Kars Yemekleri

Kars Yemekleri

Geniş bir arazi yapısına sahip olan Kars’ta hayvancılık ve yayla yaşamı oldukça önemli Yaylalarda kurulan mandıralarda çeşitli süt ürünleri üretiliyor Özellikle Kars gravyer peyniri, yöre halkının geçim kaynaklarından birini oluşturuyor

Tarih araştırmacıları Kars’ın adını, Kafkasya’dan gelerek (MÖ 130-127) Kars çevresine yerleşen Karsaklar’dan aldığını söylerler Bir rivayete göre de Horasan’dan göçen Türk boyları, karla örtülü dağların eteklerinde akan sulara ve bu suların oluşturduğu gölcüklere hayran kalmışlar Buraya yerleşip bölgeye de Karsu adını vermişler Bu ad, zamanla Kars şeklini almış Kaşgarlı Mahmut’a göre Kars kelimesi, deve ve koyun yününden yapılan bir çeşit elbise demekmiş Karsak da derisinden kürk yapılan bir çeşit bozkır tilkisiymiş Hatta bu hayvanı kendilerine sembol olarak kabul eden Karsaklar da adlarını bozkır tilkisinden almışlar

Orhan Pamuk, ünlü Kar adlı romanında kendisine ilham veren Kars’ı şöyle anlatmıştı: “Bir zamanlar Türkiye’nin 10 büyük kenti arasında yer alıyordu Kars Son 70-80 yıllık öyküsünde fakirleşme, yoksullaşma ve nüfusun azalması var Eskiden kışın donan Kars Çayı’nın üzerinde buz pateni yapılır, yazın da balolar düzenlenirdi Kars bir zamanlar ülkenin önde gelen ve gelişmiş bir burjuva orta sınıf kültürü olan bir yerdi”

Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878) sonunda 40 yıl Rus işgali altında kalan Kars, o dönemde yapılan muhteşem binalarıyla geçmişi yaşatıyor Sarıkamış Kış Sporları Merkezi, kış sporları ve kış turizmi açısından Türkiye’nin önemli merkezlerinden biri Kars’ta görülmesi gereken tarihi eserlerin başında Kars Kalesi geliyor Birçok kez yıkılıp yapılan kale Saltuklular zamanında yapılmış Ani Kenti kalıntıları arasındaki surlar, Büyük Katedral, Surp Gregor Kilisesi, Çoban Kilisesi, Keçeli (Halaskar) Kilisesi, Taş köprü, Kuyuca Harabeleri, Meryem Ana Müzesi, kentin tarihini anlatan diğer eserler

Kars, geniş bir arazi yapısına sahip Bu nedenle ilde hayvancılık ve yayla yaşamı oldukça önemli Yaylalarda kurulan ‘zavot’ adlı geçici mandıralarda süt ürünleri üretiliyor Peynir türleri arasında özel bir yere sahip olan Kars gravyer peyniri, yöre halkının geçim kaynaklarından biri Bununla beraber sucuk, pastırma ve kavurma yapımı da yaygın Hayvanlardan elde edilen kıl, yün ve yapağılar halı, kilim, heybe ve keçe yapımında kullanılıyor Kağızman ilçesinde sebze ve meyve yetiştiriciliğinin yanı sıra arıcılık ve hayvancılıkla geçim sağlanıyor Yakın zamana kadar dut pestili ve dut pekmezi ile ünlü ilçede şimdilerde dut ağacı görmek büyük bir sürpriz

Hamurişleri makbul

İlin coğrafi konumu ve iklim şartları yöre mutfağını da etkilemiş Beslenmede özellikle hamurişleri, tahıl ürünleri ve hayvansal gıdalar ilk sıralarda yer alıyor Katmer, Gagala, Kete, Feselli, Nezik, Kuymak, Hasuda (haside), Pişi, Mafiş, Lokum (lokma), Kesme çorbası, Erişte aşı, Hgangel (mantı), Yaprak mantı, Kaz etli pilav, Piti kebabı, Kurze başlıca yemekleri

Katmer yapılırken mayalı hamur hazırlanıyor Yöresel deyimle hamur ekşitiliyor Yufka şeklinde açılan hamurlar beşerli olarak aralarına yağ sürülüp rulo şeklinde sarılıyor Tepsinin ortasından başlamak kaydıyla kıvrımlı olarak sarılıyor Üzerine yumurta sarısı sürülüp fırında ya da köylerde ocak üzerinde alt üst edilerek pişiriliyor Gagala da bir tür hamurişi Mayalı hamur bezelerinin ortası delinerek elips şeklinde biçimlendiriliyor Üzerlerine yumurta sarısı sürülüp yağlanmış tepsiye diziliyor Yine fırında ya da ocak üzerinde pişiriliyor Feselli denilen hamurişi, mayalı hamurdan yapılıyor Hamur biraz bekletilip yufka şeklinde açılıyor Ortası yağlanıp kare şeklinde içe doğru katlanıyor Ocağın üzerine ters kapatılmış kızgın sacda pişiriliyor Nezik yapılırken hamur su yerine kaymakla yoğruluyor Hazırlanan bezeler biraz kalınca açılıyor Yine sac üzerinde önlü arkalı pişiriliyor Kuymak için; önce tavaya bir miktar kaymak konuyor ve ısıtılıyor Alabildiği kadar mısır unu ya da buğday unu eklenip sürekli karıştırılıyor Biraz su eklenip kaymağın yağı çıkıncaya kadar karıştırılarak pişiriliyor Hasuda ya da Haside yörede çok sık yapılan bir tatlı Bunun için kızdırılmış tereyağında un kavruluyor Suyla karıştırılmış pekmez eklenip karıştırılarak pişiriliyor Lokum, hepimizin bildiği lokma Tek farkı, pişen hamurlar şerbete atılmayıp aralarına peynir, bal veya reçel sürülerek yenmesi Mantı (Hgangel), mayasız hamurdan hazırlanıyor Yufka şeklinde açılan hamur, küçük kareler şeklinde kesilip içlerine kuşbaşı et ya da kaz eti parçaları yerleştiriliyor Kapatılan hamurlar mantı gibi pişiriliyor Arzuya göre üzerine yağda kavrulmuş soğan ya da salçalı sos dökülüyor Sarımsaklı yoğurtla yemek de adetten Yaprak mantıların içine bir şey konmuyor Kare şeklinde kesilen hamurlar kaynar suda pişirilip üzerine yağda kavrulmuş soğan veya salçalı sos dökülüyor İsteyen sarımsaklı yoğurtla yiyiyor

Sizler için yörenin özel tatlarından birkaç yemek hazırladık Umarım beğenirsiniz