ForumSinsi - 2006 Yılından Beri - ömer B. Abdülazız (99-101/717-720)

ÖMER B. ABDÜLAZIZ (99-101/717-720) ...

“Onlar (o kimseler ki) kendilerine yeryüzünde iktidar verdigimiz takdirdehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif namazi kilarlarhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif zekati verirlerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif iyiligi emrederlerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif kötülükten vazgeçirmeye çalisirlar. Bütün islerin sonu http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’a aittir.” (Hac/41)
Dogum yeri ve tarihi konusunda degisik rivayetlerin bulundugu Ömer b. Abdülaziz’in Medine’de dogdugu rivayeti kuvvetli görüslerdendir.
Babasi Abdülaziz’in Misir alisi olmasi münasebetiyle hayatinin büyük bir bölümü orada geçmistir. Daha sonra babasinin istegi üzerine Medine’ye giden Ömer b. Abdülaziz egitimini orada tamamlamaya çalisti. Sahabeninhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif hadis ravilerinin meclislerine devam ederhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ayrica siir ve edebiyat meclislerine katilirdi. Hatta onun meclisihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif fakihlerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif alimler ve edipler meclisiydi. Ömer’in annesi dehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ümmü Asim bint. Asim b. Ömer b. Hatta bint’tir. Yumusak huyluhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif güzel ahlaklihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif zühd ve takva sahibi bir hanimdi.
Halife Abdülmelikhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif onu Dimesk’e (Sam) çagirmis ve kizi Fatima ile evlendirmistir. Daha sonra Halife Velid tarafindan Hicaz Valiligi’ne tayin edildi.
Keyfî uygulamalarda bulunan diger valilerin aksine Ömerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif sehre gelir gelmez hadis bilen 10 dindar kimseden bir meclis kurdu. Bütün mühim isleri bunlarla görüsüp karara bagladiktan sonra uygulamaya koyulurdu. Bu uygulamasindan dolayihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Haccac’in zulmünden kaçan kisilerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Mekke ve Medine’ye siginmaya basladilar. Bu durum Haccac’in Ömer’e karsi tavir almasina sebep oldu. Aralari açildi ve görevden aldirdi. Yedi yil yaptigi bu görevdeki basarisiyla saygin zevat tarafindan takdir topladi. Nitekim bu alim Reca b. Hayyan’in destegi sayesinde veliaht tayin edildi.
Halife Süleyman b. Abdülmelik’in ölümünden sonra Halife seçildi. Abdülmelik’in ogullari Yezid ve Hisam tarafindan buna itiraz edilmisse de halkin teveccühüyle bu is tamamlandi. Ömer b. Abdülaziz Halife oldu. (*)
HALIFE OLDUKTAN SONRA YAPTIKLARI ISLER ...
Itiraf etmek gerekir kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Muaviye’den itibaren fethedilen bölge sakinleri ikinci sinif (mevalî) vatandas muamelesi görüyorlarhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Müslüman olmalarinahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif askerî seferlere katilmalarina ragmen haraç vermeye mecbur tutuluyorlar veya ganimetten çok az pay aliyorlardi. Gayr-i Arap (Arap olmayan) kimseler Islam’a karsi süpheyle bakiyorlardi.
Halife Ömerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Müslüman olanlarin hangi irktan olursa olsun diger Müslümanlarla esit olduklarini açikladi. Onlardan vergi (haraç) alinmayacagini ifade etti.
Savastan ziyade barisi esas alan Ömerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bu tutumundan dolayi birçok kabilenin Müslüman olmasini sagladi. Buhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif tefessüh eden Emevî hanedaninda idari bir reform niteligi tasimaktadir. Kararlarin alinmasindan ziyade uygulanmasi daha büyük önem arzetmekte; bunun için de derhal idareye gelir getirmeyen halk tarafindan sevilmeyenhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif halka zulmeden ve keyfî tasarrufta bulunan valileri degistirip yerine yenilerini getirdi. Tayinde en çok dikkate aldigi konu; ehliyethttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ilimhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif takva ve salih ameldi. Ohttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif devlete sadikane hizmet verecek idarecilere görev verdi. Böylece hilafet müessesesi taze kanla takviye edilmis ve dört halife devrindeki canliligina kavusmustur.
Bu degisiklikler ve uygulamalarhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif hilafeti elinde bulunduran Umeyye ogullarini ciddi sekilde rahatsiz ediyordu. Yer yer açiga vursalar da pek fazla bir sey de yapamiyorlardi.
Emevî ileri gelenleriyle Ömer arasinda söyle bir tartisma geçer:
Ömer onlarin “Bize görev ver” tekliflerinehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif “Isterseniz her birinizi asker yapayim.” cevabini verir.
Emevîler:“Ne diye yapamayacagimiz bir seyi bize teklif ediyorsun?” diye söyleniphttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif “Akraba degil miyiz? Bizim de bir hakkimiz yok mu?” diye diretince Ömer:
“Benim için bu konudahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif sizinle en uzak bir Müslüman arasinda hiçbir fark yoktur.” diyerek bu konuda tavrini koydu.
Ömerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif minberlerde Hz. Ali (R.A.)’yi lanetlemeyi kaldirdi. Babasi Abdülaziz’in Misir’da takip ettigi yolu takip etmis olmasina sasilmaz. Zira kendisinden rivayet edildigine göre babasi hutbede Hz. Ali (R.A)’nin adinin zikredildigi yere gelince kekelerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif dili tutulurdu. Oglu Ömerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif niçin öyle yaptigini sordugunda söyle cevap verdi:
“Ogulcagizim! Bilesin kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ali b. Ebi Talip hakkinda bizim bildiklerimizi halk bilsehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bizden ayrilip onun çocuklarina tâbi olurlar.” Ömer halife olunca hutbede Hz. Ali’ye sebti lanetlemeyi kaldirdi. Onun yerine Nahl 90. ayetin okunmasini sagladi.
Bu uygulamalaridir kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ömer b. Abdülaziz’i müceddithttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif II. Ömer ve Besinci Halife ünvanina kavusturmustur. Herseyi http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’ta gören bir insanin neler yapabileceginin en güzel örnegini veren Ömer b. Abdülazizhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif hadis ilminin tedvininde oynadigi rol de takdire sayandir.
Iki sene bes aydan fazla sürmemis olan Hilafeti esnasindahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif içte ve dista fevkalade hayirli isler yapmistir. Fitnecilerin fitnesine maruz kalan Halifehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif hicrî 101 yilinin Recep ayinda vefat etti.

