Konu
:
Kırıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılır?
Yalnız Mesajı Göster
Kırıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılır?
07-27-2012
#
1
Prof. Dr. Sinsi
Kırıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılır?
Sık görülen ve tehlikeli olan sakatlanmalardan birisi olan kırıkların ne gibi belirtileri olduğunu bölge bölge bu yazımızdan okuyabilir, kırıklar hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz
Düşmeler ve kırılmaları tanımak için temel bilgiler
Düşmelere bağlı yaralanmalar yumuşak doku ezilmeleri sıyrıklar bağ kopmaları adale yırtıkları kırıklar ve baş - boyun yaralanmaları gibi çeşitli yaralanma türlerini karşımıza getirir
Düşmeyi hazırlayan bir çok koşu saymak mümkündür:
- Önlemsiz dayanmış bir merdiven
- Kötü aydınlatılmış kat merdivenleri
- Yükseğe çıkmak için konmuş masa ve sandalyeler
- Islak veya kaygan yüzey
- Kıvrık halı kenarı yerde duran ağır bir cisim
- Alçak korkuluklu balkon
- Ani denge kayıpları
Düşme sonucu deri üstünde veya altında bir takım sorunlar oluşabilir
Deri üstünde düşme sonucu oluşan sorunlar:
Abrazyon - sıyrık
Sert cisim veya pütürlü yüzeylerin derinin üst kısımlarını sıyırması abrazyon olarak tanımlanır
Sıyrıklar tek başına olabileceği gibi yüzeydeki bir sıyrık altta bir hematomu bu da daha alttaki bir bağ veya adale yırtığını hatta kırığı işaret edebilir
Bu bakımdan abrazyonların önemsenmesi gerekir
Bazen boyalı yüzeylerden sıyrığın içine giren renkli maddeler bir tör dövme gibi sıyrık iyileştikten sonra iz olarak kalırlar
B- Deri altında düşme sonucu oluşan sorunlar:
Hematom
Hematom çarpma sonucu derinin altındaki kılcal damarların kopmasıyla meydana gelen kan birikintisidir
Hematom sonucu bölge şişer kızarır ağrır; deri altında kanama devam ettiği sürece şişme artar
Hematom gelişmesini 5 - 10 dakikalık bir sürede tamamlar ve şişme durur
Böyle bir durumda yapılacak en doğru hareket bölgeye soğuk uygulama yapmaktır
(örn
buz torbası)
Soğuk hematom gelişmesini durdurur ağrıyı azaltır bir süre sonra (30 dk
) ağır tamamen kaybolur
Ancak bundan sonraki evrede günler içinde bölge morarır bir hafta sonra sarı - yeşil bir renk alır şiş giderek azalır ve toplanan kan tam olarak vücut tarafından emilince ortadan kaybolur
Hematomun 1
günden sonraki tedavisinde bölgesel heparinli pomatlar kullanılabilir
Ancak bölgesel tedavi yapılması da hematomlar ortalama 15 - 21 gün içinde iyileşirler
Bazen iki cisim arasında sıkışan parmak veya tırnakların altında da hematom oluşabilir
Bölgeyi soğutmak en doğru harekettir
Tırnak altında oluşan hematomların cerrahi yolla boşaltılması ağrıyı derhal durdurur iyileşmeyi kolaylaştırır
Burkulma
Vücuttaki eklemler bir veya birden fazla kemiğin kaygan yüzeylerden birbirlerine temas ettikleri yerlerdir
Eklemlerin yüzeyleri kıkırdak dokusuyla kaplıdır
Hareketli eklemlerin bir kısım 180 derece dönüş yapabildikleri halde bazılarının hareketleri kısıtlıdır
Eklemlerin dönüş veya hareket yapmadıkları yönlerde aşırı zorlanmaları veya dışarıdan üzerlerine doğrudan darbe almaları mafsal bağların kopmaları ile sonuçlanır
Burkulmalarda ilk 0 - 4 saat içinde bölgesel soğuk uygulaması ve ilgili oynağın (mafsalın) bandaj veya uygun bir malzeme kullanılarak sargılanması ya da elastik bandaj adı verilen esneyebilir sargı elemanlarıyla hareketsiz hale getirilmesi gerekir
Sakatlanan bölgeye kesinlikle vücut ağırlığı bindirilmemeli ve tıbbi yardım için hekime müracaat edilmelidir
