Lozan Barış Antlaşması ( 24 Temmuz 1923 )

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923)

MKemal görüşme için İzmir'i teklif etmiştir
Uluslararası antlaşmalara göre barış antlaşmaları tarafsız bir ülkede yapılması gerektiğinden bu isteğini İtilaf Devletleri kabul etmemiş ve Lozan görüşme yeri olarak kararlaştırılmıştır
Görüşmelere TBMM, İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya ve Japonya katılmıştır
Türk Devleti'ni temsilen İsmet Paşa gitmiştir
Boğazlarla ilgili görüşmelere SSCB ve Bulgaristan da dahil olmuş, ABD ise gözlemci olarak katılmıştır
Görüşmeler 20 Kasım 1922'de başlamıştır
TBMM, iki konuda kesinlikle taviz verilmemesini istemiştir, Kapitülasyonlar ve Ermeni yurdu

4 Şubat 1923'te görüşmeler kesilmiştir

Buna neden olan anlaşmazlıklar şunlardır:
Lozan Barış Antlaşması ( 24 Temmuz 1923 )[*]Boğazlar Sorunu[*]Kapitülasyonlar (en çok tartışılan konudur)[*]Musul-Kerkük[*]Osmanlı Devleti'nin Borçları Hayim Naum Efendi'nin arabuluculuk faaliyetleri sonucu karşılıklı verilen tavizler sonucu 23 Nisan 1923'te görüşmeler tekrar başlamıştır

24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması imzalanmıştır

Lozan Barış Antlaşması'nın Maddeleri
Suriye Sınırı, 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Antlaşması ile belirlendiği şekilde kabul edilmiştir

Irak Sınırı, Irak sınırının ileride İngiltere ve TBMM arasında yapılacak bir görüşme ile belirlenmesine karar verilmiştir

Yunanistan Sınırı, Mudanya Antlaşması'nda olduğu gibi kabul edilmiş, ancak savaş tazminatı olarak Yunanistan Karaağaç'ı Türkiye'ye bırakmıştır

Sovyet Sınırı, Gümrü, Moskova ve Kars Antlaşması ile belirlendiği gibi kalmıştır

Doğu Anadolu'da bir Ermeni Devleti kurulmasından vazgeçilmiştir

Kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmıştır

Adalar'dan,
Bozcaada ve Gökçeada Türk Devleti'ne,
Oniki Adalar İtalyanlar'a,
Diğer adalar ise Yunanistan'a bırakılmıştır

Türk Devleti'nin sınırları içindeki Yabancı Okullar Türk kanunlarına uyacaklar, okulların öğrenimini Türk Devleti düzenleyecektir

Fener Rum Patrikhanesi'nin yabancı kiliselerle ilişki kurmaması şartı ile Türkiye'de kalması kabul edilmiştir

Azınlıklara verilen ayrıcalıklar kaldırılmış, tüm azınlıklar Türk vatandaşı kabul edilmiştir

İstanbul'daki Rumlar hariç diğer yerlerdeki Rumlar'ın Yunanistan'a gönderilmesine, Batı Trakya hariç diğer yerlerdeki Türkler'in de Türkiye'ye gönderilmesine karar verilmiştir

Boğazlar Sorunu ise şu şekilde halledilmiştir:[*]Boğazların idaresi başkanlığını Türkler'in yapacağı bir komisyona bırakılmıştır

[*]Boğazların iki tarafında da 20 km'lik alanın askerden arındırılması kararlaştırılmış, buna rağmen olağanüstü bir durum olduğunda Türk tarafının boğazlara asker sokabilmesine izin verilmiştir

[*]Ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecek, savaş gemilerine ise tonaj sınırlaması getirilecektir

[*]İşgal güçleri İstanbul'u bir buçuk ay içinde boşaltacaklardır

Borçlar şu şekilde halledilmiştir:[*]Duyûn-u Umûmiye İdaresi kaldırılmıştır

[*]Osmanlı Devleti'nden ayrılan devletlere Osmanlı borçlarından hisse verilmiştir

[*]Osmanlı borçlarının büyük bir bölümünü TBMM ödemeyi kabul etmiştir

[*]Borçların Türk Lirası ve taksitler halinde ödenmesi karara bağlanmıştır

Lozan Barış Antlaşması'nın Önemi

Yeni Türk Devleti ve Misâk-ı Millî, düşmanlarımız tarafından resmen kabul edilmiştir
Askerî zaferler siyâsi zaferle sonuçlanmıştır
Türkiye savaş tazminatı ödememiştir
Kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmıştır
Ülke sınırları Irak sınırı hariç belli olmuştur
Türkiye açısından IDünya Savaşı sona ermiştir
Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması ile dış güçlerin içişlerimize karışması önlenmiştir
Millî Mücadele hareketi, bağımsızlık için uğraşan diğer milletlere de bir örnek olmuştur
Antlaşma, ITBMM tarafından imzalanmış, IITBMM tarafından onaylanmıştır

Lozan Antlaşması'ndan Kalan Problemler

Boğazlar Komisyonu milli egemenliğimizi kısıtlayan bir unsur olmuştur
Boğazlar Komisyonu Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile kaldırılmıştır
Musul alınamamış ve Irak sınırı kesinlik kazanmamıştır
Musul, Ankara Antlaşması ile Irak'a bırakılmıştır (5 Haziran 1926)
Ege Adaları ve Batı Trakya sorunu halledilmiş, fakat daha sonraki yıllarda yine sorun haline dönüşmüştür

