Cevap : Madde Madde Referandum Analizi-1

14 Madde: Adaletin Denetimi
Bilindiği üzere Anayasa’nın mevcut 144 Maddesinin kenar başlığı “Hâkim ve Savcıların Denetimi” şeklinde olup, bu maddenin içeriğine göre ise özetle “Hâkimlerin ve Savcıların idari yönden görevlerine ilişkin denetimleri Adalet Bakanlığının izni ile Adalet Müfettişleri tarafından yapılmakta; ya da soruşturma ve inceleme konusunda Adalet Bakanı isterse hakkında inceleme ya da soruşturma yapılan hâkim ya da savcıdan daha kıdemli bir hâkim ya da savcıya yaptırabilir” şeklindedir
Yeni düzenleme ile kenar başlığı değiştirilerek “Adalet hizmetlerinin denetimi”“Adalet hizmetleri ile savcıların idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişleri eliyle yapılır Buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir” Şeklindedir şeklinde olmaktadır Maddenin içeriği ise
Bu yeni düzenleme ile denetimler Adalet Bakanlığınca müfettişler ya da iç denetçiler eliyle yapılmaktadır Soruşturma ve inceleme işlemleri ise sadece müfettişler eliyle yapılmaktadır Bir başka açıklama ile adalet işleri kapsamında hâkimler ve idari yönden savcılar hem müfettişler hem de hakim ya da savcı mesleğinden olan iç denetçiler eliyle denetlenmektedir Hakim ve savcıların soruşturma ve inceleme işlemleri ise kendisinden daha kıdemli olan hakim ya da savcılara yaptırılması şeklindeki uygulamanın mahsurları olabileceği düşüncesinden hareketle sadece müfettişlere yaptırılmaktadır Bu yeni uygulama ile iç denetçi ilave edilirken soruşturmaların yalnızca müfettişler eliyle yapılması Bakanlık adına tedbir olarak gözükmektedir Nitekim meslektaşların birbirinin soruşturmasını sağlıklı yapmasını beklemek bu ülkeyi ve bu ülkedeki meslektaşlık kültürünü bilmemek demektir Hem de yargıda bunca beklenmedik sürprizler gün yüzüne çıkmışken…


15 Madde: Askeri Mahkemeler Yalnızca Askerlikle İlgili Suçlara Bakacak
Bilindiği üzere Anayasa’nın mevcut halinde Askeri Yargı 145 Maddede düzenlenmiş olup, bu maddeye göre askeri yargı askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülmektedir Disiplin mahkemeleri adından da anlaşılacağı üzere asker kişilerin askerlik mesleği ile ilgili işledikleri disiplin suçlarına bakan mahkemedir Askeri mahkemeler ise asker kişilerin; askeri olan suçlar, asker kişiler aleyhine işledikleri suçlar, askeri mahallerde işledikleri suçlar ve askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler Diğer bir ifade ile asker kişilerin işledikleri tüm suçlarda bu mahkemeler yargılamaktadır Askeri yargının bir başka boyutu ise sivilleri yargılayan boyutu olup, sivillerin askerlikle ilgili suçları ile askeri mahallerde asker kişilere karşı işledikleri suçları yargılamaktadır Kısaca özetlemek gerekirse üç farklı yargılama çeşidi bulunmakta olup, birisi disiplin suçlarının yargılanması, ikincisi asker kişilerin diğer suçlarının yargılanması, üçüncüsü ise sivillerin askerlikle ilgili ve askeri mahallerde asker kişilere karşı işledikleri suçların yargılanması şeklindedir
Referandumun “Evet” çıkmasıyla bu maddenin değişecek olan yeni şekli ise aynen şöyledir “Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz”
Görüldüğü üzere yeni şekli ile yalnızca askerlerin askerlik mesleği ile ve askerlik görevine ilişkin suçları askeri mahkemede yargılanacaktır Buna karşılık Devletin güvenliğine ve Anayasal düzene karşı işlenmiş olan suçlar mutlaka sivil mahkemelerde yargılanacaktır Bir diğer çok önemli konu ise savaş hali dışında sivillerin mutlaka sivil mahkemelerde yargılanacak olmasıdır Özetlemek gerekirse askeri mahkemeler yalnızca askerlerin disiplin suçlarına ve askerlik mesleği ile ilgili suçlarına bakacak, siviller her halükarda savaş hali dışında sivil mahkemelerde yargılanacak ve en önemli konu ise artık darbe suçları mutlaka sivil mahkemelerde yargılanacaktır
Bu değişikliği zorunlu kılan sebeplere bakacak olursak öncelikle şunu hemen belirtmek gerekir ki emir komuta ile işleyen askeri yargının bağımsız karar verebileceğini düşünmek insan doğasına aykırıdır Diğer bir konu ise yıllardan beri tartışılan iki başlı yargı konusudur Yani aynı ülkede hem de üniter devlette iki farklı yargı sisteminin var olması hem teknik açıdan sorunlar yaratmakta hem de ülkede yaşayan insanların adalete olan güvenlerini zedelemektedir Bir diğer önemli neden ise aslında bu değişikliği kaçınılmaz kılan konu da denebilir ki o da “Ergenekon davası” sürecindeki tıkanmalardır Asrın davası olarak nitelendirilen bu davanın sağlıklı yürümesi ve adil bir karar çıkması bence biraz da bu referandum sonucuna bağlıdır
Sonuç itibariyle yargıda devrim niteliğinde değişiklik öngören bu iki madde adaleti tesis etmek adına yargı sisteminin rayına oturması ve hukuk devleti ilkesinin gerçek anlamına bir adım daha yaklaşması adına büyük önem taşımaktadır

analiz76@mynetcom

__________________