|
![]() ![]() |
|
Konu Araçları |
astronomi, copernicus, devrimi, kimdir, önemlidircopernicus |
![]() |
Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve Astronomi |
![]() |
![]() |
#1 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve AstronomiCopernicus Kimdir? Copernicus devrimi nedir, niçin önemlidir?Copernicus Ve astronomi Copernicus Kimdir? Copernicus devrimi nedir, niçin önemlidir?Copernicus Ve astronomi (1473 - 1543) Düşünce tarihinde etkisi yönünden Copernicus devrimiyle boy ölçüşebilecek pek az dönüşüm vardır ![]() ![]() Dinsel bağnazlıkla özgür düşünce hemen her dönemde çatışma içinde olmuştur ![]() ![]() ![]() ![]() 17 ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Çözümü aranan bir diğer sorun takvime ilişkindi ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Ne var ki, bu türden nedenler, doğruluğu söz götürmez sayılan Ptolemy teorisinde köklü bir değişiklik için yeterli olamazdı ![]() ![]() ![]() Yerleşik sistem nerdeyse bağnaz bir inanca dönüşmüştü ![]() ![]() ![]() Copernicus'un daha öğrencilik yıllarında Ptolemy teorisine karşı içine düştüğü kuşku ve doyumsuzlukta kendisini önceleyen eleştiricilerin, özellikle hocası Novara'nın etkisi büyük olmuştur ![]() ![]() Biraz önce de değindiğimiz gibi, Ptolemy sisteminin göksel olguları açıklamaya yönelik salt bir teori olmaktan ileri bir niteliği, dinsel ya da ideolojik bir bağışıklığı vardı ![]() ![]() ![]() Sistemin sarsılması Rönesans'ın getirdiği yeni anlayışı, farklı kültür ortamını bekler ![]() ![]() ![]() Copernicus kimdi ve ne yaptı? Yalnız bilimde değil, insanlığın dünya görüşünde de büyük bir devrime yol açan çalışmasının kapsam ve niteliği neydi? Nicolaus Copernicus Polonya'nın Torun kentinde üst-yaşam düzeyinde bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi ![]() ![]() ![]() ![]() Bir süre Roma'da matematik profesörlüğü yaptıktan sonra ülkesine döner, kilisede üst-düzey bir görev üstlenir ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Sorumuza dönelim: Copernicus devrimi nedir, niçin önemlidir? Copernicus işe koyulduğunda ortaçağ dünya görüşüne karşı çıkma gibi bir niyeti yoktu ![]() ![]() ![]() Ptolemy teorisine göre, gökyüzü yıldızların "çakılı" olduğu dönen bir küreydi; dünya bu kürenin merkezinde sabit bir konuma sahipti; çevresinde ay, güneş ve gezegenleri taşıyan iç içe bir dizi kristal küre vardı ![]() ![]() Ne var ki, salt bilimsel açıdan bakıldığında sistem gereksiz yere karmaşık olduktan başka tutarsızdı ![]() ![]() ![]() Copernicus astronomiyi basitleştirme ve tutarlı kılma girişiminde, kökü klasik çağa uzanan bir hipoteze başvurur (M ![]() ![]() ![]() ![]() Doğrusu, yalnız yerleşik öğretiye değil sağduyuya da ters düşen bu hipotezin bilim tarihindeki devrimsel sonucunu Copernicus'un öngördüğü kolayca söylenemez ![]() ![]() ![]() Gerçekten, Copernicus teorisinin, dünyanın sistemdeki yeni konumu dışında köklü bir değişiklik içerdiği kolayca söylenemez ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Bilindiği gibi, Copernicus teorisi iki temel varsayım içermektedir: (1) Gezegenleri taşıyan göksel küreler dünyanın değil, güneşin çevresinde dönmektedir; (2) Dünya