Sümer Ve Babil Mitolojisi

Sümer Dini:

İÖ IV binyılda Aşağı Mezapotamya'da yaşayan halkların inançları Sümer dünyası XIX yüzyılda keşfedilinceye inanç alanının temel bilgilerinde bir hayli değişiklikler olmuştur Türkistan bozkırlarından Dicle'yle Fırat deltasına inen bu çok becerikli ve bilgili ulus* bölgelerinin kuzeyinde yaşayan Akad'larıda etkileyerek* olağan üstü bir uygarlık geliştirmiştir Patesi ya da Ensi adını verdikleri rahip-krallarla yönetiliyorlardı Bugün için onlardan daha öncesi bulunmadığına ve bilinmediğine göre* keşfedildikleri tarihe kadar başka uluslara maledilen birçok uygarsal ve inançsal buluşların onların ürünü olduğu kabul edilmektedir Onlardan kalan Gılgamış Destanı'yla Enuma Eliş(Gökyüzünde) adlı yaratılış efsanesi* başka uluslara maledilen birçok inançların Sümer kaynaklı olduklarını kesin olarak meydana çıkarmıştır Örneğin artık bilinmektedir ki Yahudilerin sanılan Tufan tasarımı onlarındır* Suriyelilerin Adonis'e dönüştürdükleri Babillilerin Tammuz'u onalrın Dumu-zid'idir* Samilerin Anu ve daha sonra Yunanlıların Uranus'a dönüştürdükleri tanrıların babası onların An'ıdır* Akdeniz'in ünlü Kybelesi onların Ki (Toprak ana)'sidir* Samilerin ilkin İştar ve Asarte'ye dönüştürdükleri onların İnanna'sıdır Samilerin Sin'i onların Nanna (Ay-tanrı) ve Şamaş'ı onların Utu(Güneş-tanrı)'sudur Samilerin Ea'sı onların Enkisi'dir Yunanlıların Hades'i onların Kur(Ölüler ülkesi)'u ve Elysion'u onların Dilmun(Cennet)'udur* Yunanlıların Persephone'si onların Ereşkigal'idir* Yunanlıların ünlü yedi bilge'si Mezapotamya'nın en eski yedi kentine uygarlığı getiren Sümer bilgeleridir Bu örnekler daha da çoğaltılabilir Sümer uzmanlarından NK Sandars şöyle demektedir: "Gılgamış* elbette bir İskender* bir Odysseus* bir Herakles* bir Samson* bir Dermot ya da Gawain değildir Ama Gılgamış'ın öyküsü anlatılmamış olsaydı bu kahramanların hiçbiri şimdiki ölçüde hatırlanmazdı" Çünkü çeşitli tasarımların ortaya koyduğu bu kahramanlar Sümer'li Gılgamış'tan pek çok şey almışlardır Sandars'ın da belirttiği gibi örneğin "ortaçağın İskender'inde Gılgamış'ın birçok özelliğini bulabiliriz" Dermot'la dövüşen vahşi adam* Gılgamış'la dövüşen Enkidu'nun tıpkısı denilebilir Birçok tanrıları Anadolu'ya maleden Halikarnas Balıkçısı(Cevat Şakir Kabaağaçlı) bile "Büyük ana tanrıçanın sevgilisi Attis'in menşeini bulmak için Sümer'lere gitmeli"(Anadolu Tanrıları* İstanbul 1962* s 89) der ve onu Sümer'lerin Dumu-zid'ine bağlar Samiler* Mezapotamya'yı istila edince Sümer tanrılarını benimsemişler* ne var ki onların adlarını ve özelliklerin çoğunu değiştirmişlerdir Kaldı ki Mezapotamya'nın çeşitli kentlerinde de ortak tanrılar aynı adla anılmazlardı Ayrıca* her kentin koruyucu özel bir tanrısı da vardı Kimi kaynaklarda bu adlar birbirlerine karıştırılmış ve Sümer tanrıları çoğunlukla Sami dilindeki adlarıyla tanıtılmıştır Sümer tanrılarının adlarını yeniden düzenleyen Prof Kramer'e göre önce su vardı Tanrı An (Gök An-sar: Tüm gök)'la tanrı Ki(Toprak Ki-sar: Tüm dünya) bu sudan doğdular Onların birleşmesinden Enlil(Hava) meydana geldi* gökle toprağın arasını doldurdu Enlil* karanlık göğü aydınlatmak için Nanya (Ay)'yı yarattı Nanna da Utu (Güneş)'yla İnanna (Aşk ve savaş)'yı yarattı Samilerde bu tanrılar Sin (Nanna)* Şamaş(Utu) ve İştar(İnanna) adlarıyla anılırlar Enlil ilkin An (Samilerde Anu)'ın buyrukalrını yerine getiriyordu* sonra dünyayı Ki'nin elinden alarak yönetmeye başladı* daha sonrada An'ın yerine geçti ve bütün evrenin egemeni oldu* aynı zamanda Nippur kentinin koruyucusuydu An'la Ki'den doğan bir başka tanrıda tatlı suların ve bilgeliğin tanrısı Enki (Samilerde Ea Prof Kramer "An'ın çocuğu olduğu söylenebilir" demekle yetiniyor* Enuma Eliş'de ileri sürülen bu doğumu kesin bulmuyor)'dir* sanatı koruyor ve derinde yaşıyordu Enlil toprağın egemenliğini eline geçirdiği sırada İnanna'nın ablası gök-tanrılaçalardan Ereşkigal'i Kur(Yeraltı ülkesi)'a kaçırmıştı Bu yeraltı ülkesinde Annunaki (yargıçık yapan ve An'ı soyundan gelen yeraltı tanrıları)'ler vardı* ülkenin kapısını Neti(Samilerde Nedu) bekliyordu Gılgamış Destanı'nda bunlardan başka şu tanrıların adları anılmaktadır: Adad (Fırtına yağmur tanrısı)* Antum (An'ın karısı)* Absu (Tanrıları meydana getiren su)* Aruru (Yaratıcı tanrıça Endiku'yu kilden yarattı)* Aya (Utu'nun şafağı ve gelini)* Belit-Şeri (Yeraltı yargıçlarının zabıt katibi)* Dilmun (Cennet Sadece tanrılar gidebiliyor* bir de tufan'dan kurtulup ölümsüzleştirilen Utnapiştim ya da başka bir anlatımdaki adıyla Ziusudra orada yaşıyor)* Dumuzi (Ya da Dumu-zid Samilerde Tammuz ya da Temmu Verimlilik tanrısı Çoban demek İnanna'nın da kocası)* Endukugga ve Nindukugga (Yeraltı tanrı ve tanrıçası Enlil'in ana-babası)* Enkidu (Aruru'nun yarattığı yabanıl yaratık Daha sonra hayvanların koruyucu tanrısı oluyor)* Enugi (Sulama tanrısı)* Haniş (Kötü havayı haber veren göksel varlık)* Humbaba ya da Huvava (Sedir ormanı bekçisi canava* Anadolu'lu bir tanrı olduğu sanılıyor)* İgigi (Gök tanrılarının ortak adı)* İnsan-akrep (Tanrıların karşıtı Su tarafından tanrılarla savaşmak için birçokları yaratılmış Güneşin battığı yerde nöbetçi)* İrkalla ( Ereşkigalin bir başka adı)* İşullana (An'ın bahçivanı Aşkına karşılık vermediğinden ötürü İnanna tarafından köstebeğe dönüştürüldü)* Lugabanda (Çoban-tanrı Aynı zamanda kral Gılgamış'ın babası ya da koruyucusu)* Mammetum (Alınyazısı-tanrısı)* Namtar (Uğursuzluk şeytanı* hastalık getirici Yeraltı ülkesinin başpapazı)* Nergal (Yeraltı tanrıEreşkigal'in kocası)* Ningal (Ay tanrısının karısı* güneşin annesi)* Ningirsu (Ninurta'nın eski adı Verimlilik tanrısı)* Nirnurta (Ningirsu'nun yeni adı Savaş ve bereket tanrısı)* Gizzida ya da Ningizzida (Bereket tanrısı Hayat ağacının efendisi olarak niteleniyor Büyü de yapıyor Daha sonra Dumu-zid'le birlikte göğün kapısını bekliyor)* Ninhursag (Ana tanrıça Ki'nin başka adı Enki'nin karısı)*Ninki (Ninhursag ya da Ki'nin bir başka adı olduğu sanılıyor Destanda Enlil'in annesi)* Ninsun( Bilgelik tanrıçası Lugulbanda'nın karısı ve Gılgamış'ın annesi)* Nisaba (Tahıl-tanrıça)* Puzur-Amurri (Utnapiştim'in dümencisi)* Samukan (Sığırların tanrısı)* Siduri ya da Sabit (Şarap yapımcı kadın İnanna'nın bir başka adı olabileceği öne sürülüyor)* Silili (Göksel kırsak* göksel aygırın da annesi)* Şullat (kötü hava habercisi Haniş'in bir başka biçimi) Şulpay (Şölen yöneticisi tanrısı) Ubara-Tutu (Utnapiştim'in babası* mitolojik kral)* Utnapiştim (Sümerlilerin Ziusudra'sına Samilerin verdiği ad Ünlü tufan kahramanı)* Urşanabi (Utnapiştimin'in kayıkçısı Dilmun'a gitmek için ölümcül suları hergün geçiyor)* Yedi bilge (Yedi kente uygarlık getiren getiren Sümer bilgeleri)



