Zona Hastalığı Nedir Belirtileri Nedenleri Tedavisi

Zona Hastalığı Nedir Belirtileri Nedenleri Tedavisi

Zoster kelimesi yıllar boyu vücudu saran döküntüleri tarif etmek için kullanılmıştır Hastalığı tarif etmek için birçok, renkli terim kullanılmıştır; Norveçliler 'cehennemden güller kemeri', Danimarkalılar 'cehennem ateşi' olarak isimlendirmişlerdir Çok ağrılı bir hastalık olduğu için bu isimler son derece uygundur Herpesvirus varicella tarafından ortaya çıkarılan akut, tek taraflı ve sinir dağılımı üzerinde gelişen veziküllerle (içi su dolu kabarcık) seyreden döküntülü bir hastalık Genellikle erişkinlerde (en sık 50 yaş üstü) ortaya çıkar ve şiddetli sınır ağrısı yapar Herpesvirus varicella aynı zamanda çocuklarda yaygın döküntülerle seyreden su çiçeği hastalığının da âmilidir

Zona arka kök sinir düğümünde sessiz yaşayan virüsün; yaralanma, habis hastalıklar (bilhassa lenfoma) ve röntgen şuasına mâruz kalma gibi hazırlayıcı faktörlerle aktif hâle geçmesi sonucunda gelişir

Hastalık; ateş ve kırgınlıkla başlar 2-4 gün içinde gövde ve nâdiren kol ve bacaklarda şiddetli ağrı, kaşıntı ve duyu değişiklikleri çıkar Ağrı keskin, künt, yanıcı ve devamlı veya gelip geçici karakterde olabilir ve genellikle 1-4 hafta sürer Başlangıçtan iki hafta sonra ağrılı sahalarda sert, küçük (1 cm kadar), kırmızı döküntüler çıkar Bunlar bir sinir dağılımı üzerinde olduğundan gövdede tek taraflı kemer tarzı veya kol ve bacaklarda yukarıdan aşağı istikâmettedir Sonra bunların içi saydam sıvı veya irinle dolar 10 gün içinde kurur ve kabuklanırlar Sıklıkla iz bırakırlar Patlarsa çevre lenf bezleri büyür ve bazan gangrene sebep olabilir Bazan da döküntü bütün vücûda yayılır Yaşlılarda en yaygın görülen komplikasyon olarak postherpetik nevralji (Zona sonrası sinir ağrısı) yıllarca sürebilir

Zona en sık göğüste görülür Ayrıca boyun, bel ve nâdiren kafa sinirleri tutulabilir Kafa sinirleri tutulumu daha ağır seyreder ve tek taraflı yüz felci, sağırlık, tad kaybı, görme bozukluğu ortaya çıkabilir

Hastalık genellikle tipik deri döküntüleri çıkmadan teşhis edilemez Vezikül sıvısında virüs görülmesi teşhis koydurucudur

Tedâvi: Kaşıntı ve sinir ağrısını azaltmak için kalamin losyon, aspirin, kodein kullanılır Benzoin tentürü de kullanılabilir Sâkinleştirici verilir Veziküller patlarsa antibiyotik tedâvisi eklenir

Gözdeki kornea zonasında iodoksiüridin merhemi gibi antiviral ilâç kullanılır Postherpetik nevralji açısından kortikosteroid tedâvisi yapılır Elektronik akupunktur cihazı göz ağrısı noktasına tutulur Hasta çok faydasını görür Geçmeyen ağrılarda siniri kesmek gerekebilir Gözde katiyen kortikosteroid kullanılmaz

Başlıca Nedenleri

Zona ile suçiçeğinde etkenin aynı virüs (varicella zoster) olmasına karşın, iki hastalık hastalık birbirinden farklıdır Zona genellikle orta yaşın üstündeki insanlarda görülür Suçiçeği geçirildikten sonra konak sinir hücrelerinde bekleyen virüsün yeniden aktive olması ile ortaya çıkmaktadır

Belirtileri Nelerdir?

En çok hissedilen belirti ağrıdır Ağrı genelde kuşak şeklinde belirli bir hat üzerinde kendini gösterir İlk belirti genellikle deride bir ya da daha fazla dermatoma uyan bölgede çok şiddetli ağrı veya uyuşma hissinin duyulmasıdır Bu ağrı yedi gün devam eder Ağrı geçtikten sonra daha yoğun bir biçimde geri dönebilir; arka planda sürekli bir rahatsızlık vardır ve buna bıçak saplanması tarzında daha kısa süreli ama daha şiddetli ağrılar eşlik edebilir

Nasıl Tedavi Edilir?

Zona viral bir hastalıktır ve tedavisi antiviral ilaçların sistemik uygulanması ile yapılmalıdır Tedavi ne kadar erken uygulanırsa o kadar etkili olacaktır Bu nedenle teşhisin çabuk konulması şarttır Valasiklovir eğer erken kullanılırsa (döküntülerin ortaya çıkmasını takiben ilk 72 saat içinde), ağrı süresini ve şiddetini, döküntü süresini ve komplikasyon risklerini azaltır ve iyileşme sürecini hızlandırır

Zona Nedir ? Tedavisi

Zona olarak da bilinen Herpes Zoster su çiçeği virüsünün yaptığı bir enfeksiyondur Su çiçeği geçiren herkes Zonaya yakalanabilir Virüs sinir köklerinde aktif olmayan bir şekilde yaşamını sürdürür ve yeniden aktifleştiğinde Zona gelişir Suçiçeği geçiren kimselerin % 20 si Zona geçirir



