Sakarya Meydan Muhaberesi

TBMM Ordusu, Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeki hezimetinden sonra cephe kritik bir duruma düşmüştü Cepheye gelerek durumu yerinde gören TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa ile İcra Vekilleri Heyeti Reisi Fevzi Paşa, Batı Cephesi birliklerinin Yunan ordusuyla arada büyük bir mesafe bırakılarak Sakarya Nehri'nin doğusu'na çekilmesine ve savunmayı bu hatta devam ettirmesine karar verdiler TBMM, 3 Ağustos 1922'de Genelkurmay Başkanı Mirliva İsmet Paşa'yı azlederek, aynı zamanda Başvekil ve Milli Müdafaa Vekili de olan Fevzi Paşa'yı bu makama da atandı

22 Temmuz 1921'de Sakarya Nehri Doğusu'na çekilmeye başlayan TBMM ordusu, güneyden kuzeye 5'nci Süvari Kolordusu (Çal Dağı güneyinde), 12 nci, l nci, 2 nci, 3 ncü, 4 ncü Gruplar ve Mürettep Kolordu l nci hatta olacak şekilde tertiplendi

14 Ağustos'ta ileri harekata geçen Yunan ordusu ise, 23 Ağustos'tan itibaren 3'ncü Kolordusu ile Sakarya Nehri doğusundaki TBMM Kuvvetlerini tespit, l'nci Kolordusu ile Haymana istikametinde, 2 nci Kolordusu ile Mangal Dağı güneydoğusunda kuşatıcı taarruza başladı Fakat bu taarruzlarında başarısız oldular

Kuşatma taarruzunda başarı sağlayamayan Yunan kuvvetleri, siklet merkezini ortaya kaydırarak savunma mevzilerini Haymana istikametinde yarmak istedi 6 Eylül'e kadar süren yarma teşebbüsünde de başarılı olamayınca, bulunduğu hatlarda kalarak savunmaya karar verdi Ancak TBMM ordusu'nun 10 Eylül'de başlattığı genel karşı taarruzla buna da mani olundu Bu durumda Yunan ordusu için geri çekilmekten başka hal tarzı kalmıyordu 13 Eylül'e kadar Sakarya Nehri'nin doğusunda tek Yunan askeri kalmadı Sakarya'dan çekilen Yunan ordusu, Eskişehir-Afyon'un doğusu hattına kadar çekilerek, bu bölgede savunma için tertiplenmeye başladı

Çekilen Yunan Ordusunu takip amacıyla harekata 13 Eylül 1921 itibariyle süvari tümenleri ve bazı piyade tümenleri ile devam edildi Yine 13 Eylül 1921' de Grup Komutanlıkları lağvedilerek Batı Cephesine Bağlı 1,2,3,4,5Kolordular ve Kolordu Seviyesinde Kocaeli Grup Komutanlıkları kuruldu

TBMM ordusu bu savaşta çok subay kaybettiŞehit sayısı 5700, yaralı 17700, tutsak 415 idi 9 Alay komutanı şehit düştü Yaralılar, Ankara’da hastaneler yetmeyince Çankırı’ya gönderildi Hem de yayan olarak Yunan ordusunun kaybı daha da ağır idi Subay ve er 15000 ölü verdiler Yaralı sayısı 25000 kadardı Yaklaşık olarak ordularının üçte birini kaybettiler

Mustafa Kemal Atatürk ünlü "Hattı Müdafa yoktur, sathı müdafa vardırBu satıh bütün vatandır" sözünü bu savaş sırasında söylemiştir

Bu savaş sonrasında TBMM, Mustafa Kemal'e mareşallik rütbesi ve gazi ünvanını vermiştir