Tiamat* the Dragon Goddess of Chaos and Darkness* is battled by Marduk* God of Justice and LightThis might indicate the change from a matriarchal to a patriarchal system that obviously took place

Asur-Babil Dini:

Mezapotamya çoktanrıcılığı Mezapotamya* Dicle'yle Fırat nehirleri arasındaki bölgenin adıdır İÖ XI yüzyıla doğru Türkistan bozkırlarından ve Elam dağlarından inen Sümerler bu bölgeye egemen olarak büyük bir uygarlık kurmuşlardı İlkel totemleriyle canlıcılık inançlarını geliştirerek çoktanrıcılığın özel bir biçimi olarak kent-tanrıcılığı oluşturdular* Kent-tanrıcılığı* bütünüyle* canlıcılık anlayışıyla geliştirilmiş bir totemcilik uzantısıdır İlkel kabilelerde nasıl her kabilenin koruyucu bir totemi varsa öylece her kentin koruyucu tanrısı olmuştur Bu tanrı* kendilerine korku veren ya da yarar sağlayan hayvan* yıldız* güneş* toprak* deniz dağ vb gibi doğa varlık ya da olayların canlılık anlayışıyla kişileştirilmiş biçimidir Örneğin Mezapotamya'da hem denizci* hem tarımcı bir ulus haline gelen Sümerler* denizi kişileştirip adına Tiamat demişlerdir Kentlerin bu totem-tanrıları* ülke çapında bir çoktanrıcılık meydana getirmiştir Kent-tanrılarının gücü * kentlerinin gücüyle artmış ya da azalmıştır İÖ XXV Yüzyıldan ihtiabaren Asurlular ve Babilliler bu bölgeye egemen olunca Sümer çoktanrıcılığı buldular ve
ve kendi kent-tanrılarıyla Sümer tanrılarını birleştirdiler Asur-Babilonya uygarlığı* Sümer uygarlığının üstüne kurulmuş ve kültürünü ondan alan bir uygarlıktır Bu uygarlık* özellikle Hamurabi(2003-1961) çağında doruğuna yükselmiştir 282 maddelik ünlü Hamurabi yasasını Hamurabi'ye tanrı Şamaş (Marduk)'ın yazdırdığına inanılır

Derleyen: - Arch Fiend