Milli Vezin

Milli Vezin

Milli Edebiyat Döneminde Vezin - Milli Edebiyatta Vezin - Eski Türklerde Vezin

Eski Türklerin vezni hece vezni idiMahmudî Kaşgari lûgatindeki Türkçe şiirler hep hece veznindedirSonraları Çağatay ve Osmanlı şairleri taklit vasıtasıyla Acemlerden aruz veznini aldılarTürkistanda Nevai anadoluda Ahmet Paşa aruz veznini yükselttiSaraylar bu vezne kıymet veriyorlardı

Fakat halk aruz veznini bir türlü anlayamadıBu sebeple halk şairleri eski hece vezniyle şiirler söylemekte devam ettilerAhmet Yesevi,Yunus Emre,Kaygusuz gibi tekke şairleri ve Aşık Ömer Dertli Karacaoğlan gibi saz şairleri hece veznine sadık kaldılarTürkçülük zuhur ettiği zaman aruz vezniyle hece vezni yan yana duruyorduGuya birincisi havasın ikincisi avamın terennüm aletleri idi

Türkçülük lisandaki ikiliğe nihayet verirken vezindeki bu ikiliğe de lakayd kalamazdı ,hususiyle terkipli lisan aruz vezninden aruz veznide terkipli lisandan ayrılmadığı için bu iki osmanlı müessesesi hakkında aynı hükmü vermek lazımdıBinaenaleyh Türkçüler terkipli lisanla beraber,aruz veznide milli edebiyatımızdan kovmaya karar verdiler

Sade lisan,aruz veznine pek uymuyordu halbukihece vezniyle sade lisan arasında samimi bir akrabalık vardıSarayın ihmaline rağmen halk sade türkçeyle hece veznini iki kıymetli tılsım gibi sinesinde saklamıştıBu sebeple Türkçüler bunları bulmakta güçlük çekmediler

Bununla beraber hece vezni bazı şairlerimizi yanlış yollara sevkettiBunlardan bir kısmı Fransızların hece vezinlerinin taklide kalkıştılar; mesela Fransızların (alexandrine) dedikleri (6+6) vezninde şiirler yazdılarBu tecrübe aynı zamanda başka millatlerden vezin alınamayacağı kaidesinide meydana attıBu suretle bizdeki hece vezni tarafdarlığı başka lisanlara ait hece vezinlerine ihyaden ibaret bulunduğu taayyün etti

Hece veznine yanlış yola götüren şairlerden bir kısmı da yeni vezinler icadına kalkıştılarBunların yoktan var etmediği vezinlerden birçoğunu da halk kabul etmediBu suretle anlaşıldı ki milli vezinler halkın eskiden beri kullanmakta olduğu vezinlerle sonradan kabul edebildiği vezinlere münhasırdırHalkın hoşlanmadığı vezinler, hece tarzında olsa bile milli vezinlerden sayılamaz

Ziya Gökalp