![]() |
Deizm |
![]() |
![]() |
#1 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() DeizmDeizm veya yaradancılık, evreni bir tanrının yarattığına inanmakla beraber yaratıcının evrene hiç bir müdahalesi olmadığını savunan görüş ![]() ![]() Deistler genelde doğaüstü olayları (kehanet veya mucizeler), yaradanın dinlerle olan bağını, kutsal metinleri ve ortaya çıkmış bütün dinleri reddederler ![]() ![]() ![]() Sözcük anlamı Deizm Latince "deus" (tanrı) sözcüğünden gelir ![]() Deist kelimesinin ilk kez kullanımı Pierre Viret tarafından Instruction Chrestienne (1564) isimli yapıtında olmuştur ![]() ![]() TDK Sözlüğünde deizm, "Tanrı'yı yalnızca ilk sebep olarak kabul eden, Tanrı için başka herhangi bir güç ve nitelik tanımayan, vahyi reddeden görüş, tanrıcılık,olarak tanımlanmıştır ![]() Tarihi Deist düşünce; eski zamanlardan beri (örn ![]() ![]() ![]() Doğa dinine inanış 17'inci yüzyılda Avrupa'da bir devrim olmuş; birçok kültür bu akıma destek vermiştir ![]() Rönesans dönemindeki hümanist yaklaşım; Avrupa'nın klasik Roma ve Yunan dönemindeki düşünceleri çalışmaya itmiştir ![]() Bunun yanı sıra; eski dokümanların analiz edilmesi doğrultusunda ve bilimin de sunduğu olgularla tarihte ilk defa Hristiyan toplumlar tarafından İncil eleştirilmiştir ![]() ![]() Mitoloji üzerine yapılan araştırmalarda da; birçok dinin kendinden önceki dinlerden örnekler alarak hikâyelerde karakterlerin isimlerini değiştirerek kullandığını ortaya çıkarmıştır ![]() Bu doğrultuda; Hristiyanlığın birçok din arasındaki dinlerden biri olduğunun farkına varılmış; ve hiç bir şeyin bir dinin diğerinden daha iyi ya da daha doğru olduğunu ispatlamayacağına inanmışlardı ![]() Dinlerle anlaşmazlıklar Avrupa Reformizm'in başladığından bu yana yaşadığı dini savaşlarla oldukça sorun yaşamıştı ![]() ![]() ![]() ![]() Tarikatların uyguladığı yoğun şiddet; geniş anlamda duyguların reddedilmesine yol almıştı ![]() ![]() ![]() Bilimde ilerlemeler 17'inci yüzyıl bilimde oldukça fazla yeniliklerle karşılaştı ![]() ![]() ![]() Bu doğrultuda din inanç ve mantık konusunda bir otorite olsa da; artık bilimsel konularda bir otorite değildi ![]() Isaac Newton'un evrensel yer çekimi; Dünya'da ve uzaydaki nesnelerin davranışını açıklamasıyla, doğal evren'in doğa kanunlarıyla yönetildiğini ortaya çıkardı ![]() ![]() Bu doğrultuda; dini mucizeler altında anlatılan doğa üstü olayların da doğa kanunlarına aykırı olması büyük fikir ayrılıklarına sebebiyet verdi ![]() Deizmin özellikleri Deizm konsepti; belli bir merkezi, temsilcisi, ya da belirgin kanunları olmadığı için birçok değişik bakış açısına sahiptir ![]() ![]() * İlan edilmiş bir dinin reddi * Mantığın bize dini doğruları öğretebileceği Eleştirici deizm öğeleri şunları içerir: * Tanrı tarafından ilan edilmiş veya yazıldığı iddia edilen kitaplara sahip olan dinlerin reddi ![]() * İlahi olduğu savunulan kitapların Tanrı'nın sözü olduğunun reddi ![]() * Mucizelerin ve kehanetlerin reddi ![]() * Dini bilinmez öğelerin reddi ![]() * Kutsal kitaplardaki yaratılış hikâyelerinin ve insanların doğuşta günahkar olduklarının reddi ![]() * Kaynağı ilahi ilan edilen tüm dinlerin reddi ![]() Yapıcı deizm öğeleri de şunları içerir: * Tanrı vardır ve kainatı yaratmıştır ![]() * Tanrı insanların mantıksal davranmasını ister ![]() * İnsanların ruhları ölümden sonra hala vardır, bu doğrultuda ölümden sonra yaşam da vardır ![]() * Yaşam sonrasında, Tanrı iyi davranışlarımızı ödüllendirecek, kötü davranışlarımızı cezalandıracaktır ![]() ![]() Kişisel olarak deistlerin düşünceleri oldukça geniş ve değişiktir ![]() ![]() ![]() Radikal olarak da; hristiyanlığı ve tüm dinleri tamamen reddeden ve mantık aramayan deistler de mevcuttur ![]() ![]() Günümüzde deizm irçok hristiyan deist; Üniteryanizm inancına bağlanmıştır ![]() ![]() ![]() Eski deizm inanışında; Tanrı ile kişisel bir diyalog veyahutta karşılaşma mümkün gösterilirken; günümüzde Tanrı'nın insanüstü olduğu ve Tanrı'yı anlamanın insan mantığı sınırları içinde olmadığına inanılmıştır ![]() Bunun yanı sıra; Agnostisizm, Evrenselcilik ve Panteizm de başta olmak üzere; birçok felsefi akımın ortaya çıkmasıyla Deizm'e olan ilgiyi düşürmüştür ![]() Pandeizm, Deizm'in panteistik formudur ![]() Deizm ile ilgili eleştiriler Deizm düşünce sisteminin dini konularda insan düşüncesini reddettiği ve insan düşüncesinin tanrı kavramını algılayacak yeterliliğe sahip olmadığı öngörülerek eleştirilir ![]() ![]() ![]() wikipedia |
![]() |
![]() |
Konu Araçları | Bu Konuda Ara |
Görünüm Modları |
|