İlk Türk Ve İslam Devletleri Siyasi Tarihi

İlk Türk ve İslam Devletleri Siyasi Tarih
İlk Türk ve İslam Devletleri Siyasi Tarihi
Karahanlılar Devleti: Orta Asya’da boy birliği şeklinde kurulmuşlardır Satuk Buğra Han döneminde, İslamiyet’i kabul etmişlerdir Karahanlılar ilk Türk İslam devletidir Devlet Orta Asya’da kurulduğu için ulusçu yapısını korumuştur Türkçe’yi resmi dil ilan eden ilk Türk devletidir [1] Karahanlılar döneminde “ribat” adı verilen kervansaraylar yapılmıştır Amaç, ticareti geliştirmektir Düzenli bir veraset yasası yoktur Arap alfabesinin yanında Uygur alfabesi de kullanılmıştır

Tolunoğulları:
Mısır’da Tolun Bin Ahmet tarafından kurulan ilk Türk-İslam devletidir Toluniye camii önemli mimari eserler arasındadır

Ihşitler (Akşitler):
Muhammed Bin Togaç tarafından Mısır’da kurulmuştur Muhammed Bin Bişr- El Kindi önemli bilim adamlarıdır

Gazneliler:
Devlet Alp Teğin tarafından Gazne’de )Afganistan-Irak) kurulmuştur Gazneli Mahmut döneminde Hindistan’a İslamiyeti yaymak amacıyla 17 kez sefer düzenlenmiş Gazneli Mahmut bu başarısından dolayı “sultan” ünvanını almıştır Sultan ünvanını kullanan ilk devlet Gazneliler’dir Devlet 1040 yılındaki Dandanakan savaşıyla yıkılmıştır

Büyük Selçuklu Devleti:
1040 Dandanakan savaşından sonra Gazneliler yıkılarak kurulmuştur Tuğrul beyin 1048 Bağdat seferiyle İslam dünyasının siyasi liderliği Türklerin eline geçmiştir Alparslan döneminde 1071 Malazgirt zaferiyle Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır Devletin en güçlü süreci Melikşah dönemidir Bu dönemin ünlü veziri Nizam-ül Mülk tarafından üniversite düzeyindeki ilk medrese olan Nizamiye Medresesi (Bağdat) açılmıştır Melikşah’ın ölümüyle devlet yıkılma sürecine girmiştir ve Anadolu’da I Beylikler dönemi ortaya çıkmıştır

Anadolu’da I Beylikler Dönemi
Alparslan döneminde Anadolu’nun Türkleşmesi için şöyle bir uygulama başlatılmıştır Fetih yapan komutanlar fethettiklere bölgelere yerleşerek içte serbest, dışta merkeze bağlı olarak işlerini yürüteceklerdir Bu durum merkeziyetçi devlet anlayışıyla bağdaşmaz Devlet yıkılma sürecine girdiğinde komutanlar birer birer bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir
1- Artukoğulları: Mardin – Diyarbakır
2- Saltukoğulları: Erzurum
3- Mengücekoğulları: Erzincan (Kemah)
4- Danişmendoğulları: Tokat – Sivas – Niksar
5- Çakabeyliği: İzmir[2]

Anadolu Selçuklu Devleti:
Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik’te kurulmuştur I Kılıçarslan döneminde başkent İznik’ten Konya’ya taşınmıştır (Bizans ve Haçlı seferlerinden korunmak için) Devlet Alanya, Antalya Sinop gibi yerleri alarak liman ticaretinin gelişmesini sağlamıştır Devlet Moğol istilaları sonucu yıkılmış ve Anadolu’da II Beylikler Dönemi başlamıştır

Anadolu’da II Beylikler Dönemi
1- Osmanoğulları: Söğüt ve Domaniç’te kurulmuştur
2- Karamanoğulları: Konya/Karaman’da kurulmuştur Kendilerini Anadolu Selçuklu devletinin varisi saymışlardır Bu yüzden Osmanlı devletinin hâkimiyetine girmemek için uzun süre direnmişlerdir 1277 yılında Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir
[1] İslamiyeti benimseyen ilk Türk boyu Karluk’lardır
[2] İlk Türk-İslam denizci beyliğidir