Bu koşullarda bandaj veya tespit süreci 21 gün civarındadır
Çıkıklar
Eklemleri saran bağların kopma ve yırtılmaları sonunda bazı mafsallar çalışamaz duruma gelirler
En çok görülen çıkık aşırı gerilme ve esneme sırasında oluşabilen çene mafsalı çıkığı ile aşırı zorlamalar nedeniyle oluşan omuz mafsalı çıkıklarıdır
Omuz mafsalı çıkığı olan bir kişi bu omuzunu hareket ettiremez ağrısından yakınır ve kol aşağı sarkık durumda kalır
Böyle bir şikayetle karşılaşıldığında yapılacak en doğru hareket kolu boyuna bir eşarpla asmak ve doktora müracaat etmektir
Kırıklar
Kol kırıkları
- Düşmelerde bu kırık tipi sıklıkla görülür
Şiddetli ağrı yapar
- Kol kırıklarında kırık bölgesine 50 - 700 cc
kanama olur
Ön kol kırıkları
- Ön kolda iki uzun kemik vardır; biri veya ikisi birden kırılabilir
- En çok görülen kırık el bileğine yakın yerden olandır
Bu kırık el açıkken öne doğru el üzerine düşmeyle meydana gelir
Kırıktan sonra ön kol çatal sırtına benzeyen bir deformasyon gösterir
Kırık kol sağlam tarafla karşılaştırılırsa kolayca tanı konulabilir
Üstteki deride herhangi bir yaralanması olmayan kırık tipi kapalı kırık olarak isimlendirilir
Eğer kırığın üzerindeki deri yaralanmışsa veya kırık kemiğin bir ucu deriden dışarıya çıkmışsa bu açık kırıktır
Her iki kırık türü de tespit edilmeli ve hareketsiz hale getirilmelidir
Bacak kırıkları
Kalça ve diz arası bölgeye uyluk diz altı bölgeye baldır denmektedir
Uyluk kemiği kırıkları daha çok yaşlıların düşmelerinde görülür
Sırtüstü yatan hastada kırık taraftaki ayak dışa dönük durur
Şiddetli ağrı vardır
Bacak şiş durur
Kaburga Kemiği Kırıkları
Göğüs kafesine isabet eden darbelerde bir veya birden fazla kaburga kemiği kırılabilir
Kaburga kemiği kırıklarının en önemli belirtisi kırık bölgesinde nefes almayı engelleyecek kadar çok ağrı olmasıdır
Ağrı ıkınma ve öksürmeyle artar
İstirahat konumunda bu ağrı azalır
Birden fazla kaburga kemiğinin kırılması göğsün fiziksel destek görevini ortadan kaldırır
böylece her nefes alışta akciğer genişleyeceğine göğüs duvarı içeri çöker ve solunum fonksiyonu bozulur
Bu koşulda hastayı en kısa zamanda tam teşekküllü bir hastaneye götürmek gerekir
Tüm kaburga kemiği kırıklarında doktora müracaat şarttır
Basit kaburga kırıkları 21 günde kendiliğinden iyileşir
Boyun Kırıkları
Başa isabet eden darbeler ve düşmelerde boyun kemikleri kırılır ve omurilik bası altında kalabilir
Bu durum çok tehlikelidir
Çünkü insanın solunumunu yöneten kaslara giden sinirlerin bu hizada kesi veya basıya uğraması ani solunum durması ve ölümlere sebebiyet verir
Boyun kırıkları açısından en tehlikeli durumda olan hasta bilinci yerinde olmayan hastalardır
Böyle bir hastada aksi kanıtlanana kadar boyunda kırık veya benzeri bir problemin olduğu varsayılmalı ve boyun uygun koşullarda tespit edilene kadar hasta kımıldatılmamalıdır
bu gibi hastaların solunum yollarının açık tutulabilmesi için dikkatli davranmak ve hastaya zarar vermemek gerekir
Beyin Sarsıntısı - Kafa Travması
Kafatasına sert bir cisimle vurulması veya başın sert bir yüzeye çarpılmasıyla kafa travması oluşur
Darbenin şiddetli olmaması halinde beyin sarsıntısı denen durum görülür
Darbenin isabet ettiği yerde bir hematom oluşur
Bu bölge ağrılıdır
Hastanın başı döner midesi bulanır
Kendisine ne olduğunu hatırlayamaz (hafıza kaybı)
Şiddetli darbeler kafatasında çatlak ve kırıklar oluşturabilir
