Temyiz

TEMYİZ

Temyiz,ilk derece mahkemesi kararlarının yargılama usulü ve hukuk kuralları açısından incelenmesi için başvurulan kanun yoluOlağan kanun yollarından en önemlisidirHer hukuk düzeninde biçimsel de olsa bir temyiz uygulaması vardır

Türk hukuk sisteminde istinaf yolunun bulunmayışı,temyizin önemini daha da artırmıştırTemyiz için hukuk ve ceza davalarında Yargıtay"a,idari davalarda Danıştay"a ,askeri davalarda da Askeri Yargıtay"a başvurulurHer üç yargılama hukukunda yasayla belirlenmiş olan temyiz nedenlerinin temelinde bir hukuk kuralının yanlış uygulanması yatarBu yanlış uygulama yargılama usulüne ve maddi olgulara ilişkin olarak ayrı ayrı ele alınırTemyiz mahkemesinde ilk derece mahkemesince incelenmiş olgular yeniden inceleme konusu yapılamaz ve yeni olgular ileri sürülemezBuna karşılık hüküm verildikten sonra ortaya çıkan ve hükmü etkileyecek nitelikte olan olgular temyiz aşamasında göz önüne alınırKural olarak yalnız son kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilirAra kararlar ancak son kararla birlikte temyiz edilebilirTemyiz başvurusu kararın kesinleşmesini önler

Hukuk davalarında,yasayla kesin olduğu belirlenmiş olanlar dışında ilk derece mahkemelerinin verdiği bütün son kararlar temyiz edilebilirTemyiz yoluna başvurma yetkisi davanın taraflarına aittirBaşvuru süresi asliye mahkemesi kararlarına karşı 15sulh mahkemesi kararlarına karşı 8 gündürTemyiz istemi mahkemeye bir dilekçe verilerek yapılırTemyiz yoluna başvurulması kural olarak hükmün yürütülmesini durdurmazTemyiz incelemesi dosya üzerinde yapılırbazı durumlarda taraflar duruşma isteminde bulunabilirlerYargıtay öncelikle temyiz isteminin kurallara uygun olup olmadığını incelerdaha sonra esak hakkındaki incelemesine geçerBu inceleme sonucunda da bozma,onama ya da değiştirerek ve düzelterek onama kararını verirİlk derece mahkemesi bozma kararına uyarsa davayı yeniden ele alırMahkemenin kararında direnmesi durumunda temyize başvurmuş olan taraf direnme kararını da temyiz edebilirİkinci temyiz incelemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunda yapılırBurada da bozma kararı doğru bulunursa,mahkeme artık kararında direnemez

Kaynak;AnaBrtannica cilt 29 frmsinsinet için derlenmiştir

Ceza davalarında 15 yıl ve bundan yukarı özgürlüğü bağlayıcı cezalarla ölüm cezaları tarafların isteğine bağlı olmaksızın temyiz incelemesinden geçerÖbür cezalar için hem sanık,hem de savcı temyiz yoluna başvurabilirBaşvuru süresi kural olarak kararın bildiriminden başlayarak bir haftadırAğır cezalara ilişkin temyiz incelemesi duruşmalı olarak yapılırİnceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin verdiği karar hukuka uygun bulunursa temyiz istemi reddedilir,aykırı bulunursa karar buzulurBozulan karar tümüyle ortadan kalkarİlk derece mahkemesi hukuka uygun yeni bir karar alabileceği gibi kararında da direnebilirDirenme kararına karşı temyiz başvuruşu Yargıtay Ceza Genel Kurulunda incelenirİlk derece mahkemesi burada verilen karara uymak zorundadırYargıtay bazı durumlarda "düzeltmeyle ,ilk derece mahkemesinin yerine son kararı alabilir"

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarında temyiz incelemesi istem üzerine yapılır1990 yılında İdari Yargılama Usulü Kanunu"nda yapılan değişiklikle Danıştay dava dairelerinin son kararlarına karşı da temyiz yoluna başvurulması kabul edilmiştiBu durumda temyiz başvurusu Danıştay"ın ilgili genel kurulunda incelenerek onama ya da bozma kararı verildiTemyiz yoluna davanın tarafları başvurabilirTemyiz isteminde bulunan kişinin o kararı temyiz etmede bir yararının bulunması gerekirTemyiz için başvuru süresi kararın bildiriminden başlayarak 60 gündürTemyiz istemi dilekçeyle yapılırTemyiz yoluna başvurulmuş olması kural olarak kararın yürütülmesini durdurmazAma Danıştay teminat karşılığında yürütmeyi durdurma kararı verebilirDanıştay"a gelen dava dosyası üzerinde tetkik yargıcının önkoşullar yönünden yaptığı incelemeden sonra ilgili dairece temyiz istemi karara bağlanırBozma kararı verildiğinde daire esas hakkındaki karar verme ya da dosyayı ilk kararı veren mahkemeye geri gönderme yoluna giderİlk derece mahkemesinin direnme kararına karşı temyiz başvurusu Danıştay"ın ilgili genel kurulunda incelenirBurada verilen kararlara ilk derece mahkemesi uymak zorundadırTemyiz edilen kararların kısmen onanması ya da kısmen bozulması olanağı da vardır





Kaynak;AnaBrtannica cilt 29 frmsinsinet için derlenmiştir