merkezde sabit değil, kendi ekseni çevresinde günlük, güneşin çevresinde yıllık dönüşler içindedir ![]() ![]() Kanımca, ileri sürdüğüm ilkeler soruna büyük bir basitlik getirmektedir ![]() ![]() ![]() Bu ussal yaklaşım Copernicus'un çok iyi bilinen cephesi ![]() Evrenin ortasında güneş taht kurmuştur ![]() ![]() ![]() Copernicus'un bu duygusal yanıyla bir tür gizemcilik olan, teologların da paylaştığı bir felsefenin (Yeni-Platonculuk) etkisinde olduğu söylenebilir ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Copernicus mistik eğilimlerine karşın bir astrolog değil, gerçek bir astronomdu ![]() ![]() ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve Astronomi |
![]() |
![]() |
#2 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve AstronomiAsıl ön adı Mikolaj,Latincede Nicolaus olan Kopernik 1473 yılında Polonya’da doğdu ![]() Varlıklı bir tüccar olan babası, Kopernik 10 yaşında iken ölünce,eğitimini dayısı üstlendi ![]() Krakow Üniversitesi’nden sonra 1497 yılında Bologna Üniversitesi’ne girdi ![]() Burada matematik ve felsefe öğrenirken astronomiye de ilgi duyuyordu ![]() İlk gözlemi 9 Mart 1497 günü Aldebaran yıldızının Ay tarafından örtülmesi idi ![]() Aynı yıl Frombork kilise kuruluna seçildi ![]() ![]() 1501 yılında İtalya’ya giderek Padova Üniversitesi’nde hukuk ve tıp öğrenimi gördü ![]() 1503 yılında Ferrara Üniversitesi’nde kilise hukuku doktora çalışmasını tamamladı ![]() Aynı yıl ülkesine döndü ![]() ![]() Ayrıca hekimlik te yapıyordu ![]() * Kopernik 1497 yılından itibaren astronomi ile fiilen ilgilenmekteydi ![]() Aslında yaptığı gözlem sayısı azdı ![]() Ama gerçekleştirdiği gözlemler Güneş,Ay ve gezegenlerin Yer’in çevresinde izledikleri öngörülen yörüngelerin temel bileşenlerini yeniden hesaplamaya yetecek sayıdaydı ![]() 1497-1529 yılları arasında yapmış olduğu 27 gözlemin sonuçlarını yayımladı ![]() Yoğun astronomi araştırmalarının yanısıra daha pekçok çalışmalar da yapıyordu ![]() Örneğin şairlerin şiirlerini Latinceye çeviriyor,para konusunu inceliyordu ![]() * Kopernik,astronomi alanındaki çalışmalarında ilerledikçe,Ptolemaios’un evren modelinden kuşku duymaya başlamıştı ![]() Zaten aynı kuşkuyu başka bilimadamları da dile getirmişlerdi ![]() ![]() Ptolemaios’un evren modeli,eski Yunan filozoflarının görüşlerinin bileşimine dayanıyordu,ama kendi katkılarını da içeriyordu ![]() Bu model yermerkezli,yani jeosantrik idi ve yörüngelerin çemberlerden oluştuğu görüşünü varsayıyordu ![]() 16 ![]() ![]() Öyle ki bir dinsel inanç biçimine dönüşmüştü ![]() Aslında filozoflar arasında evren merkezinin Yer değil Güneş olduğunu öne sürenler olmuştu,ama kabul görmemişti ![]() Ptolemaios, Güneş,Ay ve gezegenlerin hareketlerine ilişkin gözlemlerin yermerkezli modele uygunluğunu sağlamak amacındaydı ![]() Bunun için taşıyıcı çember ve ilmek kavramlarını ortaya atmıştı ![]() Bu sistemde her gezegen ilmek olarak adlandırdığı bir çember üzerinde dolanıyordu ![]() Bu çemberlerin merkezleri de taşıyıcı çember adını verdiği büyük bir çember üzerinde hareket ediyordu ![]() Ptolemaios’un sistemi,gezegenlerin gözlenen hareketlerinde ortaya çıkan düzensizlikleri