|
![]() ![]() |
|
Konu Araçları |
bilgi, dede, hakkında, hikayelerinin, korkut, özellikleri |
![]() |
Dede Korkut Hikayelerinin Özellikleri Hakkında Bilgi |
![]() |
![]() |
#1 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Dede Korkut Hikayelerinin Özellikleri Hakkında BilgiDede Korkut Hikayelerinin Özellikleri Hakkında Bilgi ![]() Dede Korkut Hikayelerinin Dil ve Anlatım Özellikleri Dede Korkut hikayeleri 15 ![]() ![]() ![]() ![]() Hikayeler, Oğuz Türkçe’siyle yazılmışlardır bu yüzden bazı terimler ve söylemler günümüz Türkçe’siyle farklılık gösterir ![]() ![]() Dede Korkut hikayeleri Oğuzların Kafkasya ve Orta Asya dolaylarındaki yaşayışlarını, birbirleriyle olan etkileşimlerini, savaşlarını, kahramanlıklarını ele alan yazılardır ![]() ![]() Ayrıca içerdikleri pek çok masalsı ve olağanüstü ögeler sayesinde de destansı yönleri mevcuttur ![]() ![]() ![]() Hikayelerin destan sınıfında sayılmalarının tek nedeni tabi ki epik olmaları veya olağanüstü öge bulundurmaları değildir, aksi takdirde onları masal olarak da tanımlayabilirdik ![]() ![]() Destanların özelliklerini sıralayacak olursak; -Kahramanlarının olağanüstü eylemlerini coşkulu, törensel bir üslupla anlatırlar ![]() -Genellikle birkaç bölümden oluşan manzum yapıtlardır ![]() -Bilinen en eski edebiyat türlerinden biridir ![]() -Olaylar geniş bir coğrafyada geçer ![]() -Sözlü edebiyatın ürünüdürler ![]() -Tüm destanlar yarı tanrısal veya tanrısal nitelikler taşıyan bir kahramanın çevresinde oluşur ![]() -Neredeyse tüm destanlarda uzun yolculuklar anlatılır ![]() - Çoğu destanda olaylara doğaüstü yaratıklar da katılır ![]() -Kişiler, olaylar, doğal varlıklar hep gerçek yaşamdaki boyutlarından daha büyük, daha zengindir ![]() -Özellikle sözlü destanlarda uzun anlatı, betimleme ve konuşma bölümleri bulunur ![]() -Öykü içinde öyküye yer verilir ![]() -Törensel söyleyişler ve toplumsal duyarlılık hakimdir ![]() -Gerçek yaşamın yansımaları destanların içinde a destanların içinde bazen gerçekçi çoğu zaman da stilize edilmiş [1] halde bulunur ![]() -Güçlü bir anlatımı vardır ![]() Yukarıda görülen destan özellikleriyle Dede Korkut hikayelerini bağdaştıracak olursak eğer pek çoğunun, hatta hepsinin, hikayelerin özelliklerine uyduğunu görebilmekteyiz ![]() Örneğin, Dede Korkut hikayelerinde olağanüstülükleri ve kahramanlıkları anlatılan karakterler; Oğuz beyleri veya onların oğullarıdır ![]() ![]() ![]() Kitap; önsöz, giriş ve asıl hikayeler olmak üzere üç bölümden oluşur, fakat hikayeler de kendi içinde nazım ve nesir olmak üzere bölümlere ayrılmışlardır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Olaylar destanda olduğu gibi geniş bir coğrafyada geçmektedir ![]() ![]() ![]() ![]() Doğaüstü yaratıklar ve olaylar da mevcuttur ![]() ![]() Öykü içinde öyküye yer verilmesi pek sık görülen bir durum olmasa da mevcuttur ![]() Kitaptaki tüm hikayeler toplumsaldır ![]() ![]() ![]() Güçlü bir anlatım mevcuttur ![]() ![]() ![]() Mesela; Ecel vakti ermeyince can çıkmaz ![]() Çıkan can geri gelmez ![]() Yığılı malın mülkün olsa da nasibinden fazlasını yiyemezsin ![]() Kara eşek başına gem vursan katır olmaz, hizmetçiye elbise giydirsen hanım olmaz ![]() Masalların özelliklerini sıralayacak olursak; -Anonim ve sözlü edebiyat ürünleridir ![]() -Hayal ürünü ve olağanüstü ögeler çoğunluktadır ![]() -Destan anlatıcısının tersine masalcı, dinleyenleri anlatılanlara inandırmak amacını gütmez ![]() ![]() -Tekerlemeyle başlar tekerlemeyle biterler ![]() ![]() -Kısa ve yoğun bir antlımı vardır ![]() - “miş'li” geçmiş zaman, şimdiki zaman veya geniş zamanın rivayeti kullanılır anlatılarda ![]() -Masalların kahramanları insanlar ve cinler, periler, devler gibi doğa dışı varlıklardır ![]() -Çağdan çağa, coğrafyadan coğrafyaya en çok yayılan anlatı türleridir ![]() ![]() Destan türünün özelliklerine dahil olan her maddeye kitaptan bir karşılık bulabilirken masal türü için aynısı geçerli değildir ![]() ![]() ![]() Mesela, Dede Korkut hikayelerinin hepsi Dede Korkut tarafından anlatılmıştır, yani soylayanı bellidir, fakat yazıya kim tarafından geçirildiği bilinmemektedir ![]() ![]() ![]() ![]() [1] Bir objeyi detaylandırmadan en somut haliyle çizim olarak yansıtmaktır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() [2] Boğaç’ın doğumu ve boğayı öldürmesi [3] Seci: düz yazıda cümleler içinde ve arasında yapılan uyak ![]() [4] sf:212 sf:281 [5] sf: 139 rüyanın anlatımı [6] Ek [7] Tepegöz, peri kızı |
![]() |
![]() |
|