Yonca Yetiştiriciliği
 

Yonca - Yonca Nedir - Yonca Yetiştiriciliği





Yonca Yetiştiriciliği




Yonca çık yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 50-80 cm dir. Derin

bir kök sistemi vardır. Uygun koşullarda 8-10 metre derine gider. Etkili kök

derinliği 120-180 cm dir.


Yonca önemli bir yem bitkisidir. Otlatılmaya da oldukçæ

dayanıklıdır. Bu nedenle mer'aların ıslahında diğer bitkilerle karışıma giren ve

mer'anın kalitesini arttıran bir bitkidir. Ahır besiciliğinde et ve özellikle

süt verimini % 30'lara kadar artıran ve yem bitkileri içerisinde en çok

besleyicilik değeri olan yoncada, içerisinde 10 kadar vitamin de vardır.



2. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ



2.1 İklim İsteği



Yoncanın Alaska ve Sibirya gibi çok soğuk bölgelerde yetişen

türleri olduğu gibi en sıcak bölgelerde de yetişen türleri vardır. Sıcak olan

gün sayısı ne kadar fazla ise biçim sayısı ve buna bağlı olarak ot v erimi de o

oranda artar.



2.2 Toprak İsteği



Yoncanın en iyi yetiştiği topraklar; tınlı, kumlu-tınlı, kumu

çok fazla olmayan ve yeter derecede kireç içeren topraklardır. Taban suyu yüksek

ve PH'nın 6.5 dan aşağı olmaması gerekir. Yoncanın normal ürün verebilmesi için

toprağın fosfor ve potas kapsamı bakımından iyi olması gerekir.



3. YETİŞTİRME TEKNİĞİ



3.1 Ekim Nöbeti



Bölgemizde ekim nöbeti şekli: Buğdaygiller + 2.ürün + Yonca

(5 yıl) + Pamuktur.



3.2 Çeşit



Bölgemizde Kayseri yoncası populasyonundan seleksiyon yoluyla

adaptasyonu yapılmış olan elçi yoncası çeşidi ekilmektedir. Bölgemizde GAP Bölge

Kalkınma İdaresi Başkanlığı'nın 1987-1992 yılları arasında Şanlıurfa Koruklu

Tarımsal Araştırma İstasyonunda yaptırmış olduğu deneme sonuçlarına göre P.5929

Y, CUF-101, Elçi ve Diabloverde gibi çeşitler tavsiye edilmektedir. Bu çeşitler

kış aylarında da büyümelerini sürdürerek, ilkbahar büyümesine erken başlamakta

ve Nisan ayı sonu-Mayıs ayı başlarında ilk biçime gelebilmektedir.




Bu çeşitlerden yılda 2,000 kg/da dolaylarında toplam kuru

madde verimi elde edilmektedir. Çeşitlerden ilk ekim yılında 5 biçim, kinci ve

üçüncü yıllarda 6-7 biçim alınabilmektedir.








3.3 Toprak Hazırlığı



Yoncanın derin köklü bir bitki olması nedeniyle sonbaharda

derin işlenmesi gerekir. İlkbaharda ise kültivatör ve diskaro çekildikten sonra

tapan geçirilerek iyi bir tohum yatağı hazırlanmalıdır.



3.4 Ekim



Bölgemiz koşullarında en uygun ekim ilkbahardır. Nisan ayının

ilk yarısında ve toprakta iyi bir tav mevcut iken ekim yapılmalıdır. Ekim elle

serpme olarak yapılacak ise 2-2.5 kg/da, mibzerle ekim yapılacak ise 1-1.5 kg

dekara tohum kullanılmalıdır. Elle serpme ekimde tohum ince elenmiş kumla 1/1

oranında karıştırılarak atılmalıdır. Mibzerle ekimde sıra arası en az 20 cm

olmalıdır. Bölgemizde GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı'nın 1993-1996

yılları arasında Şanlıurfa Koruklu Tarımsal Araştırma İstasyonunda yaptırmış

olduğu "GAP Bölgesinde Yoncanın (Madicago sativa L.) Ot Verimi Yönünden En Uygun

Ekim Zamanı ve Tohumluk Miktarının Saptanması" üzerine yapılan araştırmalar

sonucunda; Pioneer-5929 çeşidinden, sonbahar ekimlerinden yıllara göre ortalama

olarak 7453-13292 kg/da arasında yeşil ot, 1897-3159 kg/da kuru ot ve 463-712

kg/da arasında ise ham protein verimleri elde edilmiştir. Bu sonuçlar

doğrultusunda, GAP Bölgesinde sulu koşullar altında, sonbahar ekimlerinde kış

soğuklarının yoncada yonca da fide dönemlerinde zarar vermesini önlemek amacıyla

mümkün olduğunca erken ekim yapılmasının ve 3 kg/da tohumluk kullanılmasının

uygun olacağı söylenebilir.


