Prof. Dr. Sinsi
|
Dünyadaki Boğazlar Ve Kanallar - Boğazlar Ve Kanallar Hakkında Bilgi
Dünyadaki Boğazlar ve Kanallar - Boğazlar ve Kanallar Hakkında Bilgi
İstanbul Boğazı : Karadeniz – Marmara Denizi arası
İstanbul Boğazı, Karadeniz ile Marmara Denizi’ni birleştiren su yoluna verilen isim İstanbul’un Rumeli (Avrupa) ve Anadolu (Asya) yakalarını birbirinden ayırır Uzunluğu düz olarak 30 kilometredir Girintileri ve çıkıntıları hesaba katılınca kıyılarının uzunluğu ortaya çıkar Rumeli yakasında Rumeli Feneri’nden Haliç kıyılarını dolaşarak Ahır kapı Feneri’ne kadar olan uzunluğu 55 kilometre, Anadolu yakasında Anadolu Feneri ile Kız Kulesi arasındaki uzunluğu 35 kilometre, Selimiye önündeki Kayak Burnu’na kadar olan uzunluğu 36 kilometredir İstanbul Boğazı’nın en geniş yeri Anadolu Feneri ile Rumeli Feneri arasında 3600 metre, en dar yeri Anadolu Hisarı ile Rumeli Hisarı arasında 760 metredir Boğazın en derin yeri Bebek ile Kandilli arasında 120 metredir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
İstanbul Boğazı’nda su yüzünde Karadeniz’den Marmara’ya, su altında Marmara’dan Karadeniz’e akıntılar vardır Su yüzeyinde yer yer ters akıntılar da görülür![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Çanakkale Boğazı : Marmara – Ege
Çanakkale Boğazı, 3 jeolojik zamanın sonunda meydana gelen bir çöküntü ile oluşmuştur Uzunluğu 65km’dir Boğazın en geniş yeri 5 800m,en dar yeri 1250m (kilit bahir kalesi çimenlik kalesi arası) ve en derin yeri 106m’dir Boğaz sularında ters bir akıntı vardır Ege denizinin binde 38 oranındaki tuzlu suyu dipten Marmara’ya akarken Karadeniz’in binde 26 oranındaki tuzlu suyu üstten ters akıntıyı oluşturmaktadır Boğazın çevresi dağ karakterinde yüksek ve kıvrımlı kütlelerle kaplıdır İşte Boğazın dar olması, Boğaz sularında ters bir akıntı olması ve Boğazın çevresinde yer yer kıvrımlı dağ kütlelerinin olması; Boğazın savunulmasını kolaylaştırmıştır ve geçilmesini zorlaştırmıştır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Cebeli Tarık Boğazı : Akdeniz – Atlas Okyanusu Arasında
Derin bir boğaz olan Cebelitarık’ın en sığ yeri 324 metredir Boğazın yüzünde batıdan doğuya doğru giden kuvvetli bir akıntı vardır Boğazın iki kıyısı da sarp ve kayalıktır Kıyıdaki dar alçak araziler Cebelitarık Kayası ile çevrilidirler Cebelitarık’ın iklimi Akdeniz iklimi’dir, kışlar ılıman ve yazlar sıcak geçer![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
En alçak noktası: Akdeniz 0 m; En yüksek noktası: Cebelitarık Kayası 426 m ’dir Cebeli Tarik, batidaki adiyla Gibraltar; Atlas Okyanusu ve Akdenizi birlestiren 60 km uzunlugundaki bogazin, ayni zamanda Avrupa’nin en guney ucunda bulunan, Afrika’ ya 44 km uzaklikta, Ispanya’ya komsu Ingiliz somurgesi kucuk ulkenin adi![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Cebeli Tarik, adini Endulus’un buyuk kumandani Tarik bin Ziyad’dan aliyor Kelime anlami Tarigin dagi demek Neden bogaz degil de dag? Bunun sebebi hikmeti de, kiyidaki sarp kayalik: “Rock of Gibraltar” Gibraltar, Endulus’un dusmesi ile birlikte 1462 de Ispanyollarin eline gecmis Burasi simdi Ingiltere somurgesinde kucuk bir ulke![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Bab-ül mendep boğazı: Kızıl denizi Umman denizine (hint oky ) bağlar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kızıldeniz’i Hint okyanusuna (Aden Körfezi) bağlayan 32 km uzunluğundaki boğaz yemen ile somali kıyıları arasındadır Boğazın Arabistan yarımadası kıyısına düşen bölümü 1 dünya savaşına kadar Osmanlı kontrolünde idi Stratejik önemi yüksek olan boğaz Perim adasından (Yemen) denetlenir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Hürmüz boğazı : Basra Körf Umman D (hint oky) bağlar
