Portakal Çiçeği Kokulu Finike | Antalya

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-04-2012

T a r i h i

Elmalı yakınlarında yapılan kazılar erken bronz çağı yerleşimini ortaya çıkarmıştır

Finike ilçe sınırlarında ve yakın çevrede birçok tarihi kalıntı bulunmasına rağmen bunların tarihi Semahöyük kadar eskiye gitmemektedir

Bu kalıntılarda yapılan arkeolojik araştırmalarda elde edilen bulguların en eskileri Likya uygarlığından kalanlardır

Limyra Tiyatrosu yüksek bir tepeye yaslanmaktadır

Tam sahne binası üzerinden karayolu geçtiği için tamamı kazılarak hala gün ışığına çıkarılamamıştır

Şehrin içinde tektonik hareketler yüzünden yer değiştiren su kaynağı, bir kaya mezarının içinden kaynamakta ve şehir harabelerinin üzerinden akarak denize ulaşmaktadır

Bu resimde görülen Bizans Kilisesi de suyun altında kalan yapılardan birisidir

Burayı bilenler, denizden çıktıktan sonra mutlaka buraya uğrayıp duşlarını burada alırlar…

Kilise, aslında Ptolemaion yapısına ulaşan Roma yolunun yanına kurulmuştur

Bu yol üzerinde de bugün sadece temelleri kalan bir Propylaion, yani süslü bir giriş kapısı bulunmaktaymış

Doğu Akdeniz ticaretinin gelişmesi önce Persler`i, daha sonra Büyük İskender`i Likya`ya çekmiş ve İskender M

Ö

330 yılında bütün Likya`yı denetimi altına almıştır

Likyalılar bu istilaya karşı koymamışlar ve teslim olmuşlardır

Büyük İskender`in ölümünden sonra denetimin zayıflaması, zaman zaman Suriye, Mısır ve Rodos`un Likya`da hegomonya kurmalarına yol açmıştır

Roma Dönemine Ait Büyük Hamam

Erken Hristiyanlığın başlamasıyla, Myra (Demre) bölgede yayılan Hristiyanlığın merkezi haline gelmiştir

Helenler ve Romalılar döneminde her türlü değerlerini kaybeden Likyalılar Bizans hakimiyeti ile eriyip gitmişlerdir

Bizans döneminde kısa dönemli Arap saldırı ve işgallerini yaşayan bölge, Bizans hakimiyetinden sonra 1207-1308 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti`nin hakimiyetinde kalmıştır

1426 yılında Osmanlı idaresi başlamıştır

Osmanlı idaresinde Elmalı kazasına bağlı bir nahiye merkezi iken 1914 yılında kaza olan Finike 1919-1921 yılları arasında İtalyanların kısa süren işgaline uğramıştır

Arykanda

Finike'nin 33 km kuzeyinde, Finike-Elmalı karayolu üzerinde bulunan Arif köyünün kuzey doğusunda kalıntıları bulunan antik şehirdir

Şehir Beydağları'nın güney eteklerinde sarp bir yamaçta teraslar üzerine kurulmuştur

Şehrin kuzey tarafı tamamen sarp ve kayalıktır

Şehir dağlık olan kuzey tarafı hariç surlarla çevrilmiştir

Fakat bu surların şu anda neredeyse tamamına yakını yıkılmış, yok olmuştur

Antik kentte yerleşimin M

Ö

2000'li yıllara kadar uzandığı tahmin edilmektedir

Ama bulunan en eski kalıntılar, çanak, çömlek parçaları ve sikkeler M

Ö

5

yüzyıla ait olanlardır

Arykanda M

Ö

2

yüzyılda bir oy hakkı ile Lykia Birliği'nde temsil ediliyordu

M

S

2

yüzyılda Roma egemenliğinin ve halkının da 4

yüzyıldan itibaren hristiyanlaşmaya başladığı biliniyor

Nal Tepesinin İç Yapısı

Kalıntıların daha çok eğimli olan güney tarafta yer almasına karşılık, doğu yanında, tek katlı, duvarları düzenli işlenmiş ve üstleri beşik tonozlarla örtülü mezarlar bulunmaktadır

Bu mezarların batısında Gymnasium olarak tanımlanan bir bina yer almakta olup, daha kuzeyde Grek tiyatrosu tipinde oldukça sağlam kalmış küçük bir tiyatro bulunmaktadır

Tiyatronun batısında bulunan teras duvarları stadyuma aittir

Stadyum normal ölçülerin yarısında yapılmış bir koşu pistine sahiptir ve şehrin dikkate değer yapılarındandır