09-10-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Lozan Barış Antlaşması ( 24 Temmuz 1923 ) LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923) MKemal görüşme için İzmir'i teklif etmiştir Uluslararası antlaşmalara göre barış antlaşmaları tarafsız bir ülkede yapılması gerektiğinden bu isteğini İtilaf Devletleri kabul etmemiş ve Lozan görüşme yeri olarak kararlaştırılmıştır Görüşmelere TBMM, İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya ve Japonya katılmıştır Türk Devleti'ni temsilen İsmet Paşa gitmiştir Boğazlarla ilgili görüşmelere SSCB ve Bulgaristan da dahil olmuş, ABD ise gözlemci olarak katılmıştır Görüşmeler 20 Kasım 1922'de başlamıştır TBMM, iki konuda kesinlikle taviz verilmemesini istemiştir, Kapitülasyonlar ve Ermeni yurdu 4 Şubat 1923'te görüşmeler kesilmiştir Buna neden olan anlaşmazlıklar şunlardır: Lozan Barış Antlaşması ( 24 Temmuz 1923 )[]Boğazlar Sorunu[]Kapitülasyonlar (en çok tartışılan konudur)[]Musul-Kerkük[]Osmanlı Devleti'nin Borçları Hayim Naum Efendi'nin arabuluculuk faaliyetleri sonucu karşılıklı verilen tavizler sonucu 23 Nisan 1923'te görüşmeler tekrar başlamıştır 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması imzalanmıştır Lozan Barış Antlaşması'nın Maddeleri Suriye Sınırı, 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Antlaşması ile belirlendiği şekilde kabul edilmiştir Irak Sınırı, Irak sınırının ileride İngiltere ve TBMM arasında yapılacak bir görüşme ile belirlenmesine karar verilmiştir Yunanistan Sınırı, Mudanya Antlaşması'nda olduğu gibi kabul edilmiş, ancak savaş tazminatı olarak Yunanistan Karaağaç'ı Türkiye'ye bırakmıştır Sovyet Sınırı, Gümrü, Moskova ve Kars Antlaşması ile belirlendiği gibi kalmıştır Doğu Anadolu'da bir Ermeni Devleti kurulmasından vazgeçilmiştir Kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmıştır Adalar'dan, Bozcaada ve Gökçeada Türk Devleti'ne, Oniki Adalar İtalyanlar'a, Diğer adalar ise Yunanistan'a bırakılmıştır Türk Devleti'nin sınırları içindeki Yabancı Okullar Türk kanunlarına uyacaklar, okulların öğrenimini Türk Devleti düzenleyecektir Fener Rum Patrikhanesi'nin yabancı kiliselerle ilişki kurmaması şartı ile Türkiye'de kalması kabul edilmiştir Azınlıklara verilen ayrıcalıklar kaldırılmış, tüm azınlıklar Türk vatandaşı kabul edilmiştir İstanbul'daki Rumlar hariç diğer yerlerdeki Rumlar'ın Yunanistan'a gönderilmesine, Batı Trakya hariç diğer yerlerdeki Türkler'in de Türkiye'ye gönderilmesine karar verilmiştir Boğazlar Sorunu ise şu şekilde halledilmiştir:[]Boğazların idaresi başkanlığını Türkler'in yapacağı bir komisyona bırakılmıştır[]Boğazların iki tarafında da 20 km'lik alanın askerden arındırılması kararlaştırılmış, buna rağmen olağanüstü bir durum olduğunda Türk tarafının boğazlara asker sokabilmesine izin verilmiştir[]Ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecek, savaş gemilerine ise tonaj sınırlaması getirilecektir[]İşgal güçleri İstanbul'u bir buçuk ay içinde boşaltacaklardır Borçlar şu şekilde halledilmiştir:[]Duyûn-u Umûmiye İdaresi kaldırılmıştır[]Osmanlı Devleti'nden ayrılan devletlere Osmanlı borçlarından hisse verilmiştir[]Osmanlı borçlarının büyük bir bölümünü TBMM ödemeyi kabul etmiştir[]Borçların Türk Lirası ve taksitler halinde ödenmesi karara bağlanmıştır Lozan Barış Antlaşması'nın Önemi Yeni Türk Devleti ve Misâk-ı Millî, düşmanlarımız tarafından resmen kabul edilmiştir Askerî zaferler siyâsi zaferle sonuçlanmıştır Türkiye savaş tazminatı ödememiştir Kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmıştır Ülke sınırları Irak sınırı hariç belli olmuştur Türkiye açısından IDünya Savaşı sona ermiştir Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması ile dış güçlerin içişlerimize karışması önlenmiştir Millî Mücadele hareketi, bağımsızlık için uğraşan diğer milletlere de bir örnek olmuştur Antlaşma, ITBMM tarafından imzalanmış, IITBMM tarafından onaylanmıştır Lozan Antlaşması'ndan Kalan Problemler Boğazlar Komisyonu milli egemenliğimizi kısıtlayan bir unsur olmuştur Boğazlar Komisyonu Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile kaldırılmıştır Musul alınamamış ve Irak sınırı kesinlik kazanmamıştır Musul, Ankara Antlaşması ile Irak'a bırakılmıştır (5 Haziran 1926) Ege Adaları ve Batı Trakya sorunu halledilmiş, fakat daha sonraki yıllarda yine sorun haline dönüşmüştür