Psikiyatride Sık Kullanılan Terimler

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-04-2012

Psikiyatride Sık Kullanılan Terimler

Psikiyatride tanı ve tedavi sürecinde çeşitli kavramlar kullanılır

Aşağıda psikiyatri ile ilgili sık kullanılan çeşitli terimlerin açıklamalarına yer verilmiştir

Acting out: Uyumsuz davranışın tekrarıdır

Psikoterapi sırasında alttaki duyguların sözel anlatısı yerine geçer

Afektif uygunsuzluk: Kişinin tepkileri koşullara uyumsuzdur

Şizofreni, afektif bozukluklar ve organik durumlarda görülür

Affekt: Duygu durum,mizaç

Ajitasyon: Motor huzursuzluk, subjektif anksiyete ile birlikte olur

Anksiyete bozukluğu ve depressif bozuklukta görülür

Akatizi: Exstrapiramidal sistemin fonksiyon bozukluğuna bağlı motor huzursuzluk

Antipsikotik ilaçlara bağlı yan etki

Amnezi: Bellek kaybı

Alzheimer gibi bir organik beyin bozukluğuna,Korsakov sendromuna, dissosiatif bozukluk veya depresyon gibi fonksiyonel pisikiyatrik bir duruma bağlı olabilir

Asindetik: Düsünceler arasında mantıksal bağın olmayışı

Şizofrenide görülebilir

Şovalye hareketi düşünce biçimi ile eş anlamlıdır

Astenik: Güçsüz,uygunsuz

Ateksitimi: Duyguları verbalize edememe

Somatizasyon bozukluğu ıçin bir neden olarak kabul edilir

Çevresellik: Aşırı detaylı düşünce ve/veya konuşmadır

Belli bir noktanın çevresinde dolaşma vardır

Bu durum bazen epilepsi,düşük zeka ve obsessif kişilikte de olur

Delirium: Organik beyin bozukluğuna bağlı olarak sanrı ve varsayımlarla belirli akut bilinç bulanmasıdır

Demans: Kronik,genellikle dönüşü olmayan kognitif fonksiyon bozukluğudur

Organik beyin bozukluğuna bağlıdır

Depersonalizasyon: Kişiliği rüya gibi reddetmektir

Anksiete,depresyona ikincil olabilir

Gençlerde görülebilir

Deplasman: Duygunun kişi veya objeden başka bir nesneye kabul edilebilir türde naklidir

Depresyon: 1-Patolojik olması gerekmeyebilen üzüntü ile belirli bir mizaç durumudur

2-Depresif bozukluk

Derealizasyon: Dış dünyanın rüya gibi gerçekdışı algılanmasıdır

Depersonalizasyon ile bir likte görülür

Dismorfofobi: Bedenin bir bölümünün anormal görüldüğüne dair düşüncedir

Disosiasyon: Bilincin bir bölümünün,geri kalanından ayrılmasıdır

Örnek:Rahatsız eden bir olayı unutma gibi

Düşünce bloku: Şizofrenide görülen düşüncenin aniden duraksamasıdır

Düşünce karışması: Kişinin düşünceleri başkalarının onun kafasına soktukları
düşünceler olabilir veya kişinin kendi düşünceleri çekilmekte veya
yayınlanmaktadır

Şizofrenide görülür

Düşünce sıkışması: Manide görülür

Aşırı konuşma ve düşünce vardır

Düşünce uçuşması: Manik hastalarda sık görülür

Düşünce akımında anlık değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan ani değişmelerdir

Efori: Artmış biçimde iyi hissetmektir

Örneğin, organik beyin bozukluğu ve manik hastalarda görülebilir

Ego: Kişiliğin genellikle bilinçli ve gerçekle bağlantısı olan parçasıdır

Ekolali ve ekopraksi: Kişi başkalarının konuşma ve davranışlarını taklit eder

Fiksasyon: Kişilik gelişiminin olgunlaşmamış bir dönemde duraksamasıdır

Fobi: Belli bir nesne veya durumdan aşırı korkudur

Fonksiyonel: Biyolojik nedene bağlı olmayan;psikolojik faktörlerle oluşan bozuklukları tanımlamak için kullanılır

