Kristjan Jaak Peterson

Hayatı :
14 mart 1801'de , Riga'da doğan Peterson , kalabalık bir ailenin 3 çocuğudurBabası , güney Estonya kökenlidir ve bir kilisede hizmetli olarak çalışmaktadırAnnesi Letonya'lıdırPeterson , annesinin izniyle , Riga'da liseye yazılır1815-1818 yılları arasında , başarılı bir lise hayatı olurLisede , yabancı dillere ve klasik edebiyata ilgi duyar ve yeteneğini bu yönde geliştirir9 dili kolaylıkla konuşmaktadırBu diller ; İngilizce , İtalyanca , Almanca , Rusça , İsveççe , Fince , Latince , Yunanca ve İbrani'cedir
Liseden sonra , Tartu'ya taşınan Peterson ; 1819 yılının ocak ayında , Tanrı-bilim eğitimi almak için üniversiteye girerAncak , mezun olduktan sonra yapacağı papazlık görevi için , pek de istekli değildirBu yüzden , üniversitede , felsefe ve dil eğitimine yönelir
Peterson , Tartu'da , arkadaşlarının tersine kökenine sahip bir gençtiEston dilini akıcı bir şekilde konuşuyorduBazen , bir Eston giysisi olan ; uzun , siyah bir palto giyip , Tartu sokaklarında dolaşıyordu
1820 yılının ilkbaharında , sınavlarını veremediği için , eğitimini yarıda bırakırOnun akademik kariyer yapmasına engel olan durum , belki parasaldı ; belki de , onun keskin zekası ve sahip olduğu özgürlük düşünceleriydi
Peterson , bir süre sonra , Riga'ya geri dönerBurada , 2 yıl boyunca bohem hayatı yaşarYaşadığı bu hayat ve yoksulluk , vereme yakalanmasına neden olurPeterson , 4 ağustos 1822'de , hayata veda eder

Eserleri :
Peterson'un eserleri çok fazla değildir20 kadar Estonca şiiri vardırBunlar , lise çağında yazılmıştır3 Almanca şiiri , 1823'te , "Leipzig" adlı bir dergide yayınlanmıştırVe Eston felsefesini yansıtan bir düzyazısı vardır
Ayrıca , üniversite yıllarında , İsveççe dilbilgisi kitabı yazan Peterson ; Christfried Ganander'in , "Fin Mitolojisi" adlı eserini de , İsveççe'den Almanca'ya çevirmiştirBu eserin ; hem Eston edebiyatı , hem de Eston halk şiiri üzerinde , önemli etkileri olmuşturKitaptaki , "Eston Tanrıları" hipotezi ; kitabın bilimsel niteliği olmaması nedeniyle , "Sahte Mitoloji" olarak anılmaktadırFin mitolojisi , Eston mitolojisinin oluşumunu etkilemiştirAncak , yazar , kendi görüşlerini de katarak , Eston mitolojisinin temelini atarEston ulusal destanı , "Kalevipoeg" 'i derleyen Kreutzwald'a da esin kaynağı olur
Peterson'un , Eston dilinde yazdığı "Günce" 'si vardırYazar , bu "Günce" 'de , Estonların , kendilerinin köle olduklarına inandıklarını , kendisinin de onların köle kalacaklarını savunduğunu ; bu görüşleri nedeniyle de , arkadaşlarını kaybettiğini anlatır
Peterson'un şiirleri yayınlanmamış ; ancak , Parnu'da papaz olan dostu Rosenplanter tarafından , Eston dilini koruma açısından saklanmıştırŞiirler , yüzyılın başında , bir grup genç Eston yazar tarafından keşfedilmiştirBu yazarların başında , Gustav Swits gelir ve bu yazarlar , Peterson'un gerçek değerini bulmasını sağlarlarOnun öncü dehalardan biri olduğunu ilan ederek ; çağının çok farklı bir bireyi olduğunu ve Eston edebiyatının doğuşunda oynadığı , önemli rolü vurgularlar
Sanatı :
Estonya halk şiirini keşfeden Peterson , Eston dilinin güzelliğine ve zenginliğine inanmıştıAna diline duyduğu sevgiyi yazılarında anlatırAntik Yunan edebiyatına hayran olan şair , bu edebiyata öykünerek , bir Eston şiiri yaratma amacıyla yazmaya başlarKaleme aldığı İdil ve Od'lar Anakreon ve Theokritos'un şiirleriyle benzeşir
Şiirlerinde ; Rönesansçıların miras bıraktıkları akılcılık ve Klopstock gibi Alman romantik akım öncülerinin etkisiyle , doğal bir duygusalcılık görülürDostluk , umut , kadın güzelliği ve doğa betimlemeleri ; şiirlerinin ana konularıdırRomantik şiirlerinde ; kırsal kesimin yaşantısı ve dili , en iyi şekilde betimlenirFelsefi liriklerinde ise , Tanrı'nın yüceliğini ele alırİnsan aklının , Tanrı'nın ölümsüzlüğünden yaratıldığını vurgular
Peterson'un lirik şiirleri , Avrupa'nın en serbest ölçeğiyle yazılan şiirleridirBu şiirlerde , uzun dizeler arasındaki 2 ya da 3 heceyi geçmeyen zayıf bağlantılar , sık sık yapılan yinelemeler ; onun yaratım gücüne ve ritmik düzenliliğine yardımcı olurAlman şair Klopstock , onun serbest ölçü stilini örnek alarak , onun açtığı yolda ilerlemiştir
Kaynakça :
Estonian Literature Loone Ots/1998
Brave İntroduction a L'histoire de la Litterature Estonienne
Antoine Chalvin