Tarihde Bugün 28 Haziran
 

Tarihde Bugün 28 Haziran 2008

'Toplumsal Sözleşme' adlı eseriyle Fransız Devrimi liderlerini etkileyen Fransız filozof Jean Jacques Rousseau 1712 yılında doğdu.

Fransız yazar, düşünür, filozof, politika ve müzik teorisyeni Jean-Jacques Rousseau, bir satçinin oğlu olarak 28 haziran 1712'de Cenevre'de doğdu, 2 temmuz 1778'de Ermononville, Val-d'Oise'da hayata veda etti.

Rousseau, 16 yaşında Savoy, İtalya ve Fransa'yı kapsayan seyahatlerine başladı. Paris'e ilk kez 1741'de gitti ve 1743'te ikamet hakkını aldı. Edebi yeteneği sayesinde ansiklopedist Diderot ile yakın arkadaş oldu.

1750'de Dijon Akademisi için yazdığı 'Discours sur les Sciences et les Arts' ('Bilimler ve Sanatlar Üzerine Konuşma') adlı eserinin ödül kazanması ile ilk başarısını elde etti ve tanındı.

Rousseau'nun bir sonraki çalışması 'Discours sur l'Origin et les Fondements de l'Ingalité parmi les hommes' ('İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Temeli ve Kökenleri') 1755 yılında yayımlandı.

Bunu 1760'da yazdığı romanı 'Julie ou la Nouvelle Héloise' ('Julie yada yeni Heloise'), en önemli politik çalışmalarından biri olan ve Hollanda'da basılan 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme') izledi.

1772'de yazdığı 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair') adlı romanına el konuldu ve yakıldı. Bu yüzden İsviçre'ye kaçmak zorunda kaldı.

1763'te hem 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair') hem de 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme') adlı eserleri yakılınca Cenevre vatandaşlığından çıktı. Daha sonra edebi tartışmalarına Voltaire ile devam etti.

Politik görüşlerini, Korsika için 1765'te hazırladığı anayasada ve 1772'de yazmasına rağmen 1782'de yayımlanan 'Considerations sur le Gouvernement de Pologne et sur sa Reformation Projetee' adlı eserinde açıkladı.

1770'te Fransa'da ikamet etme hakkını yeniden elde etti, 1776'da İngiltere'yi ziyaret etti. Bu tarihten sonra Fransa, çalışmalarına höşgörü gösterdi.

Ancak artan sağlık problemleriyle sıkıntılı günler geçiren Rousseau, 1778'de hayata veda etti. Rousseau'nun özel yaşamı ile ilgili tüm detayları içeren otobiyografi türündeki 'Les Confessions' (İtiraflar) 1783'te yayımlandı.

İnsan doğasına ilişkin çözümlemesiyle, insanın uygarlık tarafından değiştirilmemiş, doğal halinin birçok açıdan daha üstün olduğu fikri ve modern demokrasi anlayışına temel oluşturan toplumsal sözleşme öğretisiyle ün kazanmıştı.

Başlıca eserleri

'Discours sur les Sciences et les Arts' ('Bilimler ve Sanatlar Üzerine Konuşma'), 'Discours sur l'Origin et les Fondements de l'Ingalité parmi les hommes' ('İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Temeli ve Kökenleri'), 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair'), 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme'), 'Les Confessions' ('İtiraflar'), 'Lettre a D'Alembert sur les spectacles' ('Tiyatro Oyunları üstüne d'Alembert'e mektup'), 'Julie ou la Nouvelle Héloise' ('Julie yada yeni Heloise'), 'Les Rêveries du promeneur solitaire' ('Yalnız Gezenin Düşleri')

Başka neler oldu:

