![]() |
İnsan Denen Meçhul -6 |
![]() |
![]() |
#1 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() İnsan Denen Meçhul -6Saçından tırnağına Rabb’imizin güzel isimlerinin bir tecellisi olan “İnsan”ın, maddî-mânevî bedenindeki dengenin, yaratılış hikmetlerinin, ölçü ve estetiğin biyolojik ve matematik lisânla ifadesine devam ediyoruz ![]() ![]() ![]() Maddî Yapı: İnsanda bulunan her bir kemiğin % 13’ü sudan, % 25’i vücutta sentezlenen organik maddeden (bunun % 95’i kollagen lifler, % 5’i de şekilsiz zemin maddesidir), % 62’si de inorganik mineral tuzlardan müteşekkildir (bunların % 86’sı kalsiyum fosfat, % 10’u kalsiyum karbonat, % 2’si sodyum/potasyum klorür, % 1,5’i magnezyum fosfat ve % 0,5’i kalsiyum klorid/floriddir) ![]() ![]() Histolojik Yapı: Kemiklerin dış tarafındaki beyaz, sert kısma sıkı veya yoğun kemik (compakt); iç tarafındaki gözenekli kısma da sünger kemik denir ![]() ![]() ![]() ![]() Yoğun kemiğin, toplam kemik kitlesindeki nispeti % 80 Yoğun kemikteki mineral (kalsiyum vs ![]() Süngerimsi kemiğin toplam kemik kitlesindeki nispeti % 20 Kemikteki inorganik kristallerin (mineral tuzları) uzunluğu 20-40 nm Kemikteki inorganik kristallerin (mineral tuzları) genişliği 2-3 nm Yoğun (veya sıkı) kemikteki yaprakçıkların kalınlığı ![]() Kemik hücreleri arasındaki kanalcıkların (canaliculi) çapı 1 µm Havers sisteminin ortasındaki merkezî kanalın çapı 20-300 µm Bir osteondaki yaprakçık sayısı 3-20 Bir osteonun kalınlığı (20 yaprakçıklı ve bir merkezî kanallı) 1 mm Bir osteonun uzunluğu 3 mm Boruya benzer bir yapıya sahip olan uzun kemiklerin gövdesinin yoğun kemikten yapılıp, içlerinin ilikle doldurulması ve şişkin olan uç kısımlarının içlerinin süngerimsi bir yapı arz etmesinin en önemli hikmeti, iskeletin sağlamlığı ile birlikte hafifliğinin teminidir ![]() ![]() Vücuttaki bütün hücrelerde olduğu gibi, kemik hücrelerin yapım ve yıkımı da bir denge içinde yürütülür ![]() ![]() ![]() Sitolojik Yapı: Henüz mineral madde içine gömülmemiş genç kemik hücrelerine osteoblast denir ![]() ![]() ![]() Bir genç kemik hücresinin çapı 10-14 µm Kemik hücresinin ömrü (osteoblast ve osteocyt olarak) 25 sene kadar Kemik yıkımıyla vazifeli bir osteoklast hücresinin çapı 100µm Osteoklastın kemik yüzeyinde yerleştiği çukurun azamî derinliği 70 µm Bir osteoklasta karşılık gelen osteoblast sayısı 100-150 Kemik kök hücresinin ikiye bölünme süresi 36 saat Kök hücresinin osteoblasta dönüşmesi için gereken en az zaman 9 saat Son iki rakamdan da anlaşılacağı gibi, kırılan bir kemiğin tamir sürecinin başlaması için, yeni kemik hücrelerinin yaratılması gerekmektedir ![]() ![]() Bağlar ve kıkırdaklar: İskelet sistemi denince akla kemikler gelir; ama bu mükemmel sistemin teşkilinde her şey kemiklere bırakılmamıştır ![]() ![]() ![]() ![]() Şimdi bu eklem bağlarının ana malzemesi olan bağ dokusunun en önemli protein liflerinden olan kollagendeki ve diğer liflerdeki ince sanatları inceleyelim: Kollagenin toplam vücut ağırlığımızdaki nispeti % 6 Kollagenin toplam proteinlerimiz içindeki nispeti % 25 Bir kollagen lifin kalınlığı 1-12 µm Lifi yapan daha ince lifçiklerin kalınlığı 0,3-0,5 µm Lifçikleri yapan en küçük mikrofibrillerin kalınlığı 20-200 nm Kollagen liflerin çekme dayanıklılığı 6 kg/mm2 Uyluğu kalçaya bağlayan kuvvetli (lig ![]() Aynı bağın esneme kabiliyeti yaklaşık % 5’i kadar Çok zorlandığı durumlarda lifin kıvrımları açılınca uzama kabiliyeti % 3 kadar Toplam uzama kabiliyeti % 8 kadar Elastik liflerin kalınlığı 0,2-5 µm Ağ şeklindeki liflerin (reticular lif veya tip 3 kollagen) kalınlığı 0,2-1 µm Kollagen lif proteinindeki temel aminoasitlerden Glycin % 33 Prolin % 12 Hydroxyprolin % 10 Kemiklerimiz embriyon dönemindeyken yumuşak kıkırdak modeller hâlindedir ![]() ![]() ![]() Büyüdükçe bu kıkırdak iskelet, dengeli bir değişim içinde kemik hâlini alır; ancak eklem yüzeyleri, burun ucu, kulak kepçesi ve omurlar arasındaki yastıklar (diskler) kıkırdak hâlinde kalır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Kıkırdak doku ara maddesinin sıvı kısmının terkibine bir göz atalım: Su % 60-70 Chondromucoid % 30–40 Ara maddenin içindeki diğer katı kısımlar Kollagen lifler % 40-50 Proteoglikanlar % 40–45 Protein % 7 Mineral maddeler % 4-10 Bu ölçü bozulunca kıkırdaklar ezilmeye, eklemler birbirine sürtüp aşınmaya, kireçlenip sertleşmeye başlar ![]() Prof ![]() ![]() |
![]() |
![]() |
|