Zeytin Diyarı Gemlik İlçesi (Bursa)

Zeytin Diyarı Gemlik İlçesi (Bursa)





Gemlik, Bursa'nın Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Kestel, Gürsu ve Mudanya ilçeleri beraber, Bursa Merkezini oluşturur Marmara Denizi kıyısında kuruludur





Gemlik'in üç tarafı kısmen ihtiyarlamış tek ve sıradağlarla kuşatılmış olup yalnız batısı Marmara Denizi'ne doğru açıktır İznik Gölünden gelen Karsak Deresi Gemlik'i ikiye bölmüştür Kuzeyden Samanlı Dağlarıyla güneyden Katırlı Dağlarının batıya doğru uzantıları Gemlik Körfezini kapalı bir havza haline sokmuştur Samanlı dağlarından ayrılan bazı kollar kıyıya dik bir şekilde inerek sivri burunlar oluşturmuştur Şehrin nüfusu 2008 yılına göre 80634'tür












İklim


Bölgede Akdeniz ikliminin Marmara bölgesi tipi görülür Ayrıca harika deniz esintilerine sahiptir











Tarih





Gemlik, Bursa civarında kurulan en eski kenttir Tarihi MÖ 12 yüzyıla kadar uzanır Efsaneye göre Gemlik'e ilk olarak Herkül'ün geldiği ve buraya kaybolan arkadaşı Syrus'un adını verdiği söylenir

1087 yılında Selçuklu kumandanlarından Ebul Kasım'ın burada bir donanma yaptırması üzerine kentin "gemilerin yanaştığı ve üretildiği yer" anlamına gelen Gemilik adını aldığı söylenir Zaman ilrledikçe bu isim Gemlik olur ve bu zamana kadar Gemlik olarak kullanılır Gemlik aynı zamanda Ertuğrul Gazi'nin kıyı boyuna mensup olan katırlı köyüne sahiptir İçerisinde hanlar ve hamamlar bulunmaktadır





1930'lu Yıllarının Gemlik İskele Meydan'ı





Gemlik, Osmanlı devrinde Bursa'daki Yıldırım Camii ve Medresesi'ne vakfedilmiş bir kasaba idi Kasabanın gelirleri bu vakıflara yollanırdı Uzun yıllar Kite'ye bağlı bir köy olan Gemlik, 1856'da Gemlik-Bursa karayolunun yapılmasından sonra canlanmış ve belediye örgütü kurulmuştur Bölgede yer alan Umurbey Beldesinde 3 Cumhurbaşkanı merhum Celal Bayar'ın anıt mezarı yer almaktadır





Gemlik Tarihi Evler







Bu ev şuan yıkılmış evlerdir Yunanlılar zamanında altı balık market üstü normal ev olarak kullanılmıştır Ayrıca Atatürk Gemlik’e geldiğinde bu evde kalmıştır Şu an evin bulunduğu yer Atatürk okulunun hemen yanındaki karpuzcunun olduğu yerdir







Ekonomi


İlçe merkezinde oturan nüfusun % 80'i ticaretle uğraşır Tuzlu zeytin, yağ, sabun ticareti başta gelmektedir




Gemlik'te tarım, oldukça gelişmiştir En çok zeytin üretimi yapılır Türkiye'nin en lezzetli sofralık zeytinlerinin yetiştiği yerlerdendir Üstün kaliteli elma, armut ve şeftali üretimi de yapılmaktadır Gemlik'te konserveciliğin gelişmesine paralel olarak sebzecilik gelişmiştir Yetiştirilen sebzelerin başında fasulye, enginar, salatalık, domates, bezelye, patlıcan, biber gelir




Hayvancılık ise ilçeye yakın köylerde az, dağ köylerinde ise daha çoktur İlçede tavukçuluk da yaygınlaşmaktadır Balıkçılık da önemli bir gelir kaynağı olup, körfez sularında her türlü balık bulunur




Gemlik'te sanayinde, zeytin imalatı büyük yer tutar 1937 yılında kurulan Sümerbank Suni İpek Fabrikası ilçenin gelişiminde önemli rol oynamıştır Sahil şeridinde yer alan Tügsaş (Gübre ve kimyasal ürünlerin üretimi), Borusan (Boru üretimi), Çimtaş (saç ve demir üretimi), Borçelik (çelik üretimi), MKS (Kimya Sanayi) gibi çeşitli fabrikalar Gemlik'teki sanayinin temelini oluşturur Gemlik civarında çıkartılan damarlı mermer, diabas ve alçı taşı ihracı Gemlik ekonomisi için önemlidir Özellikle Diabas'ın dünyada çıkartıldığı 2 merkezden biridir Fakat Suni İpek Fabrikası kapatılmış Bulunduğu yere Asım Kocabıyık Meslek Yüksekokulu ve Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi açılmıştır




Türkiye'nin 20 Serbest Bölgesinden birisi olan Bursa Serbest Bölgesi de Gemlik ilçesi sınırlarında bulunmaktadır Bursa Serbest Bölgesi, tüm Serbest Bölgeler içerisinde 2007 yılı itibariyle ticaret hacminde USD 1619125000- lik hacimle altıncı sırada yer almaktadır İstihdam olarak bakıldığında ise 7437 kişilik bir istihdam hacmi ile ikinciliği elinde bulundurmaktadır Bursa Serbest Bölgesinin Gemlik ekonomisi ve istihdamına katkısı beklenildiği kadar olmasa da oldukça olumludur