DEVLET ADAMLIGINA TIPIK ÖRNEK

Emirul Mü’minin Ömer b. Abdülaziz vefat edincehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ondan sonra Yezid b. Abdülmelik halife oldu. Hanedandan biri gelerek:
“Ey mü’minlerin Emiri Yezid! Su müraî adam (Ömer b. Abdülaziz) Mü’minlere ihanet etti. Gücünün yettigi kadar cevher ve inciyi evinin iki odasina doldurup kilitledi.” dedi. Bunun üzerine Yezidhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ömer’in hanimi olan kiz kardesine haber göndererek çagirtti ve:
“Banahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ömer’in kilitli iki odaya cevher ve incilerini doldurup biraktigina dair haber geldi.”dedi. Bunun üzerine Fatima:
“Kardesimhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ömer su bohçanin içindekinden baska ne bir tüyhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ne de bir yele birakti.” dedi. Yezid bohçayi açti. Içinde yamali ve kalin bir entarihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bir aba ve zayif astarli kalin bir cübbe buldu... Bana bunlari degilhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif kilitli iki odanin anahtarini verin denmesi üzerine Fatima:
“Mü’minlerin Emirinin ölümüyle bana musibet veren http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’a yemin ederim kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif o halife olali onun istemedigini bildigim içinhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif o iki odaya hiç girmedim. Sunlar oranin anahtaridir. Gelhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif aç ve içindekilerini Beytü’l Mal’e naklet.”
Yezid ve sikayetçi Ömer b. Velid gidip eve girdiler; odalardan birini açtilarhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif baktilar ki deriden bir sandalyehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif yaninda serilmis dört çömlek ve bir de testi buldular. Bunun üzerine sikayetçi “Estagfirullah” dedi. Sonra ikinci odayi açtilar. Baktilar ki çakillarla serilmis bir mescid ve tavaninda da asilmis bir zincir vardi. O zincirde de boynuna geçecek kadar bir halka vardi... Orada kilitli bir sandik buldularhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif açtilar. Onda bir sepet vardihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif sepette bir cübbe ile bir yün elbise vardi. Yezid ve yanindaki aglayarak söyle dedi:
“Ey kardesimhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif sana rahmet eylesin. Muhakkak senin hem gizlin ve hem de asikârin temizmis.” Sikayetçi de:
“Estagfirullahhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ben bana söylenen seyi söyledim.”
(Prof. I. Süreyya Sirmahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Emeviler Dönemihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Hilafetten Saltanatahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif s. 108http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif 109)
DÜSMANINI HAYRAN BIRAKAN HALIFE
“Bir insaninhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif imkansizliklari dolayisiylahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ruhbanca bir yasantiya sahip çikmasihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif dünyadan el-etek çekmesi çok kolaydir. Çünkü onun zaten terkedecegi herhangi bir dünya malina sahipligi yoktur. Fakat bu halife gibihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif dünyanin en büyük devletinin yöneticisi için ayni seyleri söylemek mümkün degil. Onun elindeki hazinelere ragmenhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bunlarin hiçbirine aldirmayiphttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif siradan bir fakirin yasantisina sahip çikmasina hayran olmamak dogrusu elden gelmiyor.” (**)
Bu sözlerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Ömer b. Abdülaziz vefat ettikten sonra ona olan hayranligini gizlemeyen Roma Imparatoruna ait.
ÖMER B. ABDÜLAZIZ’DEN HIKMETLI SÖZLER ...
“Ey insanlarhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif kim bizimle arkadaslik yaparsahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bes sey için yapsinhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bunu yapmazsahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bizden uzaklassin:
1- Ihtiyaçlarini karsilayamayanlari bize bildirsin.
2- Hayir için bize yardimci olsun.
3- Bilmedigimiz hayir yollarini bize ögretsin.
4- Bizim yanimizda kimsenin giybetini yapmasin.