1862: 'Tasviri Efkar' gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı.
1867: Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İtalyan oyun yazarı ve romancı Luigi Pirandello hayata merhaba dedi.
1914: Sırp öğrenci Gavrilo Princip Avusturya Macaristan veliahtı Franz Ferdinand ve karısını Saraybosna'da öldürdü. Avusturya, bu olayı gerekçe göstererek Sırbistan'a savaş ilan etti ve Birinci Dünya Savaşı başladı.
1919: Birinci Dünya Savaşı'nı resmen sona erdiren Versailles Antlaşması imzalandı.
1923: Darülfünun, Mustafa Kemal'e Fahri Müderrislik Şahadetnamesi gönderdi.
1931: İspanya'da genel seçimleri sosyalistler kazandı.
1943: Şair Yahya Kemal, Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanat danışmanı oldu.
1945: Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi Abalıoğlu, 65 yaşında Cenevre'de yaşama veda etti.
1963: Kürt devleti kurmak için örgütlendikleri iddiasıyla 12 kişi gözaltına alındı.
1965: Toplum polisine tam otomatik tabanca ve zırhlı araçlar verilmesi kararlaştırıldı.
1966: Tarihçi ve Demokrat Parti'nin kurucularından profesör Fuad Köprülü, 76 yaşında yaşamını yitirdi.
1968: Yunus Nadi Armağanı'nı 'Yorgun Savaşçı' romanıyla Kemal Tahir aldı.
1981: Tahran'da İslam Cumhuriyeti Partisi merkezinde bomba patladı: 72 politikacı ve görevli öldü.
1982: Televizyon, radyo ve gazetelerde banker reklamlarının yapılması yasaklandı.
1994: Doğan Şirketler Grubu sahibi Aydın Doğan, Hürriyet Holding'in yüzde 50 hissesini satın aldı.
2000: ABD, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı.

Tarihde Bugün 28 Haziran
 

Tarihde Bugün 28 Haziran

Olaylar

1763 - Macaristan'da deprem.
1862 - Tasviri Efkar gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı.
1894 - İşçi Bayramı, Amerika Birleşik Devletleri'nde resmi tatil olarak kabul edildi.
1914 - Avusturya arşidükü Franz Ferdinand ve karısı Sophia'nın, Gavrilo Princip adlı bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi üzerine I. Dünya Savaşı başladı.
1919 - I. Dünya Savaşı sonunda, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında Versay Barış Antlaşması imzalandı.
1921 - İzmit'in kurtuluşu
1923 - Darülfünun Mustafa Kemal'e "Fahri Müderrislik Şahadetnamesi" gönderdi.
1926 - Yeni Ticaret Kanunu kabul edildi.
1928 - Almanya'da sosyalist Herman Müller şansölye olarak göreve başladı.
1931 - İspanya'da genel seçimleri sosyalistler kazandı.
1933 - Anıtlar Yüksek Kurulu oluşturuldu.
1938 - Chicora-Pensilvanya'da boş bir araziye 450 tonluk meteor düştü.
1938 - Türk Basın Birliği Kanunu kabul edildi.
1943 - Şair Yahya Kemal,Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanat danışmanı oldu.
1943 - Diyarbakır-Batman demiryolu ulaşıma açıldı.
1950 - Seul, Kuzey Kore birliklerince ele geçirildi.
1963 - Kürt devleti kurmak için örgütlendikleri iddiasıyla 12 kişi gözaltına alındı.
1965 - Toplum polisine tam otomatik tabanca ve zırhlı araçlar verilmesi kararlaştırıldı.
1967 - İsrail, doğu Kudüs'ü ele geçirdi.
1968 - Yunus Nadi Armağanı'nı Yorgun Savaşçı romanıyla Kemal Tahir kazandı.
1971 - Türkiye'de afyon ekimi yasaklandı.
1978 - Kıbrıs'ın Sesi Radyosu 14 yıllık yayın hayatına son verdi.
1981 - Tahran'da İslam Cumhuriyeti Partisi merkezinde bomba patladı; 72 politikacı ve görevli öldü.
1982 - Televizyon, radyo ve gazetelerde banker reklamlarının yapılması yasaklandı.
1983 - "Az Gittik Uz Gittik" adlı kitabında komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla yargılanan Aziz Nesin beraat etti.
1984 - "Sansür ve sürgün kararnamesi" nin ilk uygulamasında 2000'e Doğru ve Halk Gerçeği dergileri süresiz kapatıldı.
1984 - 13 ilde sıkıyönetim kaldırıldı. Bu illerden 7'sinde olağanüstü hal ilan edildi; 4 ilde uygulanmakta olan olağanüstü hal uygulamasına ise son verildi.
1989 - Natanz Olayı
1994 - Doğan Şirketler Grubu sahibi Aydın Doğan Hürriyet Holding'in yüzde elli hissesini satın aldı.
1997 - Aydın Doğan Vakfı Uluslararası Karikatür Yarışması'nı Atilla Peken kazandı.
1997 - Mike Tyson, boks maçının üçüncü raundunda rakibi Evander Holyfield'in kulağını ısırdı ve diskalifiye oldu.
2000 - Amerika Birleşik Devletleri, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı.
2004 - 17. Nato zirvesi İstanbul'da başladı.
2005 - Kanada, aynı cinsler arasında evliliği yasal kılan üçüncü ülke oldu.
2006 - Montenegro, Birleşmiş Milletler'e 192. üye ülke olarak kabul edildi.

