01-28-2012
|
#12
|
Şengül Şirin
|
Afganistan cumhuriyeti,afganistan demokratik cumhuriyeti
AFGANİSTAN CUMHURİYETİ ( 1973 -78)
ABD ve SSCB"ye bağımlılıktan kurtulmaya çalışan Davud Han,İslam ülkelerine yöneldiGene toplumsal ve ekonomik reformlara giriştiPakistan başbakanı Zülfikar Ali Bhutto ile,Peştu sorunuyla ilgili bir deneme anlaşması gerçekleştirdiDavud Han"ın hazırladığı anayasa 1977"de Ayan Meclisince kabul edildiDavud Han devlet başkanı sıfatıyla kendi aile çevresinden ,yakınlarından,hatta devrik kraliyet ailesinin üyelerinden kurulu bir hükümeti iş başına getirdiBunun üzerine 10 yıldır ayrı çalışan iki sol örgüt,Halk ve Bayrak Partileri Davud Han"a karşı yeniden birleştilerHalk kanadı,lideri Hafızullah Amin"in düzenlediği bir darbeyle Davud Han devrildikendisi ve aile üyelerinin çoğu öldürüldü27 Nisan 1978"de Afgan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu
AFGANİSTAN DEMOKRATİK CUMHURİYETİ
Devrim konseyi başkanlığına ,başbakanlığa ve Afganistan Demokratik Halk Partisi genel sekreterliğine Nur Muhammed Taraki getirildiHafızullah Amin ile bayrak kanadı önderlerinden Babrak Karmal başbakan yardımcılıklarına atandılarAma Halk ve Bayrak kanatları arasındaki birlik hızla bozulduOrduya dayanan Halk kanadı giderek güçlendiTaraki yönetiminin reform programında kadınlara eşit haklar,toprak reformu ve klasik Marxist-Leninist doğrultuda yönetsel önlemler yer alıyorduTemel Afgan kültür öğeleriyle çatışan bu program ve siyasal baskılar ,nüfusun geniş kesimlerini karşısına aldı1978 yazında Nuristan"da ilk ayaklanmalar patlak verdi ve eşgüdümsüz de olsa tüm ülkeye yayıldı
Mart 1979"da Hafızullah Amin Başbakan olduAyaklanmalar karşısında Afgan ordusu güçsüz kalınca,Amin Sovyet askeri yardımına başvurduTaraki ve Amin yanlıları arasındaki bir çatışmada Taraki öldürüldüAMin,Pakistan"dan ve ABD"den güvenlik desteği kazanmaya çalışırken,24 Aralık 1979 gecesi Sovyet birlikleri Afganistan"a girdilerAmin öldürüldü ve başbakanlığa ,Devrim Konseyi başkanlığına ve ADHP genel sekreterliğine Babrak Karmal getirildiKarmal,Haziran 1981"de başbakanlık görevini Sultan Ali Keştmend"e devrettiSovyet birliklerine ve hükümet askerlerine karşı gelişen genel ve dağınık silahlı direniş yanında ,ADHP"nin Bayrak ve Halk kanatları arasındaki iktidar mücadelesi de sürdüYerel önderler ülke içinde bölgesel iktidarlarını güçlendirirken ,Peşaverdeki bazı dinsel önderler de hem etkinlik ve yandaş kazanabilmek,hem de Arap ülkelerinin mali desteğini sağlayabilmek için birbirleriyle çekişiyorlardı1980"de ülke içindeki bazı bölgesel gruplar Sovyet işgaline karşı birleştiler"Mücahid" olarak adlandırılan güçlerin silahlı direnişi 1984"te yoğunlaştı1985"te ülkedeki Sovyet askerlerinin sayısı 115 bine ulaşmıştıKabil hükümetinin İran ve Çin Halk Cumhuriyeti"yle ilişkileri de giderek bozuldu1986"da uzaklaştırılan Babrak Karmal"ın yerine ADHP genel sekreterliğine getirilen Muhammed Necibullah ülkenin yeni önderi oldu1987"de kabul edilen yeni anayasayla ülkenin adı Afganistan Cumhuriyeti olarak değiştirildi
Sovyet birliklerine ve Kabil hükümetine karşı silahlı direnişi sürdüren güçler arasında Afgan Mücahidleri İslami İttihadı ile Hizb-i İslami yanında ADHP"nin Halk kanadı da yer almaktaydıYıllarca süren başarısız işgalin ardından Sovyetler Birliği Mayıs 1988-Şubat 1989 arasında kuvvetlerini Afganistan"dan çekti
Necibullah yönetiminin Nisan 1992"de çökmesi üzerine çeşitli İslamcı grupların oluşturduğu bir koalisyon iktidarı geçtiAralık ayından devlet başkanlığına Burhaneddin Rabbani seçildiGülbeddin Hikmetyar önderliğindeki Hizb-i İslami yönetime karşı silahlı mücadeleyi sürdürdü
Kaynak;AnaBritannica cilt 1 frmsinsinet için derlenmiştir
__________________
Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır
|
|
|
|