Kristjan Jaak Peterson
 

Hayatı :
14 mart 1801'de , Riga'da doğan Peterson , kalabalık bir ailenin 3. çocuğudur.Babası , güney Estonya kökenlidir ve bir kilisede hizmetli olarak çalışmaktadır.Annesi Letonya'lıdır.Peterson , annesinin izniyle , Riga'da liseye yazılır.1815-1818 yılları arasında , başarılı bir lise hayatı olur.Lisede , yabancı dillere ve klasik edebiyata ilgi duyar ve yeteneğini bu yönde geliştirir.9 dili kolaylıkla konuşmaktadır.Bu diller ; İngilizce , İtalyanca , Almanca , Rusça , İsveççe , Fince , Latince , Yunanca ve İbrani'cedir.
Liseden sonra , Tartu'ya taşınan Peterson ; 1819 yılının ocak ayında , Tanrı-bilim eğitimi almak için üniversiteye girer.Ancak , mezun olduktan sonra yapacağı papazlık görevi için , pek de istekli değildir.Bu yüzden , üniversitede , felsefe ve dil eğitimine yönelir.
Peterson , Tartu'da , arkadaşlarının tersine kökenine sahip bir gençti.Eston dilini akıcı bir şekilde konuşuyordu.Bazen , bir Eston giysisi olan ; uzun , siyah bir palto giyip , Tartu sokaklarında dolaşıyordu.
1820 yılının ilkbaharında , sınavlarını veremediği için , eğitimini yarıda bırakır.Onun akademik kariyer yapmasına engel olan durum , belki parasaldı ; belki de , onun keskin zekası ve sahip olduğu özgürlük düşünceleriydi.
Peterson , bir süre sonra , Riga'ya geri döner.Burada , 2 yıl boyunca bohem hayatı yaşar.Yaşadığı bu hayat ve yoksulluk , vereme yakalanmasına neden olur.Peterson , 4 ağustos 1822'de , hayata veda eder.

Kristjan Jaak Peterson
 

Eserleri :
Peterson'un eserleri çok fazla değildir.20 kadar Estonca şiiri vardır.Bunlar , lise çağında yazılmıştır.3 Almanca şiiri , 1823'te , "Leipzig" adlı bir dergide yayınlanmıştır.Ve Eston felsefesini yansıtan bir düzyazısı vardır.
Ayrıca , üniversite yıllarında , İsveççe dilbilgisi kitabı yazan Peterson ; Christfried Ganander'in , "Fin Mitolojisi" adlı eserini de , İsveççe'den Almanca'ya çevirmiştir.Bu eserin ; hem Eston edebiyatı , hem de Eston halk şiiri üzerinde , önemli etkileri olmuştur.Kitaptaki , "Eston Tanrıları" hipotezi ; kitabın bilimsel niteliği olmaması nedeniyle , "Sahte Mitoloji" olarak anılmaktadır.Fin mitolojisi , Eston mitolojisinin oluşumunu etkilemiştir.Ancak , yazar , kendi görüşlerini de katarak , Eston mitolojisinin temelini atar.Eston ulusal destanı , "Kalevipoeg" 'i derleyen Kreutzwald'a da esin kaynağı olur.
Peterson'un , Eston dilinde yazdığı "Günce" 'si vardır.Yazar , bu "Günce" 'de , Estonların , kendilerinin köle olduklarına inandıklarını , kendisinin de onların köle kalacaklarını savunduğunu ; bu görüşleri nedeniyle de , arkadaşlarını kaybettiğini anlatır.
Peterson'un şiirleri yayınlanmamış ; ancak , Parnu'da papaz olan dostu Rosenplanter tarafından , Eston dilini koruma açısından saklanmıştır.Şiirler , yüzyılın başında , bir grup genç Eston yazar tarafından keşfedilmiştir.Bu yazarların başında , Gustav Swits gelir ve bu yazarlar , Peterson'un gerçek değerini bulmasını sağlarlar.Onun öncü dehalardan biri olduğunu ilan ederek ; çağının çok farklı bir bireyi olduğunu ve Eston edebiyatının doğuşunda oynadığı , önemli rolü vurgularlar.
Sanatı :
Estonya halk şiirini keşfeden Peterson , Eston dilinin güzelliğine ve zenginliğine inanmıştı.Ana diline duyduğu sevgiyi yazılarında anlatır.Antik Yunan edebiyatına hayran olan şair , bu edebiyata öykünerek , bir Eston şiiri yaratma amacıyla yazmaya başlar.Kaleme aldığı İdil ve Od'lar Anakreon ve Theokritos'un şiirleriyle benzeşir.
Şiirlerinde ; Rönesansçıların miras bıraktıkları akılcılık ve Klopstock gibi Alman romantik akım öncülerinin etkisiyle , doğal bir duygusalcılık görülür.Dostluk , umut , kadın güzelliği ve doğa betimlemeleri ; şiirlerinin ana konularıdır.Romantik şiirlerinde ; kırsal kesimin yaşantısı ve dili , en iyi şekilde betimlenir.Felsefi liriklerinde ise , Tanrı'nın yüceliğini ele alır.İnsan aklının , Tanrı'nın ölümsüzlüğünden yaratıldığını vurgular.
Peterson'un lirik şiirleri , Avrupa'nın en serbest ölçeğiyle yazılan şiirleridir.Bu şiirlerde , uzun dizeler arasındaki 2 ya da 3 heceyi geçmeyen zayıf bağlantılar , sık sık yapılan yinelemeler ; onun yaratım gücüne ve ritmik düzenliliğine yardımcı olur.Alman şair Klopstock , onun serbest ölçü stilini örnek alarak , onun açtığı yolda ilerlemiştir.
Kaynakça :
Estonian Literature Loone Ots/1998
Brave İntroduction a L'histoire de la Litterature Estonienne
Antoine Chalvin