Ad Soylu Sözcükler
 

Ad Soylu Sözcükler

Canlı ya da cansız, somut ya da soyut tüm varlıklara birer isim verilmiştir. İsimler varlıkları tanımak ve tanıtmak için kullanılan sözcüklerdir. Varlıklara isim verilmeseydi on*ları kolayca tanıma ve tanıtma, birbirlerinden ayırma olanağı bulamazdık. Fiil her türlü eylemi bildiren bir sözcük olarak ne kadar önemliyse isim de varlıkları ayırt etmemiz açısından o kadar önemlidir.

"Ali bahçede top oynuyor" cümlesinde "Ali" insan ismi; "bahçe" bir yerin ismi; "top" bir oyun aracının ismi olarak yer alır.

Varlıkların birçok temel özellikleri oldu*ğundan onların isimleri de bu özelliklere göre birçok çeşide ayrılır.

Varlıklara verilişlerine göre isimler

Varlıkların oluşlarına göre isimler

Varlıkların sayılarına ve bir yerde bulu*nuşlarına göre isimler

Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

1.1. Özel İsim

Varlıklara tek tek verilmiş isimler*dir. Başka bir deyişle özel isim bir tek varlığa verilmiş isimdir.

İnsanlara takılan isimler (Ali, Ayşe, Umut, Sevinç);

Hayvanlara takı*lan isimler (Boncuk. Kocabaş, Kılkuyruk);

Kıta, ülke, bölge, kent, köy, kasaba, dağ, ova, yol, akarsu, yıldız ve yıldız kümeleri, ulus, dil isimleri (Asya, Afganistan, İç Anadolu, Konya, Kırkgöz, Ekinözü, Ağrı, Çukurova, İstiklal Caddesi, Ceyhan, Merih, Küçükayı, Türk, Türkçe);

Her türlü kurum, kuruluş isimjeri (Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstan*bul Üniversitesi, Yardımsevenler Derneği);

Gazete, dergi, kitap isimleri (Cumhuriyet, Nokta, İnce Memed)

özel isim sayılır.

Özel isimlerin ilk harfi büyük yazılır. Birkaç söz*cükten oluşan isimlerde bağlaçlar dışında tüm sözcükler büyük harfle başlar. Ayrıca özel isimlerin aldığı

-i, -e, -de, -den (hal ekleri)

-in, -i (tamlayan ve tamlanan ekler)

-di, -miş, -se, -im, -sin, -dir (ek fiille)

-le (bağlaç);

-ler (çoğul eki) ekleri

kesme işaretiyle (') ayrılır:

Orhan'ı, Ankara'ya, Türkiye'de, Kapalıçarşı'dan, İstanbul'un iki yakası, Atatürk Türkiye'si, Ahmet'ti, Sivas'mış, Milli Eğitim Bakanlığı'ysa, Türk'üm, Mehmet'sin, Türki*ye Büyük Millet Meclisi'dir; Ali'yle, Suat' lar.

1.2. Cins İsmi

Aynı türden varlıkların tümüne birden verilmiş isimlerdir. Yanlış olarak "cins isim" biçiminde kullanılmaktadır. Cins isimle*ri kendi türleri içinde yer alan tüm varlıkları kapsadıkları gibi o cins içindeki varlıkları tek tek de kapsar:

Çocuk ağlıyor (bilinen, görülen bir çocuk).

Çocuk ilgi bekler (tüm çocuklar).