Dogu Ve Güneydogu Anadoluda Erozyon

Dogu ve Güneydogu Anadoluda Erozyon
Dogu ve Güneydogu Anadoluda Erozyon

-Firat Nehri tek basina; Gediz, Buyukmenderes, Kucukmenderes, Sakarya, Yesilirmak ve Seyhan nehirlerinin tasidigi ince materyali (Topragi) tasimaktadir-

Bir ulkeyi vatan yapan, ne o ulkenin cografik konumu ve genisligi ne de denizleri, golleri, akarsulari ve daglaridir Onu yurt yapan dogal kaynaklari ve onun basinda da uretiome elverisli topraklaridir

Bitkisel ve hayvansal uretim ile su, enerji ve endustri uretimi herseyden once toprak varligina ve topraklarin kulturune baglidir

Politik bagimsizligin temelinde ekonomik bagimsizlik,ekonomik bagimsizligin temelinde de yetistirilen urunler ve ulke halkinin ulastigi refah yatar

Savaslar, genelde toprak kazanma amacini tasir Eger bu topraklar nehir, ova, maden, petrol, orman gibi dogal kaynaklari da iceriyorsa bir anlam tasir Nitekim, bu topraklarda savaslarla kan dokerek alinmis ve yine kan dokerek savunulmustur Ulkeler baska ulkelere karsi her turlu ozveriye katlanarak topraklarini savunmaktadirlar Oysa, erozyon canavari bu topraklari sessiz sedasiz alip goturebilmektedir

Erozyon doganin yanlis kullanilmasi sonucu ortaya cikan bir olgudur Yanlis kullanim sonucu dogal denge bozulmakta, boyle olunca da dogal dengenin vazgecilmez ogelerinden olan su ve ruzgar, arazi egimini ve dereleri kullanarak yikici bir guc konumuna gelmektedir Bu kez savas, varligina her zaman gereksinme duyulan dogal olaylara karsi verilmektedir

Erozyonla karsilasmayan onu tanimayan ulke yoktur Ancak erozyonla savasarak sorunu cozmus ulkelerin yaninda, cozmeye calismis ulkeler de vardir Bir de erozyon sorununu cozmeye calistigi halde sorunu giderek buyuyen ulkeler vardir ki yurdumuz bunlardan biridir Dogu ve Guneydogu, ulkemizin en cok erozyona ugrayan bolgeleridir Bu demektir ki, doga en kotu bicimde bu bolgelerde kullanilmistir Gercekten de sayilar bunu gostermektedir

Bolge su potansiyeli acisindan yurdumuzun 1/3unu tasimaktadir Yurdumuzun buyuk nehirlerinden ikisi Dicle ve Firat ve bunlarin kollari bolgeyi ag gibi kaplamaktadir

Dogal bitki ortusunden arindirilmis ormanlik yerlerde ise, yaprak ve dal faydalanmasi nedeniyle humus tabakasi olmayan topraklar uzerinde erozyon son derece siddetli seyretmektedir

Bolge alaninin, birinci sinif ile ikinci sinif tarim alanlarinin bir bolumunun disinda kalan tum arazide cesitli derecelerde erozyon surmektedir Ornegin islemeli tarima uygun olmadigi halde tarim yapilan 3,5 milyon ha alanda sidetli, 3,1 milyon ha alanda ise cok siddetli erozyon surmektedir Buna yaklasik 1,5 milyon bozuk ormanda eklendiginde 8,1 milyon ha alanda siddetli ve cok siddetli erozyon oldugu gorulur 2 milyon ha alanda ise orta derecede erozyon vardir Tum alani 12,2 milyon ha olan bu bolgenin toplam 10,1 milyon ha da da erozyon vardir ki bu da genel toplamin %83 u dur

1960 li yillarda Tarman in yaptigi bir arastirmaya gore, Firat, yilda 55862000 m3, Dicle ise 10592000 m3 ince toprak tasimaktadir (Avcioglu 1983) Firat Nehri tek basina; Gediz, buyukmenderes, Kucukmenderes, Sakarya, Yesilirmak ve Seyhan nehirlerinin tasidigi ince materyali (Topragi) tasimaktadir Bu rakamlarin 20 0yil oncesine iliskin oldugu ve doganin en cok son 20-30 yilda yikima ugratildigi dusunulurse, rakamin daha da urpertici boyutlara ulastigini soylemek yaniltici olmaz

Toprakların oluştukları yerlerden, rüzgârın etkisi ve kuvvetiyle aşındırılarak; sıçrama, yüzeyde sürüklenme ve havada uçma hareketleriyle bir yerden başka bir yere taşınarak yığılması olayına rüzgâr erozyonu denir

Erozyon, yüzyıllardan beri insanlığı tehdit etmiş, birçok uygarlığın sönmesine ve büyük göçlere neden olmuş çok önemli bir sorundur Ülkemiz toprakları, çok eskiden beri aşırı derecede ve genellikle hatalı bir şekilde kullanılması sonucu yorulmuştur

Rüzgâr erozyonu yıllık yağışların mevsimlere göre dağılımı düzensiz olan, genellikle kurak ve yarı kurak iklim kuşaklarında; arazi yüzeyinin kuru ve bitki örtüsünden yoksun bulunduğu çıplak sahalarda, anızı bozulmuş hububat tarlaları ile düz ve eğimli arazilerde etkisini gösterir

Ülkemizde rüzgâr erozyonu, genellikle 400 mmnin altında yağış alan; İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerinde etkili olmaktadır