Kürşat İhtilali (Türk Tarihinde İlk İhtilal)

Kürşat İhtilali (Türk Tarihinde İlk İhtilal)

Doğu Köktürk Devleti, bağımsızlığını kaybettikten sonra (630) esir düşen Kieli Kağan Çin'e getirildi Türkler de Çin Şeddi boyunca parça parça yerleştirildi Böylece, onların Türklüklerini unutup Çinlileşmeleri planı uygulanmaya başlandı


Kieli Kağan 634'te kederinden öldü Esir Türklerin arasında, esarete dayanamayıp, hayatlarına son verenler görüldü Çinlilerin tutumu tepkilere yol açtı Çeşitli yerlerde bulunan Türk toplulukları ayaklandı Çinliler, bu ayaklanmaları şiddetle bastırdılar
Çin hâkimiyetine karşı başkaldırışlar arasında hayranlık verici olanı "Kürşad İhtilali"dir Eski Köktürk hakanı Ye-hu'nun oğlu olan Kürşad, Çin sarayındaki muhafız birliğinde görevliydi Bu cesur Türk Tigini, Köktürk Devleti'ni canlandırmak için 39 arkadaşı ile birlikte gizli bir plan hazırladı Çin İmparatoru Tay-Çung bazı geceler şehirde tek başına dolaşıyordu Bu durum kollanacak, imparator yakalanıp Türklerin bağımsızlığını tanımaya zorlanacaktı Çin sarayında esir bulunan Holuku Tigin de, kağanlığa getirilecekti

Planın uygulanacağı gece ansızın şiddetli bir fırtına çıktı 40 Türk yiğidi, planın anlaşılmasından çekindiler Kararın geciktirilmesini uygun bulmadılar Dışarı çıkmayan imparatoru, saraya baskın yaparak tutsak almaya karar verdiler Doğruca saraya yürüdüler

Muhafızlarla çarpışarak saraya girdiler Yüzlerce Çinli askeri öldürdüler Fakat dışarıdan gelip saraya doluşan Çin ordusu çok kalabalıktı İmparatorun ele geçirilemeyeceğini anlayan Kürşad, sarayı terk etme emrini verdi İmparatorun ahırına hücum eden 40 Türk, seyisleri öldürüp, buldukları atları alarak saraydan kaçtılar Döğüşe döğüşe, şehir yakınındaki Vey Irmağı'na doğru çekildiler Fakat burada yakalandılar

40 Köktürk yiğidinden hiçbiri kurtulamadı Kanlarının son damlasına kadar cesurca çarpıştılar Kürşad ve bütün arkadaşları öldürüldü (639) Ancak büyük cesaret isteyen bu hareket, Çin sarayında derin yankılar bıraktı
Çinliler, Türkleri Çinlileştirmekten vazgeçip, onları Sarı ırmağın kuzeyine naklettiler Yalnız ismen kendilerine bağlamakla yetinmek zorunda kaldılar Bu suretle, Kutluk ile başlayan Türk bağımsızlık hareketinin tohumu atılmış oldu


Kaynak:Türk Milli Kültürü (İ Kafesoğlu, İstanbul, 1983), Makaleler i (N Atsız, İstanbul 1992) ve Yeni Hayat Ansiklopedisi, C 4, s 2146s

Kürşad İhtilali (BİR KAHRAMANLIK OLAYI)


Kürşat ihtilali TÜRK tarihinde karakteristik ve çok önemli bir olaydır Türkler’in tarihleri boyunca bağımsızlıklarını kaybettikleri sadece 5000 yıllık tarihlerinde 50 yıllık bir dönemdir Ve Kürşat İsyanı da, ilk ve son olan bu esaret yıllarına son vermiştir
Prens Kürşat, Göktürk Hanedanı’ndan 10 Büyük Türk İmparatoru Çuluk Kağan’ın küçük oğludur 630 lu yıllarda kararsız bir adam olan yeni Türk Hakanı Kara Kağan’ın basiretsiz idaresi, üst üste gelen soğuk ve kıtlık yılları Türk illerinde büyük tahribat yaptı Bu durumdan yararlanan Çin Ordusu, Türk Ordusu’nu bozdu Kara Kağan ile 100000 Türk, Çinliler’e esir düştü Yönetim kadrosu esir alınan Türkler bağımsızlıklarını kaybettiler
Türkler kendilerine Çin tarafından atanan Sirba Kağan’ı tanımadılar Gizli gizli 40 kişilik bir ihtilal komitesi kurdular 40 Türk asilzadesi Prens Kürşad’ı başkan seçtiler
Türk ihtilal komitesinin planı şöyleydiÇin imparatoru Li Şihmin esir edilecek, Türk illerine kaçırılacak, sonra Çin sarayında esir tutulan 100000 Türk’e karşılık değiştirilecek İhtilal başarıya ulaşır ulaşmaz da süratle Türkler ayaklanacaklar ve savaşarak bağımsızlıklarını ve topraklarını geri alacaklardı




Kürşad ve 39 arkadaşı ;kılık değiştirerek gezen Çin İmparatoru’nu kaçırmak için Çin’e girdiler Ancak o gece fırtına çıktı ve İmparator saraydan ayrılmadı Kürşad gecikilirse ihtilalin duyulup Türkler’in kılıçtan geçirilmesinden korktu Akıl almaz bir cesaretle, imparatorluk sarayını basıp imparatoru silah kuvvetiyle ele geçirmeye karar verdi Arkadaşlarının Çinliler’le kıyas edilmez derecede iyi silah kullanmalarına güveniyordu



Gerçekten o gece 40 Türk asilzadesi sarayı bastı Pek kanlı bir çarpışma oldu Yüzlerce Çinli muhafız, 40 Türk’ün keskin nişancılığına ve vuruş maharetine dayanamadı Türk okları ve kılıçları altında can verdi Çinli askerlerin yerden biter gibi çoğalmalarını gören Kürşat, sarayı terketmek emrini verdi İmparatorun ahırına hücum eden 40 Türk, seyisleri öldürüp atlara atladılar ve Çin başkentinden çıkmayı başardılar Ancak bütün bir Çin Ordusu 40 Türk’ün peşine takıldılar Vey ırmağı kıyısına gelen 40 kahraman bir kaç yüz Çin askerini okladıktan sonra, gözyaşartıcı bir kahramanlık sahnesi içinde öldüler Kürşad ve 39 arkadaşı, Vey ırmağı kıyılarının sarı toprakları üzerinde kaldılar



İhtilal başarılamadı diye Çin boyunduruğundaki Türkler sinmediler Bütün Türk illerinde bir İstiklal rüzgarı esti Hiç bir milletin tarihinde böyle bir kahramanlık olayı yoktur 40 Türk’ün saldırısı düşmanları iliklerine kadar ürpertti Türkler’de ise önüne geçilemez bir derecede kabarmış olan bir bağımsızlık arzusunu kamçıladı Kürşad ve 39 arkadaşının bu kahramanlığı tüm Türk illerine dalga dalga yayıldı ve TÜRK esaretine son verdi




Bugünün Türkleri de atalarının genlerini taşıyıp, 40 Türk asilzadesinin kahramanlığını ve Kürşad İsyanı’nı yarınlarına taşımalıdır Her Türk Kürşad İsyanı’nı bilmelidir Anlatmalıdır, öğretmelidir