Füg: Bir tür bilinç değişimidir

Depresyonda disossiyatif bozukluklarda post-epileptik durumlarda ,alkol ve ilaca bağlı durumlarda ve kafa travmasından sonra görülebilir

Hallüsinasyon: Dış uyaran olmaksızın yanlış algılamadır

Fonksiyonel psikoz veya organik beyin bozukluklarında görülür

İşitme,görme,dokunma,somatik,koku ve tat biçiminde olabilir

İşitme halüsinasyonları en sık görülür

Şizofrenide üçüncü tekil şahsın sesleri duyulur

İkincil tekil şahısların sesleri çoğu bozuklukta duyulur

Afektif bozukluklarda ise kişinin mizacı ile ilgilidir

Hipokondriyazis: Sağlık konusunda aşırı dert etmektir

İd: Kişiliğin ilkel ve büyük kısmı bilinç dışı olan parçasıdır

Dürtülerle doyuma ulaşmak için uğraşır

İllüzyon: Bir uyaranın yanlış algılanmasıdır

Ruhsal hastalık kadar normal kişilerde de görülebilir

İnkar: İç ve dış dünyada gerginliği azaltmak için bilinç dışı bazı bilgileri reddetmektir

Katatoni: Mutizm ve hareketsizlikle belirlidir

Bilinçte bozulma yoktur

Şizofrenide görülür

Kelime salatası: Şizofrenide görülebilen neolojizmlerden oluşan ve düşünceyi anlaşılmaz hale getiren durumdur

Kompülsiyon: Kişinin direncine rağmen kafadan atamadığı düşünceyi atmak için yaptığı hareket

Yapmadığında kötü bir şey olacakmış gibi bir duyguya kapıldığı hareket

Konfabulasyon: Kişinin kendisinin inandığı düzmecelerdir,bellek kusurlarını örter

Özellikle Korsakof Sendromunda olmak üzere amnestik durumlarda ortaya çıkar

Konversiyon: Baskılanmıs duygunun bedensel belirtiler biçiminde ortaya çıkmasıdır (konversiyon histerisi)

Libido: 1-Cinsel dürtü,2-Genel psişik enerji

Manyerizm: Konuşma veya hareketin yapay veya abartılmış biçimidir

Negativizm: Beklenilen yanıt veya davranışın tam tersini göstermektir

Neolojizm: Şizofrenide görülür

Herhangi bir şeyi hasta için anlamlı bir sözcükle isimlendirmedir

Nevroz: Gerçek ve içgörü ile bağlantısı kopmayan strese karşı ortaya çıkan bir rahatsızlıktır

Obsesyon: Kişiyi rahatsız eden,istediği halde kafasından atamadığı düşüncelerdir

Otizm: 1-Otistik düsünce:Birey kisisel fantezi ve sanrılara gömülmüstür

Düsünceleri dış gerçeklerden ayrılmıştır

Şizofrenide görülebilir

2-Çocukluk otizmi:Bir çocukluk psikozudur

Ödipal: Karşı cinsten ebeveyne bilinçdışı istekle belirli bir durumdur

Aynı cinsten olan ebeveyne öfke vardır

Özdeşleşme: Genellikle hayranlık duyulan başka bir kişinin özelliklerini bilinçli veya bilinçsiz benimsemedir

Parapraksi: Dil sürçmeleri,unutkanlıklar gibi küçük bozukluklarla giden bilinç dışı duyguları belirliyen bir tablodur

Perseverasyon: Konuşma veya hareketin sürekli tekrarıdır

Organik beyin bozukluklarında görülür

Projeksiyon: Kişisel yetersizlikleri ve kabul edilemez duyguları dış dünyadaki kişilere ve faktörlere yansıtmadır

Suçlanmayı önlemek için bilinçdışı kullanılan bir yoldur

Psikosomatik: Mental nedenlere bağlı fizyolojik disfonksiyondur

Psikoz: Sanrı ve halüsinasyonlarla belirli ruhsal bozukluktur

Psödodemans: Geriye dönebilir bir fonksiyonel bozuklukta, örneğin: depresyonda kognitif fonksiyonların bozulmasıdır

Psödohalusinasyon: Görme veya işitme biçiminde kişinin iç dünyasından
gelen algılama bozukluğudur

Kişi durumu gerçekdışı olarak değerlendirir

Rasyonalizasyon: Kişinin davranışlarının gerçek nedenini hafifleterek açıklamasıdır

