elam, Güneydoğu Mezopotamya'ya verilen isimdir MÖ IV binlerden itibaren bu bölgede varlığını gösteren Elamlılar Mezopotamya medeniyetle¬ri içinde en sönük medeniyete sahiptirler
Sümerler ve Akatlarla birçok defa savaşlar yapmışlar ve zaman zaman bu devletlerin boyunduruğunu kabul etmişlerdir
Başkenti Sus olan Elamlılar, bilim ve teknikte ileri olmamalarına rağrnen güzel sanatlar ve süsle¬me alanında büyük gelişme göstermişlerdir
Tarımla ilgilenmişler ve çok tanrılı dinlere inanmışlardır

d Babil Krallıkları:
Orta Mezopotamya'da kurulan Babiller I ve II Babil krallıkları olarak isimlendirilirler MÖ 3000 lerde varlık göstermeye başladılar
l Babil krallarının en önemlisi olan Hammura¬bi, ilk anayasa olarak kabul edilen "Hammurabi Kanunları’nı" oluşturduBu kanunlar, daha önce baş¬ka devletlerde uygulanan kanunların birleştirilmesiyle meydana getirilmişlerdir Urgakina Kanunlarına göre daha sert cezalar vardır Bazı suçlara kısas cezaları verilmiştir I Babil krallığı Hititlerin saldırısıyla yıkılmıştır (MÖ 1800)
II Babil krallarının en önemlisi Nebukadnazar zamanında Babil Kulesi ve Asma bahçeleri yapıldı İbranilerin kurduğu Yahudi Devleti yıkıldı Zamanla zayıflayan II Babilleri'de Persler ortadan kaldırdı

e Asur Krallığı:
Yukarı Mezopotamya'da bugünkü Güney Doğu Anadolu'da kurulmuştur Toroslar ve Kapadokya'ya kadar yayılmışlardır Batıda da İbranileri yurtlarından çıkarmışlar, Mısır'a kadar ulaşmışlardır Değişik yerlerde birçok koloniler kurarak ticareti geliştirdiler
MÖ 2000 yıllarında Asurlular, Anadolu'da tica¬ret kolonileri kurarak hem ticareti geliştirmişler, hem de Anadolu'da yazılı devirleri başlatmışlardır Kayseri yöresinde Kültepe'de Asurca birçok tablet bulunmuştur
Mezopotamya'daki en geniş devleti kuran Asurlular kaya oymacılığında da ilerlemişlerdir Nemrut dağındaki heykeller Asurlulara aittir Hazırladıkları kanunları Hammurabi kanunlarından daha şiddetli cezalar içerirdi Çok tanrılı dinlere inanmışlardır
MÖ 7 yüzyılda Medler ve Babiller tarafından ortadan kaldırıldılar

AKADLAR SİYASİ TARİHİ
Akadlar, Sami Soyundan gelir
Başkent Akad olmak üzere, MÖ 2350 yılında Kral Sargon önderliğinde krallıklarını kurdular
Kısa sürede tüm Mezopotamya'ya hakim olduktan sonra Sümer Medeniyeti'nin yayılmasını sağladılar
Kral Sargon önderliğinde tarihteki ilk büyük imparatorluğu kurdular
Akad Krallığı, MÖ 2150 tarihinde Uruk Krallığı tarafından yıkıldı

AKADLAR KÜLTÜR VE UYGARLIK
Akadlar, Sümer Uygarlığı'nı devam ettirerek büyükbir imparatorluk kurdular
Tarihte ilk kez daimi ordu kuranlar Akadlar olmuştur

ASURLULAR SİYASİ TARİH
Asurlular, Sami ırkına mensuptur
MÖ 2000'lerde Mezopotamya'ya geldiler
Başkentleri en önemli ticari merkezleri Asur kentiydi
Tüccar bir kavim olan Asurlular, en çok Anadolu'da ticaret yapmışlardır
Asurluların varlığına MÖ 612'de Medler, Babilliler ve İskitler tarafından son verildi

ASURLULAR KÜLTÜR VE UYGARLIK
Asurlular daha çok Anadolu'da yaptıkları ticaret ile tanınırlar
Anadolu'da ticari koloniler kurdular
Anadolu'da, Asur Pazar yerlerine KARUM denir
Büyük bir askeri imparatorluk kurdular
Güçlü orduları ve şiddetli kanunları vardı
En ünlü tanrıları Asur'du
Mezopotamya'da ölümden sonra hayat inancı olmadığından, anıt mezarlara hiç rastlanmaz

BABİLLİLER SİYASİ TARİH
Sami soyundan gelen Amurrular'a Babilliler denir
Başkent Babil olmak üzere MÖ XIX yy'da Mezopotamya'nın en güçlü devletini kurdular
Birinci Babil Devleti'ni MÖ 1594'te Hititler yıktı
İkinci Babil Devleti'ni MÖ 539'da Persler yıktı

BABİLLİLER KÜLTÜR VE UYGARLIK
Babilliler, Kral Hammurabi zamanında mutlak krallığa dayalı büyük bir imparatorluk kurdular
Sümer Kralı Urukagina tarafından yazdırılan ilk kanunlardan sonra Mezopotamya'da bilinen diğer bir kanun ise Hammurabi Kanunları'dır
Babilliler, astronomi çalışmaları yapmışlar, burçları bulmuşlar ve yılı 354 güne bölmüşlerdir
Babillilere ait en önemli sanat eserleri şunlardı : Hammurabi Steli, Babil Kulesi ve Babil'in Asma Bahçeleri

SÜMERLER SİYASİ TARİHİ
Mezopotamya'da kurulan ilk devlet Sümerler'dir
Sümerlere ait en önemli şehirler, Lagaş, Uruk, Endu, Kalde ve Kaş'tı
Sümerler, MÖ 1950'de Elamlar tarafından yıkıldı
Çivi yazısını icat eden Sümerler böylelikle tarihi devirleri başlatmış oldular

SÜMERLER KÜLTÜR VE UYGARLIK
Sümerler krallarına Patesi adını verirlerdi
Yazı, tarihte ilk defa Sümerler tarafından kullanıldı
Tarihte bilinen en eski kanunlarda Sümerler'e aittir
Doğa güçlerine inanan Sümerler'de en ünlü tanrılar, Anu (Gök tanrısı), Enlil (Yeryüzü tanrısı), Enki (Okyanus tanrısı)'dır
Sümerlerde en önemli sanat eserleri zigguratlardır

Sümerler meydana getirdikleri yüksek uygarlık seviyesinde bilimde de ileri gitmişler bilim alanında şu çalışmaları yapmışlardır
1 Ayı 30, yılı 360 gün olarak hesapladılar
2 Gece ve gündüzü 12'şer saate böldüler
3 Bir yılı 12 ay olarak hesapladılar
4 Ay ve Güneş tutulmasını hesapladılar
5 Aritmetik ve geometrinin temellerini attılar
6 Çarpma ve bölme cetvellerini buldular
7 Daireyi 360 dereceye böldüler