Doğumlar

1712 - Jean-Jacques Rousseau, İsviçreli düşünür. (ö. 1778)
1867 - Luigi Pirandello,italyan oyun yazarı ve romancı
1873 - Alexis Carrel, Nobel Ödülü sahibi, Fransız fizyolog .(ö. 1944)
1892 - Edward Halett Carr, İngiliz tarihçi, yazar. (ö. 1982)
1902 - John Dillinger, ABD'li gangster. (ö. 1934)
1906 - Maria Goeppert-Mayer, Nobel Ödülü sahibi, ABD'li-Alman fizikçi. (ö. 1972)
1926 - Mel Brooks, ABD'li sinemacı.
1932 - Pat Morita, oyuncu.
1936 - Belgin Doruk, Türk sinema oyuncusu (ö. 1995)
1940 - Muhammed Yunus, Bangladeşli, Nobel Barış Ödülü sahibi, bankacı ve ekonomi profesörü.
1944 - Sohrab Şahit Sales, İranlı yönetmen. (ö. 1998)
1945 - Türkân Şoray, Türk oyuncu
1946 - Gilda Radner, oyuncu (ö. 1989)
1948 - Kathy Bates, Oscar'lı oyuncu.
1952 - Jean-Christophe Rufin, Fransız yazar.
1952 - Enis Batur, Türk Şair
1957 - Georgi Parvanov, Bulgar politikacı, başbakan.
1966 - John Cusack, ABD'li aktör.
1974 - Yiğit Arı, Türk tiyatro oyuncusu
1977 - Harun Tekin, Mor ve Ötesi'nin solisti, müzisyen.

Ölümler

1836 - James Madison, Amerika Birleşik Devletleri' nin dördüncü başkanıdır (d. 1751)
1914 - Franz Ferdinand, Avusturya arşidükü (suikast) (d. 1863)
1914 - Kontes Sophie Chotek, Avusturya arşidükü Franz Ferdinand'ın eşi (suikast) (d. 1868)
1945 - Yunus Nadi Abalıoğlu, Cumhuriyet gazetesinin kurucusu (d. 1880)
1966 - Fuad Köprülü, Tarih profesörü (d. 1890)
1974 - Frank Sutton, ABD'li oyuncu (d. 1923)
1976 - Stanley Baker, Galli aktör ve film yapımcısı (d. 1927)
1992 - Mikhail Tal, Dünya satranç şampiyonu (d. 1936)
2007 - Zehra Bilir, Türkücü (d. 1913)
1998 - Kerim Tekin , Şarkıcı

Tatiller ve Özel Günler

Ukrayna'da Anayasa Günü