Sıcak suları Hürmüz Boğazı kanalıyla Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na karışır Kuzeydoğuda Şattülarab (Ervend) ırmağı ağzından başlayan ve Güneydoğuda Hürmüz Boğazı’na kadar uzanan Basra Körfezi’nin uzunluğu yaklaşık olarak 805 km’dir Genişliği yaklaşık 280 km derinliği ise ortalama 40-50 m arasında değişmektedir Derinliğin en fazla olduğu ve 100 metreye ulaştığı yer Hürmüz Boğazı’dır 1980 ile 1988 arasında süren İran-Irak Savaşı’nın odak noktasıdır 1991 yılında Körfez Savaşı’nda temel olmuştur![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Messina boğazı : Tren Denizi- Yunan Denizi
Messina Boğazı Sicilya adasını İtalya’nın güneyindeki Calabria bölgesinde ayıran boğazdır En dar noktasında genişliği 3,3 kilometredir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Bering boğazı: Bering Denizi- Kuzey Buz Denizi
Bering Boğazı, Asya’nın en doğu noktası (169° 44′ W) ile Amerika ‘nın en batı noktasi (168° 05′ W) arasında bir boğazdır Günümüzde Rusya ile ABD (Alaska) arasında coğrafi bir sınır konumunda olması ile birlikte Amerika ve Asya kıtalarının birbirine en yakın olduğu yerdir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Boğaz yaklasik 92 km genişliğinde, 30 – 50 m derinliğindedir ve kuzeyindeki Chukchi Denizi (Arktik Okyanusu) ile güneyindeki Bering Denizi’ni (Büyük Okyanus) birbirine bağlamaktadır 1648 yılında Semyon Dezhnev tarafından geçildiği kabul edilmesine rağmen; ismini boğazı 1728 yılında geçen Rus asıllı Danimarkalı kaşif Vitus Bering’den almıştır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Buzul çağı sırasında boğazın bir kara köprüsü vazifesi gördüğü bilinmektedir Bazı bilimadamları, bu çağlarda suların büyük kısmının buzula dönüşerek deniz seviyesini düşürdüğüne ve daha fazla kara parçasını göz önüne çıkardığına inanmaktayken; bazıları da boğazın tamamen donduğunu, böylelikle insanlarla hayvanların üzerinden geçmesinin mümkün olduğuna inanmaktadır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Macellan Boğazı
Macellan Boğazı, Güney Amerika’nın en güneyinde Atlas Okyanusu’nu Büyük Okyanus’una bağlayan boğaz Ana kıta ile Tierra del Fuego Takımadaları’nı ayırır Bu takımadalar, Arjantin ve Şili arasında paylaşılmıştır Macellan Boğazı’nın uzunluğu 686 km, genişliği 4 ila 37 km’dir Boğaz, 1520 yılında Magellan tarafından keşfedildiği için bu isimle anılmaktadır Sis ve rüzgâr sebebiyle geçilmesi zordur Boğaz üzerindeki en büyük liman, Punta Arenas’tır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Macellan Boğazı, Panama Kanalı’nın inşaasından önce çok büyük öneme sahip olsa da, hâlâ birçok gemi tarafından kullanılır Fırtınalı güney kuşağında yer alan boğaz, tehlikeli bir su yolu olarak kabul edilir Su seviyesindeki gelgitten oluşan oluşan farklılıklar, Patagonya’da hüküm süren kuvvetli rüzgârlar, kuvvetli akıntı ve dalgalara yol açar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Malakka boğazı
Malakka Boğazı, Malezya Yarımadası (Batı Malezya) ve Endonezya’ya bağlı Sumatra adası arasında 805 km uzunluğunda dar bir boğazdır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Ekonomik ve stratejik açıdan bakıldığında Malakka Boğazı dünyanın en önemli deniz yollarından biri olup, Süveyş Kanalı ve Panama Kanalı´nın bir eşdeğeridir Boğaz Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında ana denizyolu pasajını oluşturmakla, aynı anda dünyanın en kalabalık 3 ülkesi olan Hindistan, Endonezya ve Çin´i deniz yoluyla bağlılığını sağlamaktadır Bununla kalmayıp yörenin en gelişmiş Ticaret Devlerini; Japonya, Güney Kore ve Tayvan´ı uluslararası ticarete bağlar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Sonde Boğazı : Sumatra adası ile Cava Adası arası(Endonezya)
Dover Boğazı
Büyük Britanya adasının Avrupadan ayıran dar boğaz Uzunluğu 185, en dar yeri 31 kilometredir Bu boğaza Fransızlar Pasde-Clais adını vermişlerdir Boğazın doğusunda Kuzey denizi, batısında Manş denizi bulunur Çok eskiden beri, askerî ve iktisadî bakımdan büyük değer taşıyan bir boğazdır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kiel Kanalı