Reaksiyon formasyon: Kabul edilebilir düşünce baskılanmıştır

Kişi olanı biteni karşıtı ile açıklamaya çalışır

Referans fikirleri: Dış olayları yanlış yorumlamadır

Paranoid durumlarda ortaya çıkabilir

Hiç psikiyatrik bozukluğu olmayan titiz ve genç insanlarda da olabilir

Regresyon: Düşünce,duygu ve davranışların ilkel dönemlere dönmesidir

Represyon: Bilinçten çıkarılan, kabul edilemeyen düşünce ve impulslardır

Rezistans: Psikoterapi sırasında bilinçdışı materyalin yorumlarına direnç göstermektir

Sanrı: Eldeki bilgilerle yanlışlığı gösterilemeyen, sosyal grupla aykırılık gösteren yanlış inançtır

Fonksiyonel psikoz ve organik psikozlarda görülür

En sık kuşku biçiminde ortaya çıkar

Affektif durumla depresyon veya manide uyum gösterir

Depresyonda suçluluk, nihilistik ve hipokondriyak sanrılar, manide büyüklük sanrıları görülür

Dinsel ve cinsel sanrılar ek örneklerdir

Birincil(otokton) sanrılar birden bilince gelir

Bunu sanrılı mizaç izler

Şizofreninin ilk belirtilerindendir

Ardında sanrılı algılama, sanrılı bellek görülür

İkincil sanrılar ardından elabore olarak gelir

Sınır vaka: 1-Psikoterapistler tarafından psikoz sınırında görülen hastalar için kullanılan terimdir

2 - DSM/IVte bir kişilik tipidir

Siklotimik: Mizaç değişikliği eğiliminde olan bir kişilik tipidir

Somatizasyon: Duygusal gerginliği, fizik yakınma biçiminde anlatmaktır

Sterotipi: Şizofrenide görülebilir

Anlamsız,rahatsız edici tekrar edici, hareketlerdir

Süblimasyon: Engellenmiş isteklerin sosyal yönden kabul edilebilir kanallara yönlendirilmesidir