Beyni örten zarlar arasında veya beyin yüzeyinde kopan kılcal damarlar yerel hematom meydana getirebilirler
Bu koşullarda hastada; şuur kaybı bulantı olmaksızın fışkırır tarzda kusma hafıza kaybı kan basıncında düşme ve burun deliklerinden ağzından kan gelmesi görülebilir
Düşmeler ve Kırılmalarda Alınması Gereken Önlemler Nelerdir
- Çocuklarınız için merdiven başlarına engel koyun
- Kıvrık halı kenarını düzeltin
- Oyuncak gibi ayağa takılacak malzemeleri ortadan kaldırın
- Balkon kapılarını pencereleri kapalı tutun ve çocukların ulaşamayacağı bir yere ek kilit koyun
- Merdivenleri iyi aydınlatın
- Banyo küvetinin tabanını kaymayı engelleyen malzemelerle kaplayın
- Banyo küvetinin yakınına sağlam bir tutanak demiri taktırın
- Yere dökülen sıvı sabun sıvı deterjan gibi malzemeleri hemen silin
- Kaygan yüzeylerin temizliği sırasında yaşlıları ve çocukları uzak tutun
- Kullanacağınız merdivenin sağlam olmasına dikkat edin
- Ev ve apartman merdivenlerinden inerken trabzana tutunun
- Yüksek yerlere ulaşmak için masa ve iskemle gibi benzeri şeyleri üst üste koymayın
- Temizlik yaptıktan sonra yerlerin ve merdivenlerin kaygan olduğu konusunda ev halkını uyarın
Düşmeler ve kırılmalarda yapılması gerekenler nelerdir
- Hematom oluşmuş bölgeyi buz torbasıyla soğutun
- Tırnak altında oluşan hematomlar için doktora başvurun
- Sıyrıkları antiseptik çözeltiyle yıkayın (Örn
Battikon) üzerine antibiyotikli merhem sürerek steril pansumanla kapatın
- Kırık olduğunu varsaydığınız kol bacak veya bileği diğeriyle karşılaştırın
Şekil bozukluğu varsa kırıktır
- Kırılan kolu bir eşarpla üçgen askı şeklinde boyuna asın
- Kaburga kemiği kırıklarında mutlaka doktora müracaat edin
Sadece ağrıyı azaltmak için kırık bölgesinin üstüne yumuşak bir yastık dayayıp bağlayın
- Yerde bilinçsizce yatan hastaların boyunları kırık olabilir
Onlara özel bir boyun desteği takmadan yerinden kımıldatmayın
Bu amaçla uzunca ve enli bir sünger parçası veya uygun olarak katlanmış bir çarşaf kullanılabilir
- Burkulmalarda kısa süre için bölgeye buz torbası uygulayın ve elastik bandajla eklemi sarın
- Burkulmalarda bölgeyi vücut seviyesinden yükseğe kaldırın
- Çene çıkıkları için bir cerraha gidin
- Omuz çıkıklarında kolu bir eşarpla boyuna asın ve doktora müracaat edin
- Kol kırıklarında hastayı sırtüstü yatırıp iki bacak arasına battaniye veya katlanmış çarşaf yerleştirerek 4 - 5 yerden eşarpla birbirine bağlayın
- Kafa travması geçiren hasta için mutlaka hastaneye müracaat edin
Başta kanayan bir yara varsa gazlı bez ya da kullanılmamış havlu ile kapatıp sıkıca bastırın
Düşmeler ve kırılmalarda yapılmaması gerekenler nelerdir
- Kırık olan bacak kol veya ayak bileğini kesinlikle hareket ettirmeyin
- Kırık yere sıcak kompres uygulamayın
- Bölge üzerine yabancı maddeler sürmeyin
- Kırık üzerine et ve soğan gibi maddeler koymayın
- Kırık çıkıkçıya gitmeyin
Önkol kırıklarında önkol ve el bileğini de hareketsizleştirmek için bölge düz ve sert bir desteğe sarılıp tespit edilir
Bu desteğe atel işleme de atelleme denir
Atel olarak tahta parçası karton parçası hatta birkaç kat yapılmış bir gazete bile kullanılabilir
Daha sonra atel üçgen bir askıyla boyuna asılır
Böylece atele alınan ön kol üçgen bir boyun askısıyla taşınır
Morarma dolaşım bozukluğunu gösterir
Müracaat edilen doktor bu konuda uyarılmalıdır
Prof. Dr. Sinsi
Kullanıcının Profilini Göster
Prof. Dr. Sinsi Kullanıcısının Web Sitesi
Prof. Dr. Sinsi tarafından gönderilmiş daha fazla mesaj bul