açıklayabilmek için onun zamanında gerekliydi ![]() Nitekim bu sistem 16 ![]() ![]() Ama yüzyıllar geçtikçe daha duyarlı gözlemler yapılmaya başlanmıştı ![]() Artık gökcisimlerinin gelecekteki konumlarının bu modele göre hesaplanması giderek güçleşmişti ![]() * Kopernik,çok sayıda ve dışmerkezli çemberlerden oluşan bu karmaşık Ptolemaios sistemine göre daha sade bir sistem düşünüyordu ![]() Yer’in hareketli olduğu varsayımından yola çıktı ![]() Gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde düzgün olarak hareket ettiklerini kabul etti ![]() Yıllar süren matematiksel hesaplar sonucu yeni modelini oluşturdu ![]() ![]() 1510-1514 yılları arasında hazırladığı ve sadece yakın dostlarına dağıttığı el yazması incelemede Güneş’in gezegenler sisteminin merkezinde yer aldığını ve durağan olduğunu belirtiyordu ![]() Yıldızların görünürdeki günlük hareketlerinin,Güneş’in yıllık hareketinin ve gezegenlerin görünürdeki geri hareketlerinin Yer’in ekseni çevresindeki günlük dönüşü ile Güneş çevresindeki yıllık dolanımından kaynaklandığını söylüyordu ![]() Kopernik,günmerkezli sistem üzerindeki çalışmalarını sonraki yıllarda da sürdürdü ![]() 1533 yılında Papa VII ![]() ![]() Ancak Martin Luther,Yer’in ayrıcalıklı konumuna son verdiği ve Kutsal Kitap’a ters düştüğü gerekçesi ile Kopernik’e karşı çıktı ![]() Kopernik uzun süre tereddüt etti ![]() Yakın dostlarının ısrarları ile görüşlerini yayımlamayı kabul etti ![]() Reform öncülerinin karşı çıkmaları sürse de kitap1543 yılında ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adıyla yayımlandı ![]() * Kitabın basımına öncülük eden Andreas Osiander adındaki Lutherci din adamı,aslında Güneş’in durağan,Yer’in hareketli oluşunu öne süren bir yapıtın şiddetle tepki göreceğini tahmin ediyordu ![]() Bu nedenle imzasız olarak yazdığı önsözde,kitapta öne sürülen sistemin, gerçekleri yansıtan bir kuramdan çok,gezegenlere ilişkin hesaplamaları kolaylaştıran bir varsayım olarak ele alınması gerektiğini belirtmişti ![]() Oysa kitapta Kopernik ,günmerkezli sistemi evrenin gerçek modeli olarak kabul ettiğini açıkça anlatıyordu ![]() * Kopernik’in ‘Göksel Kürelerin Dönüşleri Üzerine’ adlı kitabı 6 bölümden oluşur ![]() Birinci bölümde bazı temel matematik kurallar yer alır ![]() Yer’in durağan olduğu görüşüne karşı çıkar ![]() Yermerkezli sistemde diziliş şöyle idi:Yer,Ay,Merkür,Venüs,Güneş,Mars,Jupiter,Sat ürn ![]() Kopernik şu sıralamayı öngördü:Merkezde Güneş,Merkür,Venüs,çevresinde Ay olan Yer, Mars,Jupiter,Satürn ![]() İkinci bölümde yıldızların ve gezegenlerin görünürdeki hareketleri daha önce verilen matematik kuralları ile açıklanır ![]() Güneş’in görünürdeki hareketinin Yer’in hareketinden kaynaklandığı ortaya konur ![]() Üçüncü bölüm Yer’in hareketinin matematiksel açıklanması ile ilgilidir ![]() Diğer üç bölümde Ay’ın ve gezegenlerin hareketleri ele alınır ![]() * Kopernik’in günmerkezli kuramı,Ay ve gezegen hareketlerini Ptolemaios’un sistemine oranla daha iyi açıklar ![]() Ancak Kopernik,gezegenlerin çembersel yörüngeler üzerinde sabit hızla dolandıkları görüşünden vazgeçmemişti ![]() Bu nedenle gözlem sonuçları ile model arasında uygunluk