Tiyatro

Tiyatronun bir alt terasında ise oldukça geniş bir alanı kaplayan agora ve odeon yer alır

Gymnasiumun kuzeydoğusunda bir Roma tapınağı, şehrin batı tarafında ise kayaya oyulmuş mezarlar bulunmaktadır

Şehirden doğuya doğru giden yol üzerinde, muhtemel bir antik yol boyunca sıralanan mezarlar bulunur

Bir zamanlar gösterişli olan bu eserler günümüzde yıkıntı halindedir

Nekropol

Arykanda'nın su ihtiyacı gerçekten büyük beceri ve su mühendisliği gerektiren tesislerle sağlanmıştır

Aykırıçay'ın çıktığı yerde sarp kaya yüzlerine oyulmuş dört ayrı seviyedeki kanal bu görevi yerine getirmektedir

Alttan ikincisi en geniş kanal olup yaklaşık 60 cm genişliğe ve 15 cm derinliğe sahiptir

Yer, yer kaya yüzündeki oyukları aşmak için duvar örülerek kanalın devamlılığı sağlanan bu su yolu şehirde pek muhtemelen gymnasiumun batısındaki iki büyük sarnıçta sona ermektedir

Odeon

Arykanda, Antalya, Finike-Elmalı yolu üzerinde Yaşgöz çayının (Başgöz çayı) doğusundaki Bey Dağı’nın güney-batı yamacındadır

Limyra (Turunçova, Zengerler)

Finike ile Kumluca arasında, Kumluca'ya 11 km

uzaklıktadır

Geçmişi MÖ

V

yüzyıla kadar bilinmektedir

MS

141 yılında bir depremle büyük ölçüde harabolan Limyra daha sonra yeniden gelişme kaydetmiş ve MS

VII

ve IX

yüzyıllarda arap istilalarına dayanamayıp terkedilmiştir

Kent; Akropol, Antik Yerleşim Alanı ve Nekrapol olmak üzere 3 ayrı bölümden oluşmaktadır

Şehrin içinde tektonik hareketler yüzünden yer değiştiren bir su kaynağı, bir kaya mezarının içinden kaynamakta ve şehir harabelerinin üzerinden akarak denize ulaşmaktadır

Bu resimde görülen Bizans Kilisesi de suyun altında kalan yapılardan birisidir

Turunçova'dan Elmalı'ya giden yolun sağında görülen ilginç kaya mezarları Limyra'ya ait değildir