Virüsü uyandırıp aktifleştiren neden bilinmemektedir Vücudun enfeksiyonlarla baş etmesini sağlayan bağışıklık sistemindeki bir güçsüzlük virüsün çoğalmasına ve sinir boyunca deride yayılmasına neden olur Çocuklar bile Zona geliştirebilmesine rağmen, genellikle 50 yaşın üzerinde rastlanır Hastalık, travma, stres gibi faktörler zona geçirilmesine neden olabilir

Herhangi bir nedenle bağışıklık sistemi zayıflayan kişi zona geçirebilir Bu kişilerde hastalık ciddi seyretmeye eğilimlidir Bağışıklık sisteminin zayıfladığı lösemi, lenf oma gibi kanserler ve de AIDS de zona sık görülür Kanser kemoterapisi ve radyoterapi, organ naklinde kullanılan ilaçlar, uzun süreli kortizon kullanımı bağışıklık sistemini baskılayabilir

Zonanın bulguları nelerdir?

Zonanın ilk bulgusu derinin belirli bir bölgesinde yanma batma tarzında ağrı ve duyarlılık artışıdır Bu ağrı döküntünün gelişmesinden 2-3 gün önce döküntü alanında başlar Bu arada baş ağrısı ve ateş olabilir Bu alanda daha sonra kızarıklık ve şeffaf su kabarcıkları gruplar halinde oluşur Bu kabarcıklar 2-3 hafta kadar sürer Bu kabarcıklar koyu renkli kan ile dolar, sonra kabuklanır ve iyileşmeye başlar Ağrı daha uzun süre sürebilir Nadir olarak döküntü hiç görülmemeksizin de ağrı olabilir

Ağrının şiddeti nasıldır?

Ağrı sıklıkla ağrı kesici ilaçlar kullanmayı gerektirecek kadar şiddetlidir

Zona genellikle vücudun hangi bölgesinde görülür?

Zona genellikle gövdede ve kalçalarda görülür Fakat yüz, kol ve bacaklarda da görülebilir Gözde kalıcı hasar bırakabildiği için göz de hastalık görüldüğünde dikkatli bir bakım gerekir Burun ucunda su kabarcığı oluşmuşsa bu göz tutulumunun olduğunu gösterir Bu durumda muhakkak Göz Hastalıkları uzmanı tarafından muayene yapılmalıdır

Zonanın komplikasyonları nelerdir?

Deri döküntüleri geriledikten sonra Zonaya ait ağrı kalabilir Özellikle yaşlı hastalarda ağrı aylar ve yıllar boyu kalır Zonanın erken evrelerinde tedaviye başlamak ağrı gelişimini engelleyebilir

Su kabarcıklarında bakteri enfeksiyonu gelişebilir ve bu yaraların iyileşmesini engeller Döküntüde ağrı ve kızarıklık artarsa muhakkak doktorunuza başvurun Bu durumda antibiyotik tedavisi gerekebilir

Diğer bir durum Zonanın tüm vücuda ve diğer organlara yayılmasıdır Nadir olarak görülen bu durumda bağışıklık sistemi baskılanmıştır

Zona nasıl tanınır?

Tanı su kabarcıklarının tipik görüntüsü ve döküntü başlamadan önce vücudun tek tarafında ağrı olması ile konulur Gerekirse incelenmek üzere su kabarcıklarından örnek alınabilir

Zona geçiren bir kişi de önemli bir hastalık veya bağışıklık sisteminde bir yetersizlik olabilir mi?

Zona geçiren hastaların çoğu sağlıklıdır Bununla beraber başka hastalıklar veya AIDS var ise bu doktora bildirilmelidir Çünkü bu durum tedaviyi etkileyebilir Doktorunuz bu durumla ilgili olarak tıbbi hikayenizi sorgulayabilir ve bir takım testler (röntgen ve kan tahlilleri) isteyebilir

Zona bulaştırıcı mı dır?

Zona daha evvelden suçiçeği geçirmemiş kişilere bulaşabilir, fakat bu kişilerde zona değil, suçiçeği gelişir Zona, su çiçeğine göre daha az bulaştırıcıdır Zona su kabarcıkları patladığında bulaştırıcı hale gelirYeni doğanlar ve bağışıklık sisteminde yetmezlik olanlar zonalı kişilerden virüsü alarak suçiçeği geliştirmeye eğilimlidir Zonalı hastalar nadiren hastaneye yatırılarak tedavi edilme ihtiyacı gösterir

Hastalık deride iz bırakır mı?

Hastalık bağışıklık sistemi bozuk olan kişilerde yaşlılarda ve ikincil olarak bakteri enfeksiyonu gelişenlerde iz kalır

Tedavisi nasıldır?

Zona genellikle birkaç haftada iyileşir, nadiren tekrar eder Ağrı kesici ve soğuk pansumanlar faydalı olur Eğer erken tanı konulup, ilaçlar erken dönemde başlanırsa, virüsün yayılımı azalır, bulgular daha çabuk iyileşir Bu ilaçlar baş ağrısı, mide rahatsızlığı yapabilirler Tedavinin erken başlanması önemlidir Bu ilaçların kullanımı zona sonrasında ağrı gelişimini engellemez, fakat ağrılı dönemin kısalmasını sağlarlar

Şiddetli enfeksiyonlarda, göz tutulumunda ve şiddetli ağrı olan hastalarda antiviral ilaçlarla birlikte kortizon verilebilir

Zona sonrasında görülen ağrı kesici tabletlerin gündüz ve gece alımı ile azaltılabilir Bazen tedavide depresyon ilaçları ağrıyı azaltmak amaçlı kullanılabilir Günde 3-4 kez kurutucu pansumanların uygulanılması ağrıyı azaltır