Tavaf
 

Tavaf ziyaret etmek maksadıyla bir şeyin etrafında dolaşmak. Kabe-i muazzamayı ziyaret ederek, etrafında yedi kere dönmek. Tavaf, hac ve umrede, Mescid-i haram içinde Kabe-i muazzama etrafında dönmek demektir. Lügatta "dönmek, dolaşmak" manalarına gelir. Kabe'den başka bir cami etrafında ibadet için dönmeyi dinimiz yasak etmiştir.


Haccın farzları üçtür: İhram, Arafat'ta vakfe ve Kabe-i muazzamayı ziyaret maksadıyla tavaf etmektir. Buna "tavaf-ı ziyaret" denir. Dördü farz, üçü vacib olmak üzere yedi kere dönülür. Tavafa, Hacer-i esvedin bulunduğu köşeden başlanır. Kabe sola alınarak, Kabe kapısına doğru gidilmek suretiyle başlanılan yere gelinir. Kabe etrafında bir kere dönmeye "şavt" adı verilir. Yedi şavt, bir tavaf demektir. Zemzem kuyusunun ve Makam-ı İbrahim'in dışından dolaşarak da tavaf edilebilir. Kadınların tavaf ederken, Kabeye yaklaşmamaları daha faziletlidir. Mescid-i Haram, dışından tavaf yapılmaz. Tavafın, Hatim denilen yerin dışından yapılması gerekmektedir. Tavafa niyet etmek de, ayrıca farzdır, dinde emirdir. Ziyaret tavafını, Arafat'ta vakfeden sonra yapmak da farzdır. Tavaf ederken ve sa'y ederken, ezan okunursa, bunlar bırakılıp, namazdan sonra tamamlanır.


Tavafın belli bir vakti yoktur. Nafile olarak gece ve gündüz tavaf yapılabilir. Farz olan ziyaret tavafı, Bayramın üçüncü gününün güneşi batıncaya kadar yapılır. Her tavaftan sonra Mescid-i Haram içinde iki rekat namaz kılmak vacibdir, dinimizin kesin emridir. Tavaf ederken abdestsiz ve cünüp olmamak lazımdır. Tavaf ederken dikkat edilmesi önemli olan bir husus da, avret yerlerinin kapalı olmasıdır. Kadınların bu şarta uyması mühim olduğundan onlar, erkeklerin bulunmadığı zamanlarda tavaf ederler.


Tavaf esnasında Salevat-ı şerife okunur. Tavafa başlama yeri olan Hacer-i Esvede gelince, ona yönelinir, namazda durur gibi tekbir ve tehlil getirilerek bu taşa el sürülür ve mümkün ise öpülür. Bunlar mümkün olmayınca istilam edilir. Yani karşıdan el sürme işareti yapılarak selam verilir. Resulullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz böyle yapardı.


Tavafın çeşitleri:


1. Kudum tavafı: Mekke'nin dışında, Mikat denilen yerlerden daha uzak memleketlerin hacılarının, Mekke'ye vardığı zaman, hemen Mescid-i Harama girerek yaptıkları tavaftır. Bu tavafı yapmak sünnettir. Hacca geç giden kimse, doğru Arafat'a gider. Bunun artık "tavaf-ı kudum" yapması lazım değildir.


2. Ziyaret tavafı: Buna "tavaf-ı ifada" da denir. Farz olan bir tavaftır. Hacıların, Arafat'ta vakfede bulunduktan sonra yaptıkları tavaftır. Bu tavafın, bayramın üçüncü gününün güneş batıncaya kadar yapılması lazımdır.


3. Veda tavafı: Buna "tavaf-ı sadr" da denir. Mikat denilen yerlerden daha uzak memleketlerin hacılarının, Mekke'den son ayrılacağı gün yapmaları lazım olan tavaftır. Hayızlı kadına bu tavaf vacib değildir.


4. Nafile tavaf: Mekke'de oturanların zaman zaman yaptıkları tavaftır. Buna "tavaf-ı tatavvu" da denir.


5. Ömre tavafı: Ömre, hac zamanı olan beş günden başka, senenin her günü, ihramla tavaf ve sa'y yapmak, saç kazımak veya kesmektir. Ömreye "hacc-ı asgar", yani küçük hac da denir. Ömründe bir kere ömre yapmak müekked sünnettir. (Bkz. Ömre)


Kaynak: Rehber Ansiklopedisi