Gemlik, turizm bakımından birinci derecede turistik hüviyete sahip bir ilçedir Kurşunlu, Küçük Kumla, Büyük Kumla, Karacaali köylerindeki dinlenme evlerinde, turistik otel, motel, kamp ve pansiyonlarda turistler konaklamaktadır Umurbey kasabasındaki Celal Bayar Vakfına ait Kütüphane ve Müze ayrıca Celal bayar'ın anıt mezarı da hayli ilgi çekmektedir Kliseden çevrilme Balıkpazarı Camii, Çarşı Ali Paşa Camii Gemlik'teki tarihi yapılardandır

Coğrafya





Gemlik Bursa'nın 32 km kuzeybatısında, Marmara denizinin en sakin ve adını verdiği körfezi kıyısında kurulmuştur 2913 derece Doğu meridyeni ile 4012 derece Kuzey enlemi üzerinde bulunmaktadır İlçe yüzölçümü 413 km²'dir

Gemlik Körfezini çevreleyen dağların körfeze dönük yamaçları ilçenin arazisini oluşturmaktadır Dağlarla kıyı arasında sıkışmış bulunan çok sayıda ova bulunmaktadır Bunların en büyükleri Engürücük ve Gemlik ovalarıdır İlçe merkezi Gemlik ovasının batı ucunda kurulmuştur İlçenin en yüksek noktası, Katırlı dağları Üçkaya Tepesidir

Volkanik kütlelerin mevcudiyeti vaktiyle bu arazinin bir indifa sahası olduğunu göstermektedir Yer Kabuğunun yerleşmediği şimdi bile bol yağmurlardan sonra meydana gelen kaymalardan görmek mümkündür




Samanlı dağlarının Gemlik körfezine bakan yamaçları tatlı eğimlerle bir platformu teşkil eden sıra dağlardan ayrılan bu kollar ise kıyıya kadar dik bir şekilde inerek kıyının düzgün manzarasını sivri burunlar halinde bozmuştur (Bunlardan, Göztepe Burnu, Kapaklı Burnu, Sarı Burun, Manastır Burnu en önemlileridir)

Armutlunun batısına kadar devamlı bir alçalma ile inen samanlı dağları Bozburun'un dik kayalıklarını teşkil ederek denize kadar 6 millerde tekrar denizin yüzüne çıkarak İmralı adasını meydana getirir

Gemlik'in kurulduğu nokta denize dikey inen az yükseklikte bir sırtla bunun yamaçları ve denizin çekilmesinden meydana gelen dar kıyı düzlüklerinden ibarettir İlçenin kıyıları eski kayıkhane Burnundaki kayalık çıkıntılar bir tarafa bırakılacak olursa tamamıyle düzdür Pek derin olmayan kıyılar derelerin taşıdığı molozlarla devamlı sığlaşmaktadır




Gemlik körfezi umumiyetle sakin ve dalgasızdır Doğudan batıya uzunluğu 35 km- 15 km olan körfez daima sakin olmasını sağlayan karşılıklı iki burundur (Tuzla ve Kapaklı burunları) her iki sahilde birbirine cephe alan bu burunlar körfezi bir kıskaç içine almış gibidir Körfez bu kıskaçlar arasında adeta bir havuza benzer Körfez sularının sığ 1-10 m Derin kısımları ise 100-150 m arasındadır İlçenin eski adı Kilyos olduğu için körfezde eskiden Kilyos denirdi Körfezin diğer bir adı da İncir limanıydı Asırlarca birçok ulusların gemilerine sığınak olan bu şirin körfez bugünde sessiz suları ile bakanların gözlerini okşamaktan geri kalmamaktadır





Gemlik'in jeolojik teşekkülü eski ve yeni kayaçlardan ibaret olup uzun müddet aşınmalara, çöküntülere ve kaymalara maruz kalmıştır Birçok yerlerde sert kayaçların sivrildiğini ve çöküntülerinde olduğu toprakaltı tabakalarının intizamsızlığını görmek mümkündür

Dağlık bölgelerde Paleozoik tabakalar ile gnaya ve grantiler günü 3 zaman arazisi (Neojen tabakaları) ile yeni volkanik örtüller (Andezit) çok yer tutar İlçenin ova olan yerleri az olup yeni alüvyonlarla örtülüdür

Derinliği 200 m'den az olan körfez yer kabuğunun kırılmalarından meydana gelmiş bir çöküntü alanıdır Gemlik ilçesi akarsu ve kaynakları bakımından nispeten fakirdir Muntazam bir akım rejimine tabi olmayan derelerin çoğu yağmur ve kaynak sularıyla beslenmektedir En önemlisi iznik gölünün ayağı olan karsak deresidir Yağmur mevsiminde bol su taşır diğeri Engürücük köyünün biraz ilerisindeki Koca deredir









Nüfus





İlçenin nüfusu 2000 genel nüfus sayımına göre 88 472'dir Bunun 63 710'si ilçe merkezinde, 24 762'i ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır Son sayıma göre bölgenin nüfusu 75000 civarındadır(2008) İlçe bağlısı olarak merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 17 köy ve 23 mahalleden oluşmaktadır