sağlamak için,Güneş’in,yörüngelerin tam merkezinde yer almadığını kabul etmek zorunda kaldı ![]() Bu model aynı nedenlerle karmaşık ilmekler sistemini de içeriyordu ![]() Ama Kopernik,gene de ortaya koyduğu sistemin daha estetik ve ilahi takdire daha uygun olduğuna inanıyordu ![]() * Kopernik’in günmerkezli sistemi özgür düşünceli bilim adamlarınca benimsendi ![]() Herşeyden önce bu model daha yetkindi ve aynı zamanda geleneksel inanışlardan kopuşun simgesiydi ![]() O güne kadar Aristo’nun savunduğu Yer’in durağan olduğu görüşü ile Ptolemaios’un Yer’in evrenin merkezinde olduğu görüşü kilise tarafından dinsel bir dogma haline gelmişti ![]() İleri görüşlü bilim adamları kilisenin bu tutumunun bilimsel gelişmeleri engellediğini görüyorlardı ![]() Kopernik’in kuramı evrene bakış açısında iki önemli değişikliğe yol açtı: Birinci değişiklik evrenin boyutları ile ilgiliydi ![]() Yıldızlar gökyüzünde hep aynı sabit konumlarda gözlenmekteydi ![]() Oysa Yer,Güneş’in çevresinde dolanıyorsa,yıldızların konumlarında dönemsel küçük değişmeler olması gerekirdi ![]() Kopernik,bu durumu,yıldızları taşıyan kürenin Yer’den çok uzakta oluşuyla açıkladı ![]() Böylece günmerkezli sistem,evrenin daha önce sanıldığından çok daha büyük olduğu görüşüne yol açtı ![]() İkinci değişiklik,cisimlerin neden yere düştüklerini açıklıyordu ![]() Aristo öğretisine göre cisimler,doğal konumları olan evrenin merkezine doğru düşerdi ![]() Günmerkezli sistem evrenin merkezinin Yer’in merkezi olmadığını ortaya koyunca düşme olgusu yeni bir açıklamayı gerektiriyordu ![]() Bu açıklama 150 yıl sonra Newton’un evrensel kütleçekimi kavramı ile sonuçlandı ![]() * Yerküre artık evrenin merkezi değildi ![]() ![]() Bir yaratılış simgesi değildi,öteki gezegenlere bir üstünlüğü de yoktu ![]() Çevresindeki değişmez evrenin ortasında tek değişim merkezi de değildi ![]() Artık insanoğlu geleneksel inançlar ve kalıplar sistemine karşı çıkmaya başlamıştı ![]() Kopernik 1543 yılında öldü ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve Astronomi |
![]() |
![]() |
#3 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Copernicus Kimdir? Copernicus Devrimi Nedir, Niçin Önemlidir?Copernicus Ve AstronomiMikolaj Kopernik (1473-1543) ![]() Mikolaj Kopernik döneminin astronomi bilgisini kök*ten değişikliğe uğratmış, en büyük bilginler*den biridir ![]() Bu gerçekler bugün bize çok doğal ve basitmiş gibi görünür, ama Kopernik zama*nında insanlar hâlâ 2 ![]() ![]() ![]() Kopernik, Batlamyus'un bu sonuca, gece*leri Kuzey Kutbu'nun çevresinde ağır ağır hareket eden Büyükayı'yı izleyerek vardığını düşündü ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Ama gene de Kopernik'in, Dünya'nın evre*nin merkezinde bulunmadığını ve öteki geze*genler ile birlikte Güneş'in çevresinde dolan*dığını bulması, çok önemli bir adımdı ![]() ![]() ![]() ![]() Kopernik Polonyalı idi ![]() ![]() ![]() ![]() Kopernik astronomi üzerine görüşlerini, De hypothesibus motuum coelestiumase constitutis commentariolus ("Gökcisimlerinin Devinimine İlişkin Varsayımlar Üzerine Yo*rum") adlı büyük kitabında ayrıntılı biçimde açıkladı ![]() ![]() |
![]() |
![]() |
|