Rubai-Rubai Nedir? Rubai Örnekleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-28-2012

Rubai Nedir?

İslamî edebiyatta bir nazım şekli olan rubai, dört mısra'dan ibarettir

Birinci, ikinci ve dördüncü mısra'ları kafiyelidir

Dört mısraı kafiyeli olan rubailer de vardır

Böyle rubailere "Musarra Rubai" denir

Rubailere "terane" ve "dü Beyt" adı da verilir

Rubâi'nin (kıt'a) dan ayrılması, vezin dolayısıyladır

Kıt'a, her vezinle yazıldığı halde, Rubai, kendine has olan bir vezinden başka bir vezinle yazılmaz

Rubâi'nin 24 vezni vardır

Bu vezinlerden 12'si "Mefûlü= - -

"cüz'ile başlar ki bunlara: "Ahreb vezinleri" derler

Diğer 12'si "MeFulün= - - -" cüz'ile başlar

Bunlara da "Ahrem vezinleri" denilir

"Ahreb vezinleri" daha ahenkli olduğu için şairler çoğu zaman bunları kullanırlar

Ahreb vezinlerin*den de en çok:

(Mefûlü=Mefailün-mefâilün-Fâ)

kalıbını tercih etmişlerdir

Rubai vezniyle güzel Rubailer yazan ve Hz

Mevlânâ'nın rubailerinden de rubai vezniyle rubailer tercüme eden merhum "Muhittin Raif Yengin"in "Eski Rubailerim" adlı eserine, Filozof Şair Rıza Tevfik Bölükbaşı'nm "Rubailer ve tarihçesi" başlığı altında yazdığı "Takriz"den buraya bir kaç cümle almayı faydalı gördüm: (Şark Şiirinin, gazel, kaside, kıt'a gibi muhtelif nazım şekilleri arasında "Rubai" benim zevkime göre pek zarif bir nazım şeklidir

Bu şekil bana, eski Yunanlıların "Epigrama" sim hatırlatmaktadır

İran Edebiyatını, diğer edebiyatlara takdim edişimin sebebi de, "Rubâi"nin doğduğu yerin İran Memleketi olduğundandır

Rubâi'nin ilk mısraı, tıpkı bir gazelin mat'laı "yani ilk beyti" gibi, iki mısra da birbiri ile aynı kafiyede olmak, üçüncü mısra'ı, çoğu zaman kafiyesiz, dördüncü mısra'ı da birinci beytin kafiyelerine uymalıdır

Bazen Rubâi'nin dört mısraı da aynı kafiye ile kafiyeli olur

Fakat hassas şairlerden bir çoklarının iddiasına göre, bir rubaide üçüncü mısraın kafiyesiz olması daha iyidir

Çünkü, bu takdirde ancak dördüncü mısra'da tekrar kafiyeye dönüş kulağa hoş gelir

Bu yüzdendir ki, bir rubainin dört mısraında da aralıksız aynı kafiyenin tekrar edilmesi, işitme zevkini, ahengini zedeler

İran'da doğmuş olduğu hiç şüphe götürmeyen "Rubâi"nin, ancak islamiyetiri intişar ve tee'ssüsünden sonra zuhura geldiği muhakkakdır

Çünkü İslamiyetten önce, çok eski zamanlarda "Zerdüşt" edebiyatında rubai şeklinde hiç bir manzume yoktur

10-28-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Rubai-Rubai Nedir? Rubai Örnekleri Rubai Nedir? İslamî edebiyatta bir nazım şekli olan rubai, dört mısra'dan ibarettir Birinci, ikinci ve dördüncü mısra'ları kafiyelidir Dört mısraı kafiyeli olan rubailer de vardır Böyle rubailere "Musarra Rubai" denir Rubailere "terane" ve "dü Beyt" adı da verilir Rubâi'nin (kıt'a) dan ayrılması, vezin dolayısıyladır Kıt'a, her vezinle yazıldığı halde, Rubai, kendine has olan bir vezinden başka bir vezinle yazılmaz Rubâi'nin 24 vezni vardır Bu vezinlerden 12'si "Mefûlü= - - "cüz'ile başlar ki bunlara: "Ahreb vezinleri" derler Diğer 12'si "MeFulün= - - -" cüz'ile başlar Bunlara da "Ahrem vezinleri" denilir "Ahreb vezinleri" daha ahenkli olduğu için şairler çoğu zaman bunları kullanırlar Ahreb vezinlerin*den de en çok: (Mefûlü=Mefailün-mefâilün-Fâ) kalıbını tercih etmişlerdir Rubai vezniyle güzel Rubailer yazan ve HzMevlânâ'nın rubailerinden de rubai vezniyle rubailer tercüme eden merhum "Muhittin Raif Yengin"in "Eski Rubailerim" adlı eserine, Filozof Şair Rıza Tevfik Bölükbaşı'nm "Rubailer ve tarihçesi" başlığı altında yazdığı "Takriz"den buraya bir kaç cümle almayı faydalı gördüm: (Şark Şiirinin, gazel, kaside, kıt'a gibi muhtelif nazım şekilleri arasında "Rubai" benim zevkime göre pek zarif bir nazım şeklidir Bu şekil bana, eski Yunanlıların "Epigrama" sim hatırlatmaktadır İran Edebiyatını, diğer edebiyatlara takdim edişimin sebebi de, "Rubâi"nin doğduğu yerin İran Memleketi olduğundandır Rubâi'nin ilk mısraı, tıpkı bir gazelin mat'laı "yani ilk beyti" gibi, iki mısra da birbiri ile aynı kafiyede olmak, üçüncü mısra'ı, çoğu zaman kafiyesiz, dördüncü mısra'ı da birinci beytin kafiyelerine uymalıdır Bazen Rubâi'nin dört mısraı da aynı kafiye ile kafiyeli olur Fakat hassas şairlerden bir çoklarının iddiasına göre, bir rubaide üçüncü mısraın kafiyesiz olması daha iyidir Çünkü, bu takdirde ancak dördüncü mısra'da tekrar kafiyeye dönüş kulağa hoş gelir Bu yüzdendir ki, bir rubainin dört mısraında da aralıksız aynı kafiyenin tekrar edilmesi, işitme zevkini, ahengini zedeler İran'da doğmuş olduğu hiç şüphe götürmeyen "Rubâi"nin, ancak islamiyetiri intişar ve tee'ssüsünden sonra zuhura geldiği muhakkakdır Çünkü İslamiyetten önce, çok eski zamanlarda "Zerdüşt" edebiyatında rubai şeklinde hiç bir manzume yoktur