Baltık Denizinde ulaşım açısından önem taşır Kuzey Denizinde Elbe Irmağı ağzındaki Brünsbüttelkoog’dan, doğuda Baltık Denizi kıyısındaki Kiel limanında yer alan Holtenau’ya kadar 98 km uzanır İki deniz arasındaki en güvenli, kısa ve ucuz ulaşım yoludur Genişliği 103 m, derinliği 11 m olan kanalın üzerinde yaklaşık 42 m yükseklikte yedi köprü bulunur![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kanal, 1887-95 arasında, kuzeye gidecek savaş gemilerine kestirme bir yol sağlamak amacıyla yapıldı Daha önce gemiler Danimarka’nın çevresini dolaşmak zorundaydı 1907-14 arasında genişletilerek büyük savaş gemilerinin geçişine elverişli hale getirildi O dönemde adı Kaiser-Wilhelm olan kanal, I Dünya Savaşı öncesinde Alman hükümetine aitti 28 Haziran 1919′da imzalanan Versailles Antlaşması ile uluslararası statü kazandı, ama yönetimi Almanlarda kaldı Kanal trafiği, yalnızca genel polis, ulaşım, sağlık ve gümrük kurallarına uygun biçimde işleyecekti Adolf Hitler 1936′da bu hükümleri tanımadığını ilan etti II Dünya Savaşı’ndan sonra kanal Schleswig-Holstein eyaletinde {Land) kaldı ve seyrüsefer özgürlüğü tanıyan Versailles Antlaşması koşulları yeniden uygulamaya kondu![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Panama Kanalı
Panama Kanalı, Orta Amerika’nın en güney ülkesi Panama topraklarında yer alır ve Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus’unu birbirine bağlayan su yolu Kanalın yapımı, tarihin en büyük ve en zor mühendislik projelerinden bir olmuştur Gemicilik üzerindeki etkileri ise, Güney Amerika kıtasının en güney ucu olan Horn Burnu’ndan dolaşma külfetini ortadan kaldırmış olması nedeniyle çok önemlidir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Panama’da bir kanal inşa etme fikri 1500′lü yıllara kadar giderse de, ilk ciddi çalışmalar, Fransızların öncülüğünde 1880′de başlamış fakat bir sonuç vermemiştir İnşaat ABD tarafından tamamlanmış ve kanal 1914′te hizmete açılmıştır 77 kilometre uzunluğundaki kanalın yapımı sırasında, sıtma ve sarı humma gibi hastalıklardan büyük toprak kaymalarına kadar her türlü güçlükle karşılaşılmış ve yaklaşık 27 500 kanal çalışanı bu süreçte can vermiştir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Bugün New York’tan San Francisco’ya giden bir geminin, Panama kanalını kullanarak 9 500 km yol yapması, Horn Burnu’nun dolaşılmasını zorunlu kılan eski günlerdeki 22 500 km yola oranla büyük bir kolaylıktır Açılışından 2002 yılına dek, yaklaşık 800 000 geminin geçtiği tahmin edilen Panama Kanalı’ndan her yıl 14 000′den fazla gemi geçmekte olup taşınan yük miktarı 203 milyon tonu bulmaktadır Kanal boyunca yolculuk yaklaşık 9 saat sürmektedir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Suveyş Kanalı
Süveyş Kanalı (Arapça: قناة السويس, Okunuşu: Qanā al-Suways) Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayan yapay suyoludur Sina Yarımadası’nın batısındadır 163 kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde 300 metre genişliğindedir Kanal, Afrika çevresinde dolaşmaya gerek kalmadan Asya ile Avrupa arasında deniz taşımacılığı yapılmasını sağlar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Dünya’nın önemli kanallarından birisi arasında yer alır Eski gemiciler ticarette çok uzun yol ve mesafe kat ettikleri için böyle bir kanal yapma gereksiniminde bulunmuşlardır Süveyş Kanalı’nın açılmasında Osmanlı İmparatorluğu’nun da büyük önemi vardır Mısır topraklarında bulunan ve Akdeniz ile Kızıldeniz’i birleştiren 161 km uzunluğunda yapay suyolu Kanalın genişliği 70-125 m arasında değişmektedir Derinliği 11-12 m’dir Su kesimi 10,36 m’den fazla olan gemiler kanaldan geçemez 1951 yılında trafiği kolaylaştırmak amacıyla el-Kantara ile el-Firdan arasında 13,5 km lik bir yan geçit açılmıştır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Dünyada kapakları olmayan en uzun kanaldır Diğer kanallarla karşılaştırıldığında kaza oranı hemen hemen sıfırdır Gece ve gündüz geçiş yapılabilir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
|