Süperego: Kişiliğin eleştiren parçasıdır

Anne,baba standartlarına göre gelişir

Verbijerasyon: Bir sözcüğün veya cümlenin sürekli tekrarıdır

11-04-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Psikiyatride Sık Kullanılan Terimler Psikiyatride Sık Kullanılan Terimler Psikiyatride tanı ve tedavi sürecinde çeşitli kavramlar kullanılır Aşağıda psikiyatri ile ilgili sık kullanılan çeşitli terimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Acting out: Uyumsuz davranışın tekrarıdır Psikoterapi sırasında alttaki duyguların sözel anlatısı yerine geçer Afektif uygunsuzluk: Kişinin tepkileri koşullara uyumsuzdur Şizofreni, afektif bozukluklar ve organik durumlarda görülür Affekt: Duygu durum,mizaç Ajitasyon: Motor huzursuzluk, subjektif anksiyete ile birlikte olur Anksiyete bozukluğu ve depressif bozuklukta görülür Akatizi: Exstrapiramidal sistemin fonksiyon bozukluğuna bağlı motor huzursuzluk Antipsikotik ilaçlara bağlı yan etki Amnezi: Bellek kaybıAlzheimer gibi bir organik beyin bozukluğuna,Korsakov sendromuna, dissosiatif bozukluk veya depresyon gibi fonksiyonel pisikiyatrik bir duruma bağlı olabilir Asindetik: Düsünceler arasında mantıksal bağın olmayışıŞizofrenide görülebilirŞovalye hareketi düşünce biçimi ile eş anlamlıdır Astenik: Güçsüz,uygunsuz Ateksitimi: Duyguları verbalize edememe Somatizasyon bozukluğu ıçin bir neden olarak kabul edilir Çevresellik: Aşırı detaylı düşünce ve/veya konuşmadırBelli bir noktanın çevresinde dolaşma vardırBu durum bazen epilepsi,düşük zeka ve obsessif kişilikte de olur Delirium: Organik beyin bozukluğuna bağlı olarak sanrı ve varsayımlarla belirli akut bilinç bulanmasıdır Demans: Kronik,genellikle dönüşü olmayan kognitif fonksiyon bozukluğudurOrganik beyin bozukluğuna bağlıdır Depersonalizasyon: Kişiliği rüya gibi reddetmektirAnksiete,depresyona ikincil olabilirGençlerde görülebilir Deplasman: Duygunun kişi veya objeden başka bir nesneye kabul edilebilir türde naklidir Depresyon: 1-Patolojik olması gerekmeyebilen üzüntü ile belirli bir mizaç durumudur2-Depresif bozukluk Derealizasyon: Dış dünyanın rüya gibi gerçekdışı algılanmasıdırDepersonalizasyon ile bir likte görülür Dismorfofobi: Bedenin bir bölümünün anormal görüldüğüne dair düşüncedir Disosiasyon: Bilincin bir bölümünün,geri kalanından ayrılmasıdırÖrnek:Rahatsız eden bir olayı unutma gibi Düşünce bloku: Şizofrenide görülen düşüncenin aniden duraksamasıdır Düşünce karışması: Kişinin düşünceleri başkalarının onun kafasına soktukları düşünceler olabilir veya kişinin kendi düşünceleri çekilmekte veya yayınlanmaktadırŞizofrenide görülür Düşünce sıkışması: Manide görülürAşırı konuşma ve düşünce vardır Düşünce uçuşması: Manik hastalarda sık görülürDüşünce akımında anlık değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan ani değişmelerdir Efori: Artmış biçimde iyi hissetmektirÖrneğin, organik beyin bozukluğu ve manik hastalarda görülebilir Ego: Kişiliğin genellikle bilinçli ve gerçekle bağlantısı olan parçasıdır Ekolali ve ekopraksi: Kişi başkalarının konuşma ve davranışlarını taklit eder Fiksasyon: Kişilik gelişiminin olgunlaşmamış bir dönemde duraksamasıdır Fobi: Belli bir nesne veya durumdan aşırı korkudur Fonksiyonel: Biyolojik nedene bağlı olmayan;psikolojik faktörlerle oluşan bozuklukları tanımlamak için kullanılır Füg: Bir tür bilinç değişimidirDepresyonda disossiyatif bozukluklarda post-epileptik durumlarda ,alkol ve ilaca bağlı durumlarda ve kafa travmasından sonra görülebilir Hallüsinasyon: Dış uyaran olmaksızın yanlış algılamadırFonksiyonel psikoz veya organik beyin bozukluklarında görülürİşitme,görme,dokunma,somatik,koku ve tat biçiminde olabilirİşitme halüsinasyonları en sık görülürŞizofrenide üçüncü tekil şahsın sesleri duyulurİkincil tekil şahısların sesleri çoğu bozuklukta duyulurAfektif bozukluklarda ise kişinin mizacı ile ilgilidir Hipokondriyazis: Sağlık konusunda aşırı dert etmektir İd: Kişiliğin ilkel ve büyük kısmı bilinç dışı olan parçasıdırDürtülerle doyuma ulaşmak için uğraşır İllüzyon: Bir uyaranın yanlış algılanmasıdırRuhsal hastalık kadar normal kişilerde de görülebilir