|
Prof. Dr. Sinsi
|
Erzincan Tanıtım (Nasıl Gidilir Ne Yenir Ne İçilir)
Erzincan Genel Bilgi
Doğu Anadolu Bölgesinde,Yukarı Fırat Bölümünde yer alan Erzincan, doğuda Erzurum, batıda Sivas, güneyde Tunceli, güneydoğuda Bingöl, güneybatıda Elazığ-Malatya, kuzeyde Gümüşhane-Bayburt ve kuzeybatıda Giresun ili çevrilidir Erzincan İli genellikle dağlar ve platolarla kaplıdır Güneybatıdan Munzur, kuzeybatıdan Refahiye dağları il alanına girer Doğudan Erzurumdan gelerek, batıya doğru uzanan Karasu ve Kop Dağları, İl alanını derinlemesine, aralarında geniş düzlükler bırakacak şekilde böler İlin en yüksek noktasını Keşiş Dağları (3537 m) oluşturmaktadır Köhnem Dağı (3045 m), Sipikör Dağı (2666 m), Mayram Dağı (2669 m), Kop Dağı (2963 m), Mülpet Dağı (3065 m), Munzur Dağları (3449 m), Kazankaya Dağı (2531 m), Ergan Dağı (2531 m), Dumanlı Dağları (2618 m), Coşan Dağı (3976 m) ildeki diğer yükseltilerdir Dağlar arasındaki çukurlarda yer alan ovalar ve düzlükler boğazlarla birbirine bağlanmış durumdadır Doğu Anadolunun, Yukarı Fırat Bölümünde yer alan Erzincan Ovası, doğu-batı yönünde uzanır Erzincan Ovası, Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeyindeki tektonik kökenli çöküntü alanı dizisinin batıdaki ilk ovasıdır Doğuda Sansa Boğazıyla Tercan Ovasına bağlanır Kalın bir alüvyon tabakası ile örtülü olan bölgenin en geniş ovası Pekeriç Ovasıdır Munzur ve Dumanlı gibi dağların yüksek kesimlerinde geniş yaylalar yer almaktadır
Başlıcaları, Takkuran, Tahsullu yaylaları ile bir kısmı il sınırında bulunan Abıhayat ve Uzunçayır yaylalarıdır İl topraklarının refahiye dışındaki kesiminin sularını Karasu toplar Karasu, Kemaliye ilçesinde Kadıgölü suyu ile Miran suyunu aldıktan sonra, ilçenin güneydoğusunda Başpınar yakınlarında Elazığ il Sınırına girer Kuzeybatı kesimindeki Refahiye yöresinin suları ise Çukurderenin katıldığı Kelkit aracılığı ile Karadenize dökülür Karasunun kollarından olan Tuzla Çayı üzerinde, Tercan barajı kurulmuştur Yüzölçümü 11903 km2 olan Erzincanın toplam nüfusu 316841dir
Erzincan, genel olarak karasal iklim özelliklerine sahiptir Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan, Elazığ ve Malatya dışındaki diğer tüm illerden, daha ılıman bir iklimi vardır
İlin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler, buğday, arpa, çavdar, fasulye, fiğ, şeker pancarı, soğan ve patatestir Sebzecilik ve meyvecilik ve bağcılık, sulamanın yapılabildiği Erzincan Ovasında yoğunlaşmıştırDutluklar ilde geniş yer tutmaktadır Hayvancılık küçük çapta olup, koyun ve kıl keçisi yetiştirilir Merkezdeki şeker, et ve süt fabrikaları sığır besiciliğinin gelişmesine neden olmuştur Özellikle süt ürünlerinden Erzincanın tulum peyniri ün kazanmıştır Bunların dışında tavukçuluk ve arıcılık da ilin ekonomisinde önemli yer tutmaktadır