5- Bos seylerden bize bahsetmesin.”
•••
“Seni en çok hayrete düsüren sey nedir?” diye soran arkadasina:
“Beni en çok sasirtan seyhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bir kimseninhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’i biliphttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif O’na isyan etmesi; Seytan’i bilip ona itaat etmesi ve dünyayi bilip ona meyletmesidir.”
•••
Hanedandan biri:
“Ya Emire’l Mü’mininhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif senden önceki Halifeler bize hediyeler verirlerdi. Sen ise bize yasakladin. Halbuki buna alismis ailem ve de sikintim var. Izin ver dehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif eskisi gibi bize birseyler verilsin!” Ömer:
“Ölümü sikca an! Geçimde daraldiysanhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif seni rahatlatir; bolluk içerisindeysen de seni daraltir.”
•••
Istisareye çok önem veren Ömer b. Abdülazizhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Muhammed b. Ka’b’a:
“Basima gelenleri görüyorsunuzhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bana ne tavsiye edersiniz.”
“Sen ihtiyarlari babahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif gençleri kardes ve çocuklari evlat kabul et. Babana ihsanhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif kardeslerine rahmethttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif evladina da sefkat göster!”
Reca ise:
“Kendin için istedigini baskasi için de istehttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif kendin için istemedigin bir seyi baskasina da isteme!”
Salim ise:
“Bütün dünya nimetlerine karsi öyle bir oruç tut kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif iftarin ölüm olsun.” (***)
HALIFE SEÇILINCEKI HALI...
Kendi adinin anildigi hilafet fermani okundugunda Ömer:
“Vallahihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ben bu isi asla http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’tan istememistim.”
Ne var ki salih iradelerhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif onu böylesine tehlikeli anlar için seçmisti. O da “adam” olacak ve emaneti kabul edecekti. Büyük hukukçu Salim’us-Sûddî’ye:
“Hilafetimhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif seni sevindirdi mihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif üzdü mü?” Sûddî:
“Insanlarin hesabina sevindim; ama senin payina da üzüldüm.” Ömer:
“Nefsimin helakindan korkuyorum.” Sûddî:
“Korkuyorsan çok iyi... Çünkü ben de korkmamandan endiseliydim.” Ömer:
“Bana bir ögüt ver!” Sûddî:
“Sunu unutma: Babamiz Ademhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif bir tek günah için cennetten çikarildi.”(1)
ILK HUTBE...
“Ey Nâs! Kuskusuz Kur’an’dan sonra Kitaphttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Muhammed (s.a.v.)’den sonra Peygamber yoktur. Bilesiniz kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif ben hakim degil infaz ediciyim. Kanun koyucu degil tâbiyim. Ben sizin hiçbirinizden daha hayirli degilim; üstelik içinizde yükü en agir olan kisiyim. Zalim devlet reisinden kaçan adam zalim degildir. Surasini iyi biliniz kihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/allah.gif’a isyan hususunda kula itaat edilmez.”(2)
Kaynaklar
(*) Dogustan Günümüze Büyük Islam tarihihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif c. IIhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif s. 402-413 Çag Yay.
Islam Tarihi (Siyasihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Dinihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Kültürelhttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Sosyal) c. Ihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif s. 412-148 Kayhan Yay.
(**) Islam’da Ihya Hareketlerihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Mevdudihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Pinar Yay.http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif s. 69
(***) Emeviler Dönemihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Hilafetten Saltanatahttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif s. 85-86/89-93
(1) Ömer b. Abdülaziz Dönemi ve Islam Inkilâbihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Imadüddin Halil s. 58-59http://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif Bir Yayincilik
Emeviler Dönemi/Hilafetten Saltanata
(2) Islam Tarihihttp://www.tevbe.org/forum/images/smilies/virgul.gif H. Ibrahim Hasan 1. c. s. 415.

alıntıdır...