İnkar: İç ve dış dünyada gerginliği azaltmak için bilinç dışı bazı bilgileri reddetmektir Katatoni: Mutizm ve hareketsizlikle belirlidirBilinçte bozulma yokturŞizofrenide görülür Kelime salatası: Şizofrenide görülebilen neolojizmlerden oluşan ve düşünceyi anlaşılmaz hale getiren durumdur Kompülsiyon: Kişinin direncine rağmen kafadan atamadığı düşünceyi atmak için yaptığı hareket Yapmadığında kötü bir şey olacakmış gibi bir duyguya kapıldığı hareket Konfabulasyon: Kişinin kendisinin inandığı düzmecelerdir,bellek kusurlarını örterÖzellikle Korsakof Sendromunda olmak üzere amnestik durumlarda ortaya çıkar Konversiyon: Baskılanmıs duygunun bedensel belirtiler biçiminde ortaya çıkmasıdır (konversiyon histerisi) Libido: 1-Cinsel dürtü,2-Genel psişik enerji Manyerizm: Konuşma veya hareketin yapay veya abartılmış biçimidir Negativizm: Beklenilen yanıt veya davranışın tam tersini göstermektir Neolojizm: Şizofrenide görülürHerhangi bir şeyi hasta için anlamlı bir sözcükle isimlendirmedir Nevroz: Gerçek ve içgörü ile bağlantısı kopmayan strese karşı ortaya çıkan bir rahatsızlıktır Obsesyon: Kişiyi rahatsız eden,istediği halde kafasından atamadığı düşüncelerdir Otizm: 1-Otistik düsünce:Birey kisisel fantezi ve sanrılara gömülmüstürDüsünceleri dış gerçeklerden ayrılmıştırŞizofrenide görülebilir2-Çocukluk otizmi:Bir çocukluk psikozudur Ödipal: Karşı cinsten ebeveyne bilinçdışı istekle belirli bir durumdurAynı cinsten olan ebeveyne öfke vardır Özdeşleşme: Genellikle hayranlık duyulan başka bir kişinin özelliklerini bilinçli veya bilinçsiz benimsemedir Parapraksi: Dil sürçmeleri,unutkanlıklar gibi küçük bozukluklarla giden bilinç dışı duyguları belirliyen bir tablodur Perseverasyon: Konuşma veya hareketin sürekli tekrarıdırOrganik beyin bozukluklarında görülür Projeksiyon: Kişisel yetersizlikleri ve kabul edilemez duyguları dış dünyadaki kişilere ve faktörlere yansıtmadırSuçlanmayı önlemek için bilinçdışı kullanılan bir yoldur Psikosomatik: Mental nedenlere bağlı fizyolojik disfonksiyondur Psikoz: Sanrı ve halüsinasyonlarla belirli ruhsal bozukluktur Psödodemans: Geriye dönebilir bir fonksiyonel bozuklukta, örneğin: depresyonda kognitif fonksiyonların bozulmasıdır Psödohalusinasyon: Görme veya işitme biçiminde kişinin iç dünyasından gelen algılama bozukluğudurKişi durumu gerçekdışı olarak değerlendirir Rasyonalizasyon: Kişinin davranışlarının gerçek nedenini hafifleterek açıklamasıdır Reaksiyon formasyon: Kabul edilebilir düşünce baskılanmıştırKişi olanı biteni karşıtı ile açıklamaya çalışır Referans fikirleri: Dış olayları yanlış yorumlamadırParanoid durumlarda ortaya çıkabilirHiç psikiyatrik bozukluğu olmayan titiz ve genç insanlarda da olabilir Regresyon: Düşünce,duygu ve davranışların ilkel dönemlere dönmesidir Represyon: Bilinçten çıkarılan, kabul edilemeyen düşünce ve impulslardır Rezistans: Psikoterapi sırasında bilinçdışı materyalin yorumlarına direnç göstermektir Sanrı: Eldeki bilgilerle yanlışlığı gösterilemeyen, sosyal grupla aykırılık gösteren yanlış inançtır Fonksiyonel psikoz ve organik psikozlarda görülür En sık kuşku biçiminde ortaya çıkar Affektif durumla depresyon veya manide uyum gösterir Depresyonda suçluluk, nihilistik ve hipokondriyak sanrılar, manide büyüklük sanrıları görülür Dinsel ve cinsel sanrılar ek örneklerdir Birincil(otokton) sanrılar birden bilince gelir Bunu sanrılı mizaç izler Şizofreninin ilk belirtilerindendir Ardında sanrılı algılama, sanrılı bellek görülür İkincil sanrılar ardından elabore olarak gelir Sınır vaka: 1-Psikoterapistler tarafından psikoz sınırında görülen hastalar için kullanılan terimdir 2 - DSM/IVte bir kişilik tipidir Siklotimik: Mizaç değişikliği eğiliminde olan bir kişilik tipidir Somatizasyon: Duygusal gerginliği, fizik yakınma biçiminde anlatmaktır Sterotipi: Şizofrenide görülebilirAnlamsız,rahatsız edici tekrar edici, hareketlerdir Süblimasyon: Engellenmiş isteklerin sosyal yönden kabul edilebilir kanallara yönlendirilmesidir Süperego: Kişiliğin eleştiren parçasıdırAnne,baba standartlarına göre gelişir Verbijerasyon: Bir sözcüğün veya cümlenin sürekli tekrarıdır