İlkbahar ekimlerinden, yıllara göre ortalama olarak

6177-13255 kg/da yeşil ot verimi, 1517-3205 kg/da kuru ot verimi ve 380-702

kg/da arasında ise ham protein verimleri elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara

göre; GAP Bölgesi sulu koşullarında, Mart ayında yapılan ekimlerde 3 kg/da

tohumluk kullanılmasının uygun olacağı, bunun yanında Nisan ayı başlarında

yapılacak ekimlerde ise 2 kg/da fazla tohumluk kullanılmasının gereksiz olacağı

izlenimi edinilmiştir.


Yonca tohumları ekimden önce bakteri kültürü ile

aşılanmalıdır. 100 kg yonca tohumuna 1 kg bakteri kültürü karıştırılmalıdır.



3.5 Gübreleme



Yoncaya ekimle birlikte 4 kg N ve 23 kg P2O5

verilmelidir. Yani 15 kg %26 lık A.nitrat veya 20 kg %21 lik Amonyum sülfat ile

50 kg %42-44 lük triple süper fosfat gübresi diskarfo çekilmeden önce toprağa

serpme olarak atılır.




Azotlu gübre yalnız ilk yıl verilir. Fosforlu gübre ise her

yıl sıra arasına banta verilerek çapa ile toprağa karıştırılmalıdır.







Şanlıurfa Araştırma Enstitüsünün yaptığı bir çalışmada 4 yılı

P2O5 ihtiyacı olan 92 kg/da fosforu ekimle birlikte bir

defada verilebileceği belirlenmiştir.



3.6 Sulama



Bir yılda 6-8 kez biçim yapılabilmekte ve yıllık su tüketimi

sıcak yörelerde 2500 mm ye kadar varmaktadır. Nisan,Mayıs ve Eylül aylarında 15

gün arayla, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında ise 10 günde bir sulanmalıdır.

Her sulamada toprağın 0-120 cm si tarla kapasitesine getirilecek şekilde su

verilmelidir. Yonca sulamasında dikkat edilecek önemli bir husus her biçimden

sonra mutlaka sulanmalıdır. Sulamalar uzun tava veya yağmurlama metoduyla

yapılmalıdır.



3.7 Bakım



Temiz bir yonca tarlasına sahip olmanın en doğru yolu temiz

ve küskütsüz tohum ekmek ve tarlayı ekimden önce yabancı otlardan temizlemektir.

İlk yıl yoncanın gelişmesi için gerektikçe çapa yapılmalıdır. Diğer yıllarda ise

tarlanın yabancı otlardan temizlenmesine özen gösterilmelidir.



3.8 Hastalıkları, Zararlıları ve Mücadelesi



Yoncanın en önemli hastalık etmeni virüstür. Virüsten

sakınmak için en etkili önlem, sertifikalı tohum, daha önceden virüsle bulaşık

olmayan toprak ve temiz sulama suyu kullanılmalıdır.


Yoncanın en önemli iki zararlısı yaprak biti (Püseron) ve

yonca hortumlu böceğidir. Yoncanın en büyük düşmanı küsküt otudur. Küsküt, ince

sarı sülükleri ile yoncanın gövdesini sararak besinini alır,zayıf düşmesine yol

açar. Küsküt görüldüğü zaman tohum bağlamadan yonca biraz dipten biçilmeli veya

küsküt az ise elle toplanıp yakılmalıdır.



3.9 Hasat, Harman ve Depolanması



Otu için yetiştirilen yoncanın en uygun biçim zamanı %10

çiçeklenme devresidir. Biçim yüksekliği 8-10 cm olmalıdır. Son biçim daha

yüksekten yapılmalıdır. Biçimden sonra yoncanın hayvanlarda şişkinlik yapmaması

için güneşte 1-2 gün soldurularak verilmesi gerekir.




Yoncanın depolanıp saklanacak ise fazla kurutulmadan ve

balyalanarak saklanmalıdır. Yonca fazla kurutulursa hem yaprakların dökülmesi

hem de A vitamini kaybına yol açar.







Yonca sılajı da yapılabilir. %25-50 çiçeklenme döneminde

biçilip silolanmalıdır.



4. VERİM VE MALİYET



Bölgemizde biçim sayısı 6-8 kez olabilmektedir. Ortalama

dekara yaş ot verimi 10-12 ton, kuru ot verimi ise 1.8-2.2 tona yaklaşmaktadır.