08-04-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Portakal Çiçeği Kokulu Finike \| Antalya T a r i h i Elmalı yakınlarında yapılan kazılar erken bronz çağı yerleşimini ortaya çıkarmıştır Finike ilçe sınırlarında ve yakın çevrede birçok tarihi kalıntı bulunmasına rağmen bunların tarihi Semahöyük kadar eskiye gitmemektedir Bu kalıntılarda yapılan arkeolojik araştırmalarda elde edilen bulguların en eskileri Likya uygarlığından kalanlardır Limyra Tiyatrosu yüksek bir tepeye yaslanmaktadır Tam sahne binası üzerinden karayolu geçtiği için tamamı kazılarak hala gün ışığına çıkarılamamıştır Şehrin içinde tektonik hareketler yüzünden yer değiştiren su kaynağı, bir kaya mezarının içinden kaynamakta ve şehir harabelerinin üzerinden akarak denize ulaşmaktadır Bu resimde görülen Bizans Kilisesi de suyun altında kalan yapılardan birisidir Burayı bilenler, denizden çıktıktan sonra mutlaka buraya uğrayıp duşlarını burada alırlar… Kilise, aslında Ptolemaion yapısına ulaşan Roma yolunun yanına kurulmuştur Bu yol üzerinde de bugün sadece temelleri kalan bir Propylaion, yani süslü bir giriş kapısı bulunmaktaymış Doğu Akdeniz ticaretinin gelişmesi önce Persler`i, daha sonra Büyük İskender`i Likya`ya çekmiş ve İskender MÖ 330 yılında bütün Likya`yı denetimi altına almıştır Likyalılar bu istilaya karşı koymamışlar ve teslim olmuşlardır Büyük İskender`in ölümünden sonra denetimin zayıflaması, zaman zaman Suriye, Mısır ve Rodos`un Likya`da hegomonya kurmalarına yol açmıştır Roma Dönemine Ait Büyük Hamam Erken Hristiyanlığın başlamasıyla, Myra (Demre) bölgede yayılan Hristiyanlığın merkezi haline gelmiştir Helenler ve Romalılar döneminde her türlü değerlerini kaybeden Likyalılar Bizans hakimiyeti ile eriyip gitmişlerdir Bizans döneminde kısa dönemli Arap saldırı ve işgallerini yaşayan bölge, Bizans hakimiyetinden sonra 1207-1308 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti`nin hakimiyetinde kalmıştır 1426 yılında Osmanlı idaresi başlamıştır Osmanlı idaresinde Elmalı kazasına bağlı bir nahiye merkezi iken 1914 yılında kaza olan Finike 1919-1921 yılları arasında İtalyanların kısa süren işgaline uğramıştır Arykanda Finike'nin 33 km kuzeyinde, Finike-Elmalı karayolu üzerinde bulunan Arif köyünün kuzey doğusunda kalıntıları bulunan antik şehirdir Şehir Beydağları'nın güney eteklerinde sarp bir yamaçta teraslar üzerine kurulmuştur Şehrin kuzey tarafı tamamen sarp ve kayalıktır Şehir dağlık olan kuzey tarafı hariç surlarla çevrilmiştir Fakat bu surların şu anda neredeyse tamamına yakını yıkılmış, yok olmuştur Antik kentte yerleşimin MÖ 2000'li yıllara kadar uzandığı tahmin edilmektedir Ama bulunan en eski kalıntılar, çanak, çömlek parçaları ve sikkeler MÖ 5 yüzyıla ait olanlardır Arykanda MÖ 2 yüzyılda bir oy hakkı ile Lykia Birliği'nde temsil ediliyordu MS 2 yüzyılda Roma egemenliğinin ve halkının da 4 yüzyıldan itibaren hristiyanlaşmaya başladığı biliniyor Nal Tepesinin İç Yapısı Kalıntıların daha çok eğimli olan güney tarafta yer almasına karşılık, doğu yanında, tek katlı, duvarları düzenli işlenmiş ve üstleri beşik tonozlarla örtülü mezarlar bulunmaktadır Bu mezarların batısında Gymnasium olarak tanımlanan bir bina yer almakta olup, daha kuzeyde Grek tiyatrosu tipinde oldukça sağlam kalmış küçük bir tiyatro bulunmaktadır Tiyatronun batısında bulunan teras duvarları stadyuma aittir Stadyum normal ölçülerin yarısında yapılmış bir koşu pistine sahiptir ve şehrin dikkate değer yapılarındandır Tiyatro Tiyatronun bir alt terasında ise oldukça geniş bir alanı kaplayan agora ve odeon yer alır Gymnasiumun kuzeydoğusunda bir Roma tapınağı, şehrin batı tarafında ise kayaya oyulmuş mezarlar bulunmaktadır Şehirden doğuya doğru giden yol üzerinde, muhtemel bir antik yol boyunca sıralanan mezarlar bulunur Bir zamanlar gösterişli olan bu eserler günümüzde yıkıntı halindedir Nekropol Arykanda'nın su ihtiyacı gerçekten büyük beceri ve su mühendisliği gerektiren tesislerle sağlanmıştır Aykırıçay'ın çıktığı yerde sarp kaya yüzlerine oyulmuş dört ayrı seviyedeki kanal bu görevi yerine getirmektedir Alttan ikincisi en geniş kanal olup yaklaşık 60 cm genişliğe ve 15 cm derinliğe sahiptir Yer, yer kaya yüzündeki oyukları aşmak için duvar örülerek kanalın devamlılığı sağlanan bu su yolu şehirde pek muhtemelen gymnasiumun batısındaki iki büyük sarnıçta sona ermektedir Odeon Arykanda, Antalya, Finike-Elmalı yolu üzerinde Yaşgöz çayının (Başgöz çayı) doğusundaki Bey Dağı’nın güney-batı yamacındadır Limyra (Turunçova, Zengerler) Finike ile Kumluca arasında, Kumluca'ya 11 km uzaklıktadır Geçmişi MÖ V yüzyıla kadar bilinmektedir MS 141 yılında bir depremle büyük ölçüde harabolan Limyra daha sonra yeniden gelişme kaydetmiş ve MS VII ve IX yüzyıllarda arap istilalarına dayanamayıp terkedilmiştir Kent; Akropol, Antik Yerleşim Alanı ve Nekrapol olmak üzere 3 ayrı bölümden oluşmaktadır Şehrin içinde tektonik hareketler yüzünden yer değiştiren bir su kaynağı, bir kaya mezarının içinden kaynamakta ve şehir harabelerinin üzerinden akarak denize ulaşmaktadır Bu resimde görülen Bizans Kilisesi de suyun altında kalan yapılardan birisidir Turunçova'dan Elmalı'ya giden yolun sağında görülen ilginç kaya mezarları Limyra'ya ait değildir