Ardışım, Müzikte Bir Moledinin Ya da Akor Dizisinin Yeni Bir Perdeden Başlayarak Yinelenmesi
 

ARDIŞIM

Ardışım, müzikte bir moledinin ya da akor dizisinin yeni bir perdeden başlayarak yinelenmesi.Böylece müziği,oluşturan öğeler geliştirilir ve birlik sağlanır."Gerçek " ardışımlar ana bölümün tam bir yinelenmesidir.Tonal ardışımlarda ise sesler,parçanın tonalitesine uyacak biçimde değiştirilir.

Ortaçağ müziği ve edebiyatında ardışım,missada Alleluia ve gospel arasında okunan Latince bir metin ve müzikti.8.yüzyılda müzik,metin ya da her ikisinden oluşanbir ek olmaktan çıktı ve bir jubilus ,yani Alleluia'nın son hecesi üzerinde yapılan çok süslü bir bitiş haline geldi.Ardışım,tüm Avrapa'da özellikle Gregorius dinsel ezgilerinin bir parçası olarak çok popülerlik kazandı.Çeşitli ayinlere özgü binlerce ardışım örneği günümüze değin gelmiştir.Ardışımdan etkilenen din dışı müzik formları arasında estampie (bir dans) ve lai de ( ortaçağ Fransız şair-bestecileri olan trouvere'lerin kullandığı bir şarkı türü).bulunmaktadır.

Önceleri Jubilus'a yapılan melodik eklemeler cümlelere bölünür ve okunurken değişik korolar tarafından da aa,bb,cc ,.... diye yinelenirdi.Bu amaçla ve Alleluia melodileri için yazılmış metinler ilk başlarda düzyazıydı.Ortaçağdaki Latince prosa (düzyazı) sözcüğü de bununla ilişkilidir. 9.yüzyılda ardışım,müzikal yapıyı yansıtan bir şiir formu geliştirdi.Bu şiir formunun tipik özelliği giriş ve sonuç bölümlerinde farklı uzunlukları olan kafiyeli ve ölçülü bir dizi beyitten oluşmasıydı(x aa bb cc ...y).Her hece için tek bir nota kullanılıyordu.Daha sonraları yeni bestelenen melodilere metinler yazıldı ve beyitlerin uzunlukları eşit hale getirildi.

16.yüzyılda Trento Konsili,dördü dışında bütün ardışımları dinsel ayinlerden çıkardı.Yalnız Victimae paschali laudes ( Kurban Paschal'a Övgü).Veni Sancte Spiritus (Gel Kutsal Ruh) ,Lauda Sion ( Sion'a Övgü) ve Dies irae ( Öfke Günü) kaldı.Stabat Mater (Anne Orada Duruyordu) ise 1727'de yeniden kullanılmaya başladı.

Kaynak;AnaBritannica cilt 3 sayfa 21 frmsinsi.net için derlenmiştir.