Erzincanın çeşitli ilçelerinde bulunan zengin maden kaynaklarının pek azı işletilmektedir İliç ve Kemaliyede demir, Tercanda manganez ve krom, İliçte asbest, Çayırlı ve Refahiyede magnezit, Kemaliye ve Refahiyede linyit, Erzincan-Mollaköyde perlit yatakları bulunmaktadır Ayrıca büyük bölümünde mevsimlik üretim yapılan kaynak tuzlaları, Erzincan kenti yakınlarındaki Ekşi Su ve Bögertte kaplıca ve maden suyu kaynakları bulunmaktadır
İlin kuruluşuna ait kesin bilgi bulunmamakla birlikte, Erzincanın 20 km doğusundaki Altıntepede ve Küçüktepe Höyüğünde yapılan arkeolojik kazılarda ele geçirilen buluntulardan, yörede ilk yerleşimin İlk Tunç Çağına (MÖ3500-2000) ait olduğu anlaşılmıştırAltıntepedeki İlk Tunç Çağına ait yerleşmenin üstünde Urartuların önemli merkezlerinden biri olan bu yerleşmede kale, saray ve tapınak kalıntılarına rastlanmıştır MÖXyüzyıldan sonra Urartuların egemen olduğu yöreye daha sonra MÖVIyüzyılda Medlerin ve Perslerin, MÖIVyüzyılda Makedonyalıların ve Seleukosların hakimiyetine girmiştir MÖII ve I yüzyıllarda da Romalıların, Arsakların, Pontus ve Arakslar arasındaki çekişmelere sahne olmuşturMSIIyüzyılda Sasanilerin egemenliği altına girmiş, XIyüzyılda da Mengüçlerin hakimiyetine girmiştir Bundan sonra İlhanlılar, Eratna Beyliği hakimiyetinde kalmıştır XIVyüzyıl sonunda (1379-1403) Mutahherettenin hükümdarlığında kalan yöre Timura bağlanmıştır Yıldırım Beyazıt (1401) Erzincan ve Kemah yöresini kuşatmış, ancak, Ankara Savaşında (1402) Timurun üstünlük sağlaması üzerine yöre tekrar Timurun eline geçer Karakoyunluların kurucusu olan Kara Yusuf Bey tarafından (1410) ele geçirilen Erzincan, on yıllık bir süre Karakoyunluların yönetiminde kalmış, Bu dönemde Karakoyunlular ve Akkoyunlular arasındaki mücadelelere sahne olmuştur Otlukbeli Savaşından (1473) sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından osmanlı topraklarına katılmıştır XVIyüzyılın başlarında bir süre Safavilerin denetimine giren yöre, 1514te yeniden Osmanlı topraklarına dahil olmuştur
XIXyüzyıl sonlarında Erzurum vilayetine bağlı bir sancak merkezi olan Erzincan, IDünya Savaşı sırasında Rus işgaline uğramıştır 13 Aralık 1917de Erzincan Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır
Erzincan Türkiyenin en etkin tektonik alanlarından birinde bulunduğundan birçok kez deprem geçirmiş ve yıkılmıştır Bu depremlerin en önemlileri 1047, 1457, 1583, 1666, 1784, 1888, 1930, 1939da olanlardır 1939daki depremden önce demiryolunun güneyinde bulunan kentin terk edilmesinden sonra, geçici olarak demiryolunun kuzeyine yerleşilmiş, daha sonra da bugünkü yerine taşınmıştır 1963ten sonra gelişerek Erzincan Ovasının kuzey kenarına kadar dayanmıştır
Yeni kentte herhangi bir eski eser bulunmamaktadır Deprem nedeniyle büyük zarar gören eski kentteki tarihi eserler ise; XIIIyüzyılda yapıldığı sanılan kümbet, Akkoyunlu ve Karakoyunlulardan kalma mezar anıtlar, Bey hamamı (1471), Çadırcı hamamı (1548), Erzincan kalesi, Terzibaba Türbesi, Hızır Abdal Sultan Türbesi, Melik Gazi Türbesi, Kemahta Gülalibey Cami, Tercanda kervansaray, Hamam, mescit , Kemahtaki Mama Hatun Kümbetidir Ayrıca şehir merkezine 15 km uzaklıktaki Altıntepede bulunan Urartulara ait kent